Denken over organisatie en management
1 Organisatiekunde (Organisatie en management)
Wetenschap die kijkt naar hoe organisaties zich gedragen. Het onderzoekt wat hun
gedrag beïnvloedt en hoe je ze het meest effectief kunt besturen.
2 ontstaan van het vakgebied
Dit deel vertelt het verhaal van hoe organisatiekunde is ontstaan. Vroeger, vooral na de
industriële revolutie, werden bedrijven veel groter en ingewikkelder. Denk aan
grote multinationals. Het was niet meer zo simpel om ze te leiden. Er was behoefte
aan mensen die echt een totaalbeeld hadden en die op een gestructureerde manier
konden nadenken over wat er in organisaties gebeurde.
Dit vak is daarom ontstaan. Het wordt al lang gedoceerd, in de VS al in de tweede
helft van de 19e eeuw en in België rond de jaren '50-'60. Tegenwoordig zijn er
bedrijven met biljoenen omzet en miljoenen werknemers wereldwijd
3 Denkrichtingen en persoonlijkheden
Dit is een belangrijk deel (genaamd "Denkrichtingen en persoonlijkheden") waarin je leert
over bekende denkers uit het verleden die hebben nagedacht over organisaties.
- Je begint met Frederick Taylor (rond 1900). Hij focuste zich op efficiëntie,
vooral in fabrieken. Hij dacht dat je de productie het beste kon aanpakken door
taken heel specifiek te maken (taakverdeling), alles te standaardiseren en veel te
controleren. Zijn ideeën zie je nog steeds terug in standaardisatie en
arbeidsverdeling. Een belangrijk punt is dat hij weinig rekening hield met het
menselijke aspect.
- Dan komt Henry Fayol (ook rond 1900). Hij keek niet alleen naar de
fabrieksvloer, maar naar de hele organisatie (algemeen management). Hij
, gaf principes voor leiden, organiseren, plannen en controleren en vond eenheid van
commando belangrijk.
Henri Fayol’s werk heeft verschillende principes en concepten opgeleverd die nog steeds
relevant zijn in hedendaagse bedrijven.
Enkele voorbeelden:
-Organisatiestructuur (organogram)
-Taakverdeling & coördinatie
-Leiderschap & autoriteit
-Plannen, organiseren, leiden en controleren
- Vervolgens leer je over Max Weber (rond 1920). Hij bestudeerde vooral grote
bedrijven en overheden. Hij beschreef de bureaucratie: organisaties met heel
duidelijke regels, procedures, een sterke baas-ondergeschikte lijn
(hiërarchie) en waarbij relaties onpersoonlijk waren.
- Er wordt benadrukt dat de denkers vóór Elton Mayo weinig rekening hielden
met de mens in de organisatie.
- Daarna komt Elton Mayo (rond 1945). Door zijn experimenten (het Hawthorn
experiment) ontdekte hij iets heel belangrijks: menselijke factoren, zoals aandacht
en motivatie, zijn superbelangrijk voor hoe goed mensen presteren. Hij legde de
nadruk op de sociale kant van organisaties.
- Rond 1950 ontstond het Revisionisme. Dit was een poging om de ideeën over
de organisatie (van Taylor) te combineren met de ideeën over de mens (van
Mayo). Hierbij horen namen als Rensis Likert en Douglas McGregor (met zijn
bekende X en Y theorieën over hoe managers naar werknemers kijken).
4 Recente organisatietheorieën vanaf 1980
Dit deel gaat over modernere ideeën over management.
- Je maakt kennis met Henry Mintzberg, die zegt dat er niet één beste manier is
om een organisatie op te bouwen. Hij vindt ook dat strategie meer is dan alleen
plannen; het is ook denken.
- Michael Porter geeft tools voor strategie, zoals het 5 krachtenmodel om te
kijken hoe aantrekkelijk een markt is.
- Daniel H. Pink kijkt naar de veranderende rol van werk en motivatie. Hij
beschrijft verschillende soorten motivatie, van overleven (1.0), tot
belonen/straffen (2.0), naar intrinsieke motivatie (3.0), waarbij je dingen doet
omdat je het zelf wilt, vanuit autonomie, meesterschap en zingeving.
- Stephen Covey geeft 7 eigenschappen die effectieve leiders hebben, zoals
proactief zijn, doelen stellen, prioriteiten leggen, en empathie.
- Martin Seligman staat bekend om positieve psychologie. In plaats van
ongelukkige mensen minder ongelukkig te maken, kijkt hij naar wat mensen
gelukkig maakt en hoe je sterke punten kunt stimuleren. Geluk draait volgens hem
om plezier, betrokkenheid (flow) en betekenis (zingeving)
,De leerdoelen van dit hoofdstuk lijken te zijn om deze denkrichtingen en persoonlijkheden
te kennen, inzicht te hebben in hedendaagse ontwikkelingen, een relatie te leggen tussen
theorieën en hedendaagse organisatiestructuren, en onderwerpen in latere hoofdstukken
beter te kunnen plaatsen.
Dit overzicht geeft een beeld van de belangrijkste onderwerpen die in dit deel van jouw
cursus aan bod komen op basis van de verstrekte bronnen.
, Omgevingsinvloeden
1 Organisatie en hun omgeving
- Het uitgangspunt is dat organisaties deel uitmaken van de samenleving.
- De samenleving is de omgeving waarbinnen organisaties functioneren en
opereren.
- Dit betekent dat er een continue wisselwerking en interactie is tussen de organisatie
en deze omgeving.
- Een heel belangrijk aspect hiervan is de interactie met diverse betrokken
partijen of belanghebbenden, ook wel stakeholders genoemd.
- Naast de wisselwerking met partijen, staat de organisatie ook bloot aan invloed van
omgevingsinvloeden of -factoren.Het is cruciaal voor organisaties om zich af te
stemmen met hun omgeving.
2 De belangrijkste partijen (stakeholders)
Dit zijn partijen met wie de organisatie direct contact heeft, en die ook invloed en
macht hebben op de organisatie.
Het is belangrijk om goede relaties met hen te onderhouden.
Voorbeelden zijn:
- Afnemers/klanten: Zij bepalen de vraag en hun behoeften veranderen.
- Leveranciers: Hun kwaliteit en levertijd beïnvloeden jouw producten.
- Concurrentie: Zij bepalen de markt en speelruimte.
- Vermogensverschaffers: Cruciaal voor financiering en voortbestaan.
- Werknemers: Worden gezien als menselijk kapitaal en een kritische succesfactor.
- Belangenbehartigingsorganisaties: Zoals vakbonden, milieu- of
consumentengroepen.
- Overheidsinstellingen: Zorgen voor regels en wetten.
- Media: Bepalen mede-imago en reputatie.
3 De omgevingsfactoren
- Dit zijn bredere, indirecte invloeden van buitenaf.
- De organisatie heeft hier beperkte tot geen controle over.
- Deze factoren kunnen zowel beperkingen als kansen (opportuniteiten) zijn.
- Het begrijpen en inspelen hierop is essentieel voor continuïteit en succes.
- Er zijn 6 belangrijke factoren (denk aan DESTEP - al noemt de bron ze iets anders
qua volgorde, maar de factoren zijn hetzelfde):
➢ Milieufactoren: Gaat over duurzaamheid, vervuiling, klimaatverandering. Duurzaam
ondernemen wordt steeds belangrijker.
➢ Technologische factoren: Ontwikkelingen die leiden tot nieuwe producten/methoden,
verandering van werk, en snellere informatie. Internet is een grote speler.
1 Organisatiekunde (Organisatie en management)
Wetenschap die kijkt naar hoe organisaties zich gedragen. Het onderzoekt wat hun
gedrag beïnvloedt en hoe je ze het meest effectief kunt besturen.
2 ontstaan van het vakgebied
Dit deel vertelt het verhaal van hoe organisatiekunde is ontstaan. Vroeger, vooral na de
industriële revolutie, werden bedrijven veel groter en ingewikkelder. Denk aan
grote multinationals. Het was niet meer zo simpel om ze te leiden. Er was behoefte
aan mensen die echt een totaalbeeld hadden en die op een gestructureerde manier
konden nadenken over wat er in organisaties gebeurde.
Dit vak is daarom ontstaan. Het wordt al lang gedoceerd, in de VS al in de tweede
helft van de 19e eeuw en in België rond de jaren '50-'60. Tegenwoordig zijn er
bedrijven met biljoenen omzet en miljoenen werknemers wereldwijd
3 Denkrichtingen en persoonlijkheden
Dit is een belangrijk deel (genaamd "Denkrichtingen en persoonlijkheden") waarin je leert
over bekende denkers uit het verleden die hebben nagedacht over organisaties.
- Je begint met Frederick Taylor (rond 1900). Hij focuste zich op efficiëntie,
vooral in fabrieken. Hij dacht dat je de productie het beste kon aanpakken door
taken heel specifiek te maken (taakverdeling), alles te standaardiseren en veel te
controleren. Zijn ideeën zie je nog steeds terug in standaardisatie en
arbeidsverdeling. Een belangrijk punt is dat hij weinig rekening hield met het
menselijke aspect.
- Dan komt Henry Fayol (ook rond 1900). Hij keek niet alleen naar de
fabrieksvloer, maar naar de hele organisatie (algemeen management). Hij
, gaf principes voor leiden, organiseren, plannen en controleren en vond eenheid van
commando belangrijk.
Henri Fayol’s werk heeft verschillende principes en concepten opgeleverd die nog steeds
relevant zijn in hedendaagse bedrijven.
Enkele voorbeelden:
-Organisatiestructuur (organogram)
-Taakverdeling & coördinatie
-Leiderschap & autoriteit
-Plannen, organiseren, leiden en controleren
- Vervolgens leer je over Max Weber (rond 1920). Hij bestudeerde vooral grote
bedrijven en overheden. Hij beschreef de bureaucratie: organisaties met heel
duidelijke regels, procedures, een sterke baas-ondergeschikte lijn
(hiërarchie) en waarbij relaties onpersoonlijk waren.
- Er wordt benadrukt dat de denkers vóór Elton Mayo weinig rekening hielden
met de mens in de organisatie.
- Daarna komt Elton Mayo (rond 1945). Door zijn experimenten (het Hawthorn
experiment) ontdekte hij iets heel belangrijks: menselijke factoren, zoals aandacht
en motivatie, zijn superbelangrijk voor hoe goed mensen presteren. Hij legde de
nadruk op de sociale kant van organisaties.
- Rond 1950 ontstond het Revisionisme. Dit was een poging om de ideeën over
de organisatie (van Taylor) te combineren met de ideeën over de mens (van
Mayo). Hierbij horen namen als Rensis Likert en Douglas McGregor (met zijn
bekende X en Y theorieën over hoe managers naar werknemers kijken).
4 Recente organisatietheorieën vanaf 1980
Dit deel gaat over modernere ideeën over management.
- Je maakt kennis met Henry Mintzberg, die zegt dat er niet één beste manier is
om een organisatie op te bouwen. Hij vindt ook dat strategie meer is dan alleen
plannen; het is ook denken.
- Michael Porter geeft tools voor strategie, zoals het 5 krachtenmodel om te
kijken hoe aantrekkelijk een markt is.
- Daniel H. Pink kijkt naar de veranderende rol van werk en motivatie. Hij
beschrijft verschillende soorten motivatie, van overleven (1.0), tot
belonen/straffen (2.0), naar intrinsieke motivatie (3.0), waarbij je dingen doet
omdat je het zelf wilt, vanuit autonomie, meesterschap en zingeving.
- Stephen Covey geeft 7 eigenschappen die effectieve leiders hebben, zoals
proactief zijn, doelen stellen, prioriteiten leggen, en empathie.
- Martin Seligman staat bekend om positieve psychologie. In plaats van
ongelukkige mensen minder ongelukkig te maken, kijkt hij naar wat mensen
gelukkig maakt en hoe je sterke punten kunt stimuleren. Geluk draait volgens hem
om plezier, betrokkenheid (flow) en betekenis (zingeving)
,De leerdoelen van dit hoofdstuk lijken te zijn om deze denkrichtingen en persoonlijkheden
te kennen, inzicht te hebben in hedendaagse ontwikkelingen, een relatie te leggen tussen
theorieën en hedendaagse organisatiestructuren, en onderwerpen in latere hoofdstukken
beter te kunnen plaatsen.
Dit overzicht geeft een beeld van de belangrijkste onderwerpen die in dit deel van jouw
cursus aan bod komen op basis van de verstrekte bronnen.
, Omgevingsinvloeden
1 Organisatie en hun omgeving
- Het uitgangspunt is dat organisaties deel uitmaken van de samenleving.
- De samenleving is de omgeving waarbinnen organisaties functioneren en
opereren.
- Dit betekent dat er een continue wisselwerking en interactie is tussen de organisatie
en deze omgeving.
- Een heel belangrijk aspect hiervan is de interactie met diverse betrokken
partijen of belanghebbenden, ook wel stakeholders genoemd.
- Naast de wisselwerking met partijen, staat de organisatie ook bloot aan invloed van
omgevingsinvloeden of -factoren.Het is cruciaal voor organisaties om zich af te
stemmen met hun omgeving.
2 De belangrijkste partijen (stakeholders)
Dit zijn partijen met wie de organisatie direct contact heeft, en die ook invloed en
macht hebben op de organisatie.
Het is belangrijk om goede relaties met hen te onderhouden.
Voorbeelden zijn:
- Afnemers/klanten: Zij bepalen de vraag en hun behoeften veranderen.
- Leveranciers: Hun kwaliteit en levertijd beïnvloeden jouw producten.
- Concurrentie: Zij bepalen de markt en speelruimte.
- Vermogensverschaffers: Cruciaal voor financiering en voortbestaan.
- Werknemers: Worden gezien als menselijk kapitaal en een kritische succesfactor.
- Belangenbehartigingsorganisaties: Zoals vakbonden, milieu- of
consumentengroepen.
- Overheidsinstellingen: Zorgen voor regels en wetten.
- Media: Bepalen mede-imago en reputatie.
3 De omgevingsfactoren
- Dit zijn bredere, indirecte invloeden van buitenaf.
- De organisatie heeft hier beperkte tot geen controle over.
- Deze factoren kunnen zowel beperkingen als kansen (opportuniteiten) zijn.
- Het begrijpen en inspelen hierop is essentieel voor continuïteit en succes.
- Er zijn 6 belangrijke factoren (denk aan DESTEP - al noemt de bron ze iets anders
qua volgorde, maar de factoren zijn hetzelfde):
➢ Milieufactoren: Gaat over duurzaamheid, vervuiling, klimaatverandering. Duurzaam
ondernemen wordt steeds belangrijker.
➢ Technologische factoren: Ontwikkelingen die leiden tot nieuwe producten/methoden,
verandering van werk, en snellere informatie. Internet is een grote speler.
