DE DIAGNOSTISCHE CYCLUS: EEN PRAKTIJKLEER
Hoofdstuk 3: De diagnostische cyclus
3.1 Van hulpvraag tot cyclus
3.1.1 Hulpvraag, vraagstelling, onderzoeksvraag en type diagnostisch onderzoek
Het diagnostisch proces start nadat de cliënt (C) zich rechtstreeks of via een verwijzer heeft
aangemeld met een of meer hulpvragen. niet elke hulpvraag is ook een diagnostische
hulpvraag.
Diagnostische hulpvraag wordt gezamenlijk met de diagnosticus (D) geherformuleerd tot een
vraagstelling.
Hulpvraag (C) type diagnostische hulpvraag (D) Type vraagstelling (C en D) type
onderzoek (D)
Prototype diagnostische hulpvraag Type vraagstelling Type onderzoek Code
He moet ik verwoorden wat ik t.o.v. Verheldering Verhelderend VHD
mij/dit kind ervaar?
Wat is er met mij/dit kind aan de Onderkenning Onderkennend ODK
hand?
Waarom is dit met mij/dit kind aan Verklaring Verklarend VKR
de hand?
Hoe kan ik/dit kind het best Indicatie Indicerend IDC
geholpen worden?
3.1.2 Diagnostische hulpvraag en diagnostisch scenario
De diagnostische hulpvraag van de cliënt is vaak complex vaak niet één hulpvraag.
Als er slechts één diagnostische hulpvraag is, dan volgt een diagnostisch onderzoek van één
bepaald type. Bij een combinatie van vragen volgt ook en combinatie van onderzoekstypen.
Het doel van elk diagnostisch onderzoek door de diagnosticus is een optimaal antwoord
geven op de vraag van de cliënt. bij het samengaan van diagnostische hulpvragen is de
volgorde waarin het onderzoek wordt doorlopen niet willekeurig. diagnostisch scenario
- Na verhelderend onderzoek geen verder onderzoek nodig 0-scenario
- Wel verder onderzoek nodig scenario wordt benoemd aan de hand van het aantal
overgangen dat gemaakt wordt. (meest volledig is 3-scenario).
, Onderzoekstype Stap Component Code
Verhelderend 1 Klachtenanalyse (KA)
Onderkennend 2 Probleemanalyse (PA)
Verklarend 3 Verklaringsanalyse (VA)
Indicerend 4 Indicatieanalyse (IA)
3.1.3 Verschillende typen diagnose en typen diagnostische hypothese
Twee verschillende betekenissen van de term diagnose;
- Als onderkenning van een stoornis
- Als verklaring voor het probleem of de stoornis
Diagnosen en hypothesen gekoppeld aan onderzoekstypen (verhelderend, onderkennend,
verklarend en indicerend)
3.2 De diagnostische cyclus
Scenario’s of onderdelen daaruit worden vaak herhaald doorlopen het is dus meer een
cyclus.
Aanmelding
KA
PA IA Advies
VA
3.2.1 Klachtenanalyse
Uitspraken die aangeven dat de situatie of het gedrag van de cliënt, of de gevolgen daarvan
oor de cliënt als negatief beleeft worden. Klachten weerspiegelen ervaringen en belevingen.
Klachten worden verzameld door de diagnosticus. Ook wordt gekeken wat de diagnostische
hulpvraag is.
, Uitkomst is een ordening van de klachten die door de cliënt onderschreven en herkend
worden en waarop diens hulpvragen betrekking hebben: verhelderende diagnose
3.2.2 Probleemanalyse
Problemen zijn situaties of gedragingen van de cliënt waarover de diagnosticus op
empirische of theoretische gronden kan aannemen dat er sprake is van een voor de cliënt
ongunstige toestand. de psychosociale aanpassing en ontwikkeling van de cliënt zijn
verstoord of dreigen verstoord te worden. In de probleemanalyse;
- legt de diagnosticus verband tussen klachten en problemen,
- controleert hij deze correspondentie,
- groepeert en benoemt hij de problemen
- en taxeert hij de ernst ervan.
De uitkomst is een benoeming van het probleem in een terminologie die door het forum van
diagnostici onderschreven kan worden: onderkennende diagnose
3.2.3 Verklaringsanalyse
Verklaringen zijn (empirisch) getoetste uitspraken over condities, die afzonderlijk of in
samenhang het probleem hebben doen ontstaan, dan wel in standhouden. In de
verklaringsanalyse
- genereert de diagnosticus hypothesen,
- leidt hij er empirisch toetsbare voorspellingen uit af,
- formuleert deze,
- en stelt een integratief beeld op.
De uitkomst is een samenhangend beeld, waarin één of meerdere condities met een
bepaalde mate van waarschijnlijkheid als verklaring voor het probleem gelden: verklarende
diagnose
3.2.4 Indicatieanalyse
Indicaties zijn empirisch of theoretisch onderbouwde aanbevelingen voor één of meerdere
interventies. In de indicatieanalyse
- formuleert de diagnostcus in overleg met de cliënt een globaal interventiedoel
- inventariseert hij de in aanmering komende typen interventie
- bepaalt in onderling overleg het nut van de mogelijke alternatieven
- onderzoekt of de indicatiecriteria voor de verschillende interventies van toepassing
zijn
- schat de kans van slagen in van de mogelijke keuzen
- en formuleert een uiteindelijke aanbeveling
Hoofdstuk 3: De diagnostische cyclus
3.1 Van hulpvraag tot cyclus
3.1.1 Hulpvraag, vraagstelling, onderzoeksvraag en type diagnostisch onderzoek
Het diagnostisch proces start nadat de cliënt (C) zich rechtstreeks of via een verwijzer heeft
aangemeld met een of meer hulpvragen. niet elke hulpvraag is ook een diagnostische
hulpvraag.
Diagnostische hulpvraag wordt gezamenlijk met de diagnosticus (D) geherformuleerd tot een
vraagstelling.
Hulpvraag (C) type diagnostische hulpvraag (D) Type vraagstelling (C en D) type
onderzoek (D)
Prototype diagnostische hulpvraag Type vraagstelling Type onderzoek Code
He moet ik verwoorden wat ik t.o.v. Verheldering Verhelderend VHD
mij/dit kind ervaar?
Wat is er met mij/dit kind aan de Onderkenning Onderkennend ODK
hand?
Waarom is dit met mij/dit kind aan Verklaring Verklarend VKR
de hand?
Hoe kan ik/dit kind het best Indicatie Indicerend IDC
geholpen worden?
3.1.2 Diagnostische hulpvraag en diagnostisch scenario
De diagnostische hulpvraag van de cliënt is vaak complex vaak niet één hulpvraag.
Als er slechts één diagnostische hulpvraag is, dan volgt een diagnostisch onderzoek van één
bepaald type. Bij een combinatie van vragen volgt ook en combinatie van onderzoekstypen.
Het doel van elk diagnostisch onderzoek door de diagnosticus is een optimaal antwoord
geven op de vraag van de cliënt. bij het samengaan van diagnostische hulpvragen is de
volgorde waarin het onderzoek wordt doorlopen niet willekeurig. diagnostisch scenario
- Na verhelderend onderzoek geen verder onderzoek nodig 0-scenario
- Wel verder onderzoek nodig scenario wordt benoemd aan de hand van het aantal
overgangen dat gemaakt wordt. (meest volledig is 3-scenario).
, Onderzoekstype Stap Component Code
Verhelderend 1 Klachtenanalyse (KA)
Onderkennend 2 Probleemanalyse (PA)
Verklarend 3 Verklaringsanalyse (VA)
Indicerend 4 Indicatieanalyse (IA)
3.1.3 Verschillende typen diagnose en typen diagnostische hypothese
Twee verschillende betekenissen van de term diagnose;
- Als onderkenning van een stoornis
- Als verklaring voor het probleem of de stoornis
Diagnosen en hypothesen gekoppeld aan onderzoekstypen (verhelderend, onderkennend,
verklarend en indicerend)
3.2 De diagnostische cyclus
Scenario’s of onderdelen daaruit worden vaak herhaald doorlopen het is dus meer een
cyclus.
Aanmelding
KA
PA IA Advies
VA
3.2.1 Klachtenanalyse
Uitspraken die aangeven dat de situatie of het gedrag van de cliënt, of de gevolgen daarvan
oor de cliënt als negatief beleeft worden. Klachten weerspiegelen ervaringen en belevingen.
Klachten worden verzameld door de diagnosticus. Ook wordt gekeken wat de diagnostische
hulpvraag is.
, Uitkomst is een ordening van de klachten die door de cliënt onderschreven en herkend
worden en waarop diens hulpvragen betrekking hebben: verhelderende diagnose
3.2.2 Probleemanalyse
Problemen zijn situaties of gedragingen van de cliënt waarover de diagnosticus op
empirische of theoretische gronden kan aannemen dat er sprake is van een voor de cliënt
ongunstige toestand. de psychosociale aanpassing en ontwikkeling van de cliënt zijn
verstoord of dreigen verstoord te worden. In de probleemanalyse;
- legt de diagnosticus verband tussen klachten en problemen,
- controleert hij deze correspondentie,
- groepeert en benoemt hij de problemen
- en taxeert hij de ernst ervan.
De uitkomst is een benoeming van het probleem in een terminologie die door het forum van
diagnostici onderschreven kan worden: onderkennende diagnose
3.2.3 Verklaringsanalyse
Verklaringen zijn (empirisch) getoetste uitspraken over condities, die afzonderlijk of in
samenhang het probleem hebben doen ontstaan, dan wel in standhouden. In de
verklaringsanalyse
- genereert de diagnosticus hypothesen,
- leidt hij er empirisch toetsbare voorspellingen uit af,
- formuleert deze,
- en stelt een integratief beeld op.
De uitkomst is een samenhangend beeld, waarin één of meerdere condities met een
bepaalde mate van waarschijnlijkheid als verklaring voor het probleem gelden: verklarende
diagnose
3.2.4 Indicatieanalyse
Indicaties zijn empirisch of theoretisch onderbouwde aanbevelingen voor één of meerdere
interventies. In de indicatieanalyse
- formuleert de diagnostcus in overleg met de cliënt een globaal interventiedoel
- inventariseert hij de in aanmering komende typen interventie
- bepaalt in onderling overleg het nut van de mogelijke alternatieven
- onderzoekt of de indicatiecriteria voor de verschillende interventies van toepassing
zijn
- schat de kans van slagen in van de mogelijke keuzen
- en formuleert een uiteindelijke aanbeveling
