18-4-202
Je koopt geen dingen, je koopt ervaringen
Bv. je bank-app vraagt na een betaling, hoe je
de betaling hebt ervaren
Sociale verandering
(2023-2024)
Dick Houtman
www.dickhoutman.nl
1
Postmodernisering IV: politiek
Literatuur:
Populisme als buitengewone politiek: Naar een Weberiaanse interpretatie’, Sociologie 8 (1): 127-151
Mudde, (2004), ‘The Populist Zeitgeist’, Government and Opposition 39 (4): 541-563
2
Aanklacht tegen het politieke systeem van de
De tegencultuur van de 1960s en het jaren 60
politieke systeem
Meer het gevoel dat je last hebt van het
systeem, dat je onderdrukt wordt in plaats dat
• De tegencultuur van de 1960s ageerde
je meedraait met he systeem vervreemding
tegen een door formele rationaliteit
gedomineerd ‘Systeem’, waartoe zeker
Het is niet onze politieke, maar ‘hun politiek’
ook het politieke systeem behoorde
kloof tussen burger en politiek is gegroeid
• Het politieke systeem werd gezien als
een vervreemdende en technocratische
sta-in-de-weg
zonder veel oog voor de legitieme
3
1
, 18-4-202
Bv. bij verkiezingen: als er sprake is van
De tegencultuur van de 1960s en het
vervreemding hebben burgers helemaal
politieke systeem geen zin meer om te stemmen omdat ze er
toch geen invloed op hebben
• Deze vervreemding ten opzichte van het
politieke systeem is sindsdien niet
Behoorlijke groepen gaan niet stemmen =
verdwenen
de afgehaakte
• De zgn. ‘kloof tussen burger en politiek’ is
sinds WO II bijna overal in het Westen
toegenomen: Toename populisme: burgers die niks met
de politiek te maken willen hebben
• Dalende opkomst bij verkiezingen
• Dalend vertrouwen in politiek / politici /
overheid
4
2 posities van waar die kloof vandaan komt
De ‘kloof tussen burger en politiek’
Wiens schuld is deze kloof? - Antipopulisten: wel vertrouwen in het
politieke systeem, komt doordat de
Anti-populisten: deze kloof is de schuld van burgers geen belangstelling/ kennis
burgers met onvoldoende belangstelling hebben voor politiek, ze realiseren zich
voor en kennis over de niet hoe goed het is dat we een
politiek, en met onvoldoende democratisch bestel hebben
respect voor democratische Het is de schuld van de burgers
instituties - Populisten: de politici zijn enkel
geïnteresseerd in hun eigen belangen/
Populisten: deze kloof is de schuld van carrière, ze zijn niet geïnteresseerd in
politici die onvoldoende oog hebben voor de de burgers (enkel wanneer het hen
problemen van gewone mensen en die stemmen kan opleveren
5 Het is de schuld van politici
De tegencultuur van de 1960s en het politieke systeem
Vergelijk de populististische politicus Thierry Baudet (Forum voor Democratie, Nederland):
“In Nederland bestaat zoiets als een ‘partijkartel’: de gevestigde partijen
beconcurreren elkaar niet, maar werken cynisch samen om de macht onderling te kunnen verdelen”
6
2
, 18-4-202
Populistische politici: De gewone mens = het
De ‘kloof tussen burger en politiek’
volk die in steek worden gelaten door de
Politieke reacties op deze kloof politiek
• Populistische politici demoniseren Wat moet je dan als politicus?
enerzijds het politieke systeem,
inbegrepen zijn politieke en Het priveleven van de politici wordt meer
bestuurlijke elites, en sacraliseren
benadrukt, om te laten zien dat zij ook mens
anderzijds ‘het volk’ c.q. ‘de
zijn
gewone man of vrouw’
- De privépersoon wordt belangrijker
dan de formele politieke rol
• Vrijwel alle politici ‘personaliseren’
tegenwoordig de politiek: zij nemen
afstand van het gewantrouwde
(is vooral opvallend in periode voor
verkiezingen)
7
Populistische afkeer Populisme:
van het politieke - Politiek = niet bereid echte problemen
systeem van burgers aan te pakken, ze zijn
wereldvreemde politici die vergaderen
Populisme stelt het politieke systeem voor en uiteindelijk verandert er niks
als incompetent, machteloos, en slechts uit
op de eigen handhaving en expansie:
• “De politiek is niet bereid en niet in staat om
de ‘echte’ problemen van burgers aan
te pakken”
• “De politiek lost geen problemen
op, maar veroorzaakt ze
slechts”
8
- Liever bewegingen dan partijen
Populistische afkeer
Populisme zelf is al een beweging:
van het politieke politiek moet niet in een
systeem parlement gebeuren maar wel op
• Voorkeur voor “maatschappelijke café
bewegingen” boven (in het politieke Geen politieke partij die zich los
systeem ingekapselde) partijen ziet van de samenleving, maar
staan in de samenleving
• Afstand bewaren van het politieke systeem
(in Neder- land: “Het Haagse gedoe”, “De - Haagse kaasstolp: men (politici) is er
Haagse kaasstolp”) vooral bezig met elkaar bezig te
houden en is afgezonderd van de rest
• Aansluiting zoeken bij de dagdagelijkse
van de samenleving
ervaringen en problemen van “de mensen in
het land”, “de mensen in de oude wijken”,
-
9
3
Je koopt geen dingen, je koopt ervaringen
Bv. je bank-app vraagt na een betaling, hoe je
de betaling hebt ervaren
Sociale verandering
(2023-2024)
Dick Houtman
www.dickhoutman.nl
1
Postmodernisering IV: politiek
Literatuur:
Populisme als buitengewone politiek: Naar een Weberiaanse interpretatie’, Sociologie 8 (1): 127-151
Mudde, (2004), ‘The Populist Zeitgeist’, Government and Opposition 39 (4): 541-563
2
Aanklacht tegen het politieke systeem van de
De tegencultuur van de 1960s en het jaren 60
politieke systeem
Meer het gevoel dat je last hebt van het
systeem, dat je onderdrukt wordt in plaats dat
• De tegencultuur van de 1960s ageerde
je meedraait met he systeem vervreemding
tegen een door formele rationaliteit
gedomineerd ‘Systeem’, waartoe zeker
Het is niet onze politieke, maar ‘hun politiek’
ook het politieke systeem behoorde
kloof tussen burger en politiek is gegroeid
• Het politieke systeem werd gezien als
een vervreemdende en technocratische
sta-in-de-weg
zonder veel oog voor de legitieme
3
1
, 18-4-202
Bv. bij verkiezingen: als er sprake is van
De tegencultuur van de 1960s en het
vervreemding hebben burgers helemaal
politieke systeem geen zin meer om te stemmen omdat ze er
toch geen invloed op hebben
• Deze vervreemding ten opzichte van het
politieke systeem is sindsdien niet
Behoorlijke groepen gaan niet stemmen =
verdwenen
de afgehaakte
• De zgn. ‘kloof tussen burger en politiek’ is
sinds WO II bijna overal in het Westen
toegenomen: Toename populisme: burgers die niks met
de politiek te maken willen hebben
• Dalende opkomst bij verkiezingen
• Dalend vertrouwen in politiek / politici /
overheid
4
2 posities van waar die kloof vandaan komt
De ‘kloof tussen burger en politiek’
Wiens schuld is deze kloof? - Antipopulisten: wel vertrouwen in het
politieke systeem, komt doordat de
Anti-populisten: deze kloof is de schuld van burgers geen belangstelling/ kennis
burgers met onvoldoende belangstelling hebben voor politiek, ze realiseren zich
voor en kennis over de niet hoe goed het is dat we een
politiek, en met onvoldoende democratisch bestel hebben
respect voor democratische Het is de schuld van de burgers
instituties - Populisten: de politici zijn enkel
geïnteresseerd in hun eigen belangen/
Populisten: deze kloof is de schuld van carrière, ze zijn niet geïnteresseerd in
politici die onvoldoende oog hebben voor de de burgers (enkel wanneer het hen
problemen van gewone mensen en die stemmen kan opleveren
5 Het is de schuld van politici
De tegencultuur van de 1960s en het politieke systeem
Vergelijk de populististische politicus Thierry Baudet (Forum voor Democratie, Nederland):
“In Nederland bestaat zoiets als een ‘partijkartel’: de gevestigde partijen
beconcurreren elkaar niet, maar werken cynisch samen om de macht onderling te kunnen verdelen”
6
2
, 18-4-202
Populistische politici: De gewone mens = het
De ‘kloof tussen burger en politiek’
volk die in steek worden gelaten door de
Politieke reacties op deze kloof politiek
• Populistische politici demoniseren Wat moet je dan als politicus?
enerzijds het politieke systeem,
inbegrepen zijn politieke en Het priveleven van de politici wordt meer
bestuurlijke elites, en sacraliseren
benadrukt, om te laten zien dat zij ook mens
anderzijds ‘het volk’ c.q. ‘de
zijn
gewone man of vrouw’
- De privépersoon wordt belangrijker
dan de formele politieke rol
• Vrijwel alle politici ‘personaliseren’
tegenwoordig de politiek: zij nemen
afstand van het gewantrouwde
(is vooral opvallend in periode voor
verkiezingen)
7
Populistische afkeer Populisme:
van het politieke - Politiek = niet bereid echte problemen
systeem van burgers aan te pakken, ze zijn
wereldvreemde politici die vergaderen
Populisme stelt het politieke systeem voor en uiteindelijk verandert er niks
als incompetent, machteloos, en slechts uit
op de eigen handhaving en expansie:
• “De politiek is niet bereid en niet in staat om
de ‘echte’ problemen van burgers aan
te pakken”
• “De politiek lost geen problemen
op, maar veroorzaakt ze
slechts”
8
- Liever bewegingen dan partijen
Populistische afkeer
Populisme zelf is al een beweging:
van het politieke politiek moet niet in een
systeem parlement gebeuren maar wel op
• Voorkeur voor “maatschappelijke café
bewegingen” boven (in het politieke Geen politieke partij die zich los
systeem ingekapselde) partijen ziet van de samenleving, maar
staan in de samenleving
• Afstand bewaren van het politieke systeem
(in Neder- land: “Het Haagse gedoe”, “De - Haagse kaasstolp: men (politici) is er
Haagse kaasstolp”) vooral bezig met elkaar bezig te
houden en is afgezonderd van de rest
• Aansluiting zoeken bij de dagdagelijkse
van de samenleving
ervaringen en problemen van “de mensen in
het land”, “de mensen in de oude wijken”,
-
9
3
