Sociale verandering
(2023-2024)
Inleiding: sociologie, sociale
problemen en moderniteit
Dick Houtman
www.dickhoutman.nl
1
Doelen van het vak
Twee doelen:
• Verwerven van empirisch en theoretisch
inzicht in maatschappelijke
veranderingen in westerse
samenlevingen, met name sinds 1960s
• Verbinden van deze veranderingen aan de
klassieke sociologisch-theoretische erfenis,
met name die van
Karl Marx, Max Weber en Emile Durkheim
2
Opzet van het vak
• Twaalf hoorcolleges en zes werkcolleges,
wekelijks op dinsdag en vrijdag (9:00-
11:00 uur)
• De hoorcolleges behandelen de literatuur,
maar kunnen die niet vervangen, net zomin
als de literatuur
de hoorcolleges kan vervangen:
beiden zijn examenstof
• In de werkcolleges worden vragen van
studenten over de stof van de twee
voorafgaande hoorcolleges besproken, mede
aan de hand van twee door elke student in te
3
1
, Opzet van het vak
• De literatuur omvat 20 gedigitaliseerde
hoofdstukken en artikelen, beschikbaar
via Toledo / Ultra
• Het examen in juni is schriftelijk (gesloten
boek) en omvat zes open vragen over de
literatuur en de stof
van de hoorcolleges
• Twee van de zes vragen worden ontleend
aan door studenten zelf aangedragen
vragen in de vorm van
opdrachten (besproken tijdens de
werkcolleges)
4
Inleiding: sociologie, sociale problemen
en moderniteit
Drie vragen:
• Hoe heeft het programma van de
Verlichting de klassieke en de moderne
sociologie beïnvloed?
• Hoe heeft het programma van de
Verlichting het moderne politieke
denken beïnvloed?
• Hoe klinkt dit moderne politieke denken
5 door in de klassieke maatschappijdiagnoses
Verlichting, sociologie en positivisme
Verlichting (17e &18e eeuw): ‘de
wetenschappelijke rede kan en moet mensen
bevrijden van traditie en religie’
Sociologie: maatschappijwetenschappelijk
uitvloeisel van de Verlichting met twee
zelfopgedragen taken:
1) Mensen via wetenschappelijke kennis
bevrijden van traditie en religie, opgevat als
vormen van geloof,
betutteling en onmondigheid
6
2
(2023-2024)
Inleiding: sociologie, sociale
problemen en moderniteit
Dick Houtman
www.dickhoutman.nl
1
Doelen van het vak
Twee doelen:
• Verwerven van empirisch en theoretisch
inzicht in maatschappelijke
veranderingen in westerse
samenlevingen, met name sinds 1960s
• Verbinden van deze veranderingen aan de
klassieke sociologisch-theoretische erfenis,
met name die van
Karl Marx, Max Weber en Emile Durkheim
2
Opzet van het vak
• Twaalf hoorcolleges en zes werkcolleges,
wekelijks op dinsdag en vrijdag (9:00-
11:00 uur)
• De hoorcolleges behandelen de literatuur,
maar kunnen die niet vervangen, net zomin
als de literatuur
de hoorcolleges kan vervangen:
beiden zijn examenstof
• In de werkcolleges worden vragen van
studenten over de stof van de twee
voorafgaande hoorcolleges besproken, mede
aan de hand van twee door elke student in te
3
1
, Opzet van het vak
• De literatuur omvat 20 gedigitaliseerde
hoofdstukken en artikelen, beschikbaar
via Toledo / Ultra
• Het examen in juni is schriftelijk (gesloten
boek) en omvat zes open vragen over de
literatuur en de stof
van de hoorcolleges
• Twee van de zes vragen worden ontleend
aan door studenten zelf aangedragen
vragen in de vorm van
opdrachten (besproken tijdens de
werkcolleges)
4
Inleiding: sociologie, sociale problemen
en moderniteit
Drie vragen:
• Hoe heeft het programma van de
Verlichting de klassieke en de moderne
sociologie beïnvloed?
• Hoe heeft het programma van de
Verlichting het moderne politieke
denken beïnvloed?
• Hoe klinkt dit moderne politieke denken
5 door in de klassieke maatschappijdiagnoses
Verlichting, sociologie en positivisme
Verlichting (17e &18e eeuw): ‘de
wetenschappelijke rede kan en moet mensen
bevrijden van traditie en religie’
Sociologie: maatschappijwetenschappelijk
uitvloeisel van de Verlichting met twee
zelfopgedragen taken:
1) Mensen via wetenschappelijke kennis
bevrijden van traditie en religie, opgevat als
vormen van geloof,
betutteling en onmondigheid
6
2
