Thema 9 – voedsel- en vochtinname
1. Eten en drinken
1.1. Het nut van eten en drinken
Zorg dragen voor de gezondheid door voldoende vocht en voedingsstoffen in te nemen (dus
een bijdrage tot het lichamelijk welbevinden).
Het is meer dan vocht- en calorieïnname:
Genieten van verschillende smaken, geuren en kleuren
Rustpunt in het dagelijks leven
Een moment van contact, een sociaal gebeuren (dus een bijdrage tot het sociaal en
psychologisch welbevinden).
1.2. De ZO krijgt het advies een dieet te volgen
Nagaan hoe ZO en familie er mee omgaan:
Vroegere eetgewoontes
Weet de ZO ervan, kent hij het nut
Hoe staat de omgeving er tegenover
Moeilijkheden bij volgend dieet
Aanpassing qua voedselbereiding
o Wie maakt de maaltijden
o ‘moeten’ beide de gewoonte wijzigen? Niet altijd aanbevolen
Luisteren
1.3. Nuchter blijven, niet eten
Nuchter = vanaf 24:00 geen voedsel, geen drank, tenzij…
Bedoeling van nuchter zijn voor een operatie:
Narcose:
o Spieren verslappen, ook de sluitspier tss slokdarm en maag
o Eerder ingenomen voedsel vloeit terug in de richting van de mond en longen
o Bewustzijnsdaling waardoor beschermende reflexen zoals het hoest- en slikreflex
afwezig zijn.
o Voedsel dat vanuit de maag en de slokdarm terugvloeit, wordt dus niet weggeslikt of
opgehoest eens het in de longen terechtkomt. Voedsel in de longen longontsteking
of verstikking.
Wanneer de ZO onder narcose geïntubeerd wordt: risico dat maagvocht in de longen
terechtkomt
Bij een ingreep onder locoregionale anesthesie: altijd mogelijk dat de verdoving
onvoldoende werkt en er alsnog narcose nodig is ZO preventief best nuchter.
Niet eten en drinken wanneer men uit narcose komt:
De eerste uren postoperatief: reflexen aanwezig doch dikwijls in mindere mate en soms
nog gestoord, dit is niet zonder gevaar vooral niet wanneer dit het slik- hoestreflex betreft
na de narcose: best niet eten en drinken.
Na een kleine ingreep zijn de medicijnen meestal na enkele uren voldoende uitgewerkt om
opnieuw te kunnen eten en drinken.
Weinig tot niet eten postoperatief:
De eerste dagen na een operatie in de opname van voedsel gering. Meestal is dit geen
probleem (5 à 10 dagen geeft weinig risico’s). een mens heeft immers een voorraad aan
voedingsstoffen, waarmee een korte periode van onvoldoende voeding overbrugd kan
worden.
De voedseltoestand van de ZO moest hier voor wel goed zijn voor de operatie.
2. Opdienen en afruimen van maaltijden door de verpleegkundige
2.1. Voorbereiding
, Van verpleegkundige:
Informatie inwinnen:
Nuchter? Waarom? Weet de ZO dit?
Mag de ZO eten?
Wat mag de ZO eten? Wat wil hij eten?
Voorkomen:
Propere tuniek
Handhygiëne
Van het gerei:
Oftewel wordt het eten bereid en bedeeld in een centrale keuken keuze vooraf.
Oftewel gebeurt de bedeling op de verpleegeenheid zelf keuze op ogenblik zelf.
Van de kamer:
Graag een ordevolle kamer tafellaken verwijderen, voorkomen dat ZO in toch zit.
Van de ZO:
De ZO moet zo recht mogelijk kunnen zitten. Vragen waar de ZO wil zitten om de maaltijd te
nemen.
Goede zithouding:
Voeten goed gesteund
Enkel en de knieën hebben een hoek van 90°
Heupen hebben een hoek van 90° of net iets minder
De romp is symmetrisch
De nek is wat geplooid trachea wordt makkelijk afgesloten en de slokdarm wordt goed
opengehouden
De armen vanuit de ellebogen goed gesteund op de tafel
Bij slikken kin naar borst.
Kan ze ZO zelfstandig opstaan? Hulp nodig voor iets?
Liggend eten:
Zo recht mogelijk
Hoofdeinde goed recht
Kussen thv nek en hoofd
Fowler met geplooide en ondersteunende knieën vermijd onderuit zakken
Zeker kussens gebruiken ter ondersteuning wanneer de nek in hyperstrekking gaat
vermijd verslikken.
Kan de ZO zelfstandig eten, of hulp nodig? Proper dienblad, zo nodig
reinigen. “Smakelijk” zeggen. Voorkom vuile kledij.
Een slab voor volwassenen:
100% waterafstotend en vlekvrij
Zacht, flexibel en comfortabel te dragen
Wasmachine – uitwasbaar, drogerbestand en hoogst duurzaam
Prijs: vanaf € 23,95
2.2. Nazorg
Van de ZO:
Wat heeft de ZO gegeten? Iets achtergehouden voor straks? Niets én diabetes patiënt?
Aanvullende voeding vereist? Nog wat opzitten? Naar bed? Houding ok? Zonodig kruimels van
bed verwijderen.
Van de kamer:
1. Eten en drinken
1.1. Het nut van eten en drinken
Zorg dragen voor de gezondheid door voldoende vocht en voedingsstoffen in te nemen (dus
een bijdrage tot het lichamelijk welbevinden).
Het is meer dan vocht- en calorieïnname:
Genieten van verschillende smaken, geuren en kleuren
Rustpunt in het dagelijks leven
Een moment van contact, een sociaal gebeuren (dus een bijdrage tot het sociaal en
psychologisch welbevinden).
1.2. De ZO krijgt het advies een dieet te volgen
Nagaan hoe ZO en familie er mee omgaan:
Vroegere eetgewoontes
Weet de ZO ervan, kent hij het nut
Hoe staat de omgeving er tegenover
Moeilijkheden bij volgend dieet
Aanpassing qua voedselbereiding
o Wie maakt de maaltijden
o ‘moeten’ beide de gewoonte wijzigen? Niet altijd aanbevolen
Luisteren
1.3. Nuchter blijven, niet eten
Nuchter = vanaf 24:00 geen voedsel, geen drank, tenzij…
Bedoeling van nuchter zijn voor een operatie:
Narcose:
o Spieren verslappen, ook de sluitspier tss slokdarm en maag
o Eerder ingenomen voedsel vloeit terug in de richting van de mond en longen
o Bewustzijnsdaling waardoor beschermende reflexen zoals het hoest- en slikreflex
afwezig zijn.
o Voedsel dat vanuit de maag en de slokdarm terugvloeit, wordt dus niet weggeslikt of
opgehoest eens het in de longen terechtkomt. Voedsel in de longen longontsteking
of verstikking.
Wanneer de ZO onder narcose geïntubeerd wordt: risico dat maagvocht in de longen
terechtkomt
Bij een ingreep onder locoregionale anesthesie: altijd mogelijk dat de verdoving
onvoldoende werkt en er alsnog narcose nodig is ZO preventief best nuchter.
Niet eten en drinken wanneer men uit narcose komt:
De eerste uren postoperatief: reflexen aanwezig doch dikwijls in mindere mate en soms
nog gestoord, dit is niet zonder gevaar vooral niet wanneer dit het slik- hoestreflex betreft
na de narcose: best niet eten en drinken.
Na een kleine ingreep zijn de medicijnen meestal na enkele uren voldoende uitgewerkt om
opnieuw te kunnen eten en drinken.
Weinig tot niet eten postoperatief:
De eerste dagen na een operatie in de opname van voedsel gering. Meestal is dit geen
probleem (5 à 10 dagen geeft weinig risico’s). een mens heeft immers een voorraad aan
voedingsstoffen, waarmee een korte periode van onvoldoende voeding overbrugd kan
worden.
De voedseltoestand van de ZO moest hier voor wel goed zijn voor de operatie.
2. Opdienen en afruimen van maaltijden door de verpleegkundige
2.1. Voorbereiding
, Van verpleegkundige:
Informatie inwinnen:
Nuchter? Waarom? Weet de ZO dit?
Mag de ZO eten?
Wat mag de ZO eten? Wat wil hij eten?
Voorkomen:
Propere tuniek
Handhygiëne
Van het gerei:
Oftewel wordt het eten bereid en bedeeld in een centrale keuken keuze vooraf.
Oftewel gebeurt de bedeling op de verpleegeenheid zelf keuze op ogenblik zelf.
Van de kamer:
Graag een ordevolle kamer tafellaken verwijderen, voorkomen dat ZO in toch zit.
Van de ZO:
De ZO moet zo recht mogelijk kunnen zitten. Vragen waar de ZO wil zitten om de maaltijd te
nemen.
Goede zithouding:
Voeten goed gesteund
Enkel en de knieën hebben een hoek van 90°
Heupen hebben een hoek van 90° of net iets minder
De romp is symmetrisch
De nek is wat geplooid trachea wordt makkelijk afgesloten en de slokdarm wordt goed
opengehouden
De armen vanuit de ellebogen goed gesteund op de tafel
Bij slikken kin naar borst.
Kan ze ZO zelfstandig opstaan? Hulp nodig voor iets?
Liggend eten:
Zo recht mogelijk
Hoofdeinde goed recht
Kussen thv nek en hoofd
Fowler met geplooide en ondersteunende knieën vermijd onderuit zakken
Zeker kussens gebruiken ter ondersteuning wanneer de nek in hyperstrekking gaat
vermijd verslikken.
Kan de ZO zelfstandig eten, of hulp nodig? Proper dienblad, zo nodig
reinigen. “Smakelijk” zeggen. Voorkom vuile kledij.
Een slab voor volwassenen:
100% waterafstotend en vlekvrij
Zacht, flexibel en comfortabel te dragen
Wasmachine – uitwasbaar, drogerbestand en hoogst duurzaam
Prijs: vanaf € 23,95
2.2. Nazorg
Van de ZO:
Wat heeft de ZO gegeten? Iets achtergehouden voor straks? Niets én diabetes patiënt?
Aanvullende voeding vereist? Nog wat opzitten? Naar bed? Houding ok? Zonodig kruimels van
bed verwijderen.
Van de kamer:
