Samenvatting - criminologie

Criminologie

1 Definitie criminaliteit
- 2 grote stromingen:
o 1. Traditionele criminaliteitsdefinitie
 Verwijst naar de norm
 = normatieve criminaliteitsdefinitie
 Criminaliteit = een eigenschap van gedrag
 Crimineel gedrag = gedrag dat de norm overschrijdt
 3 vormen:
 1. Juridische criminaliteitsdefinities
o A. Strafrechtelijke def.
o B. Eng-juridische def.
o C. Breed-juridische def.
 2. Naturalistische criminaliteitsdefinitie
 3. Socio-formalistische criminaliteitsdefinitie

o 2. Kritische criminaliteitsdefinitie
 = reactieve criminaliteitsdefinitie
 Criminaliteit = eigenschap van maatschappelijke reactie
op gedrag
 Maatschappelijke reactie omschrijft gedrag als
‘crimineel’
 3 vormen:
 Labeling-definitie
 Conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie
 Marxistische criminaliteitsdefinitie


Traditionele criminaliteitsdefinitie:

- 1. Juridische criminaliteitsdefinities:
o A. Strafrechtelijke definitie
 Norm = strafrecht
o B. Eng-juridische definitie
 Met opzet
 Zonder verdediging en rechtvaardiging
 Overtreding strafwet
 Veroordeling door rechter
o C. Breed-juridische definitie
 Sociaal schadelijk
 Juridische sanctie


1

,  Misdrijf = wnr een handeling door de wet wordt
gedefinieerd en een sanctie voorzien is die kan worden
uitgesproken door een administratief orgaan/rechtbank
 Bv. GAS-boetes, vennootschapsrecht…

- 2. Naturalistische misdaaddefinitie:
o Verzet zich tegen niet-universele basis van het recht
o Criminaliteit = handelingen die altijd en overal als crimineel
worden beschouwd = natuurlijk misdrijf
o Morele sentimenten als norm

- 3. Socio-formalistische criminaliteitsdefinitie:
o Verzet zich tegen niet-universele basis vh recht
o Immers – politieke formaties ontwikkelen strafrecht-regels en
deze veranderen in tijd & ruimte
o Gedragsnormen of Conduct Norms
o Individu maakt deel uit van sociale groepen
  deze sociale groepen ontwikkelen gedragsnormen;
een gedragscode


Kritische criminaliteitsdefinitie:

- 1. Labeling-definitie van criminaliteit:
o Criminaliteit is niet universeel
 = hangt af van tijd & ruimte
o Omkering van causaliteit(oorzaak) in vgl. met normatieve
defs.: crimineel gedrag leidt NIET tot een maatschappelijke
reactie, WEL: maatschappelijke reactie leidt tot criminaliteit
o Etiket dat op bep. gedragingen wordt geplakt – criminaliteit is
dan ook sociale constructie
o Bv. druggebruik: crimineel of gezondheidsprobleem?
 Heeft te maken met hoe je het ‘probleem’ benadert
o Hoe je iets bekijkt, bepaalt je gedrag

- 2. Conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie:
o Conflictperspectief: individuen en groepen nemen
verschillende positie in samenleving in
o Deze dominantieverhoudingen creëren conflicten
o Criminaliteit is gedrag dat in strijd is met de politieke
machthebbers
o Criminaliteit door conflicten tss belangengroepen



2

, o 2 groepen die strijden om macht, degene die de macht grijpt
bepaalt wat als crimineel gezien wordt/kan worden
o Bv. Taliban, Mosquito
 Mosquito: piepgeluid dat jongeren horen, ouderen niet,
om zo hangjongeren te verjagen
 2 groepen hier: ouderen & jongeren
 Taliban: nadat de Amerikanen er vertrokken, had de
Taliban weer alle macht in handen
 2 groepen hier: Taliban & Amerikanen

- 3. Marxistische criminaliteitsdefinitie:
o Heersende klasse (bezit productiemiddelen) en proletariaat
(bezitloze arbeiders)
o Heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is
o Bv. slavernij, belastingontwijking, fraude fiscaal aftrekbaar
maken
 Bv. mensen die hun straf hebben afgekocht


Radicale criminaliteitsdefinitie:

- Kritiek op traditionele criminologie, want vertrekt vanuit gevestigde
orde (bestaande wetgeving, waarden & normen)
- Nood aan eigen referentiekader vanuit menslievende visie
- Mensenrechtendefinitie van criminaliteit
o Mensenrechten is enige criterium
o Gelijkheid, welzijn, veiligheid
o Individuen, sociale verhoudingen, systemen
- Bv. praktijktesten, migratie


1.1 De criminologie: haar studiedomein
- Afhankelijk vd criminaliteitsdefinitie die gehanteerd wordt, zal het
studiedomein vd criminologie eng, breed of zeer breed zijn
- Eng:
o Volgens traditionele criminologie:
 Criminoloog bestudeert enkel misdaad & misdadiger
- Breed:
o Volgens kritische criminologie:
o Criminoloog bestudeert enkel: misdaad, misdadiger,
criminaliserings- en decriminaliseringsprocessen
- Zeer breed:
o Studie van afwijkend gedrag


3

, 2 Historische ontwikkeling van de
criminologie
2.1 De voorgeschiedenis van de criminologie
2.1.1De demonologische verklaring van criminaliteit
- Demonologische verklaring: vertrekt vanuit niet-fysische invalshoek
- Gedurende lange tijd: criminaliteit als gevolg van
geesten/buitenaardse krachten
o Zijn niet door menselijke geest te begrijpen, noch te
controleren
- Afhankelijk vd periode id geschiedenis, anders te verklaren:
o Primitieve samenleving: criminaliteit verklaard door
aanwezigheid van boze geesten
o Middeleeuwen: criminaliteit verklaard door aanwezigheid van
duivels & demonen
o 16e -19e eeuw: criminaliteit beschouwd als resultaat van
incorrecte verhouding tot God

2.1.2De naturalistische verklaring van criminaliteit
- Naturalistische verklaring: vertrekt vanuit fysische + materiële
invalshoek
- Plato & Aristoteles: leggen verband tss armoede & criminaliteit
- Thomas van Aquino: verband tss armoede & criminaliteit
- Thomas More: legde verband tss armoede & criminaliteit (Utopia)


2.2 Klassieke criminologie
- 2e helft 18e eeuw: instabiliteit
o Toenemende principes van kapitalisme vragen nieuwe sociale
verhoudingen
o Stijging bevolking
o Beginnende industrialisering
o Grotere geografische mobiliteit
o Toename werkloosheid & armoede

 Spanningen in ancien régime
o Instabiele samenleving laat zich voelen in criminaliteit:
 Stijging vermogensdelicten
 Roversbendes
 Strafrechtsysteem van AR kan problemen niet indijken


4