SOCIAAL WERK IN EEN
COMPLEXE
SAMENLEVING
Samenvatting
Abstract
1. We schetsen de maatschappelijke context waarbinnen het sociaal werk zich bevindt.
Of ook wil: in welke soort maatschappij doe ik aan sociaal werk?
2. We behandelen de impact van die context, van die maatschappij op het sociaal werk;
Het sociaal werk staat middenin de maatschappij en gaat dus mee met de flow van de
maatschappij
3. We reiken mogelijkheden aan om je als sociaal werk(er) te herpositioneren, om niet
zomaar de stroom te volgen, maar om ook zijpaden te bewandelen, of zelfs tegen de
stroom in te varen.
MILLE DÉBORAH
,Inhoud
1 Thema 1: Het middenveld/burgerschap................................................................................................ 3
1.1 Burgerschap: Kern en Dimensies ................................................................................................. 3
1.1.1 Vier dimensies van burgerschap: ............................................................................................ 3
1.1.2 Vormen van democratie: ........................................................................................................... 3
1.1.3 Actief burgerschap: .................................................................................................................... 3
1.2 Sociaal Werk: Rol en Missie .......................................................................................................... 3
1.2.1 Sociaal werk als emancipatorisch beroep ............................................................................. 4
1.2.2 Finaliteit van SW ......................................................................................................................... 4
1.2.3 Doelstellingen van SW: .............................................................................................................. 4
1.2.4 Sociaal werk en de democratische driehoek: ........................................................................ 4
1.3 Het Middenveld: Belang en Evolutie ............................................................................................ 5
1.3.1 Wat is het middenveld? ............................................................................................................. 5
1.3.2 Drie kernopdrachten van het middenveld: ............................................................................. 5
1.3.3 Evoluties in het middenveld: ..................................................................................................... 5
1.4 De Publieke en Private Sfeer. ........................................................................................................ 5
1.4.1 Private sfeer: ................................................................................................................................ 5
1.4.2 Publieke sfeer: ............................................................................................................................. 5
1.4.3 Rol van SW tussen deze sferen: .............................................................................................. 5
1.5 Politieke Dimensie van SW ............................................................................................................ 6
1.5.1 Breed begrip van politiek: .......................................................................................................... 6
1.5.2 SW en politiserend handelen: ................................................................................................... 6
1.6 Samenvatting: SW in een complexe samenleving .................................................................... 6
2 Thema 2: Markt als olievlek ..................................................................................................................... 7
2.1 De Markt............................................................................................................................................ 7
2.1.1 Wat is een markt? ....................................................................................................................... 7
2.1.2 Marktkeuze .................................................................................................................................. 7
2.2 Neoliberalisme ................................................................................................................................. 7
2.2.1 Wat is neoliberalisme?............................................................................................................... 7
2.2.2 Liberaal mensbeeld .................................................................................................................... 7
2.2.3 Gevolgen ...................................................................................................................................... 7
2.3 Meritocratie ...................................................................................................................................... 7
2.3.1 Definitie......................................................................................................................................... 7
2.3.2 Effecten ........................................................................................................................................ 8
2.4 Uitdagingen voor Sociaal Werk..................................................................................................... 8
3 Thema 3: De staat en de verzorgingsstaat ........................................................................................... 9
3.1 Kenmerken en instrumenten van de Verzorgingsstaat ........................................................... 9
3.1.1 Kenmerken................................................................................................................................... 9
3.1.2 Instrumenten ............................................................................................................................... 9
1
, 3.2 Transformatie: Van Verzorgingsstaat naar Actieve Welvaartstaat ....................................... 9
3.2.1 Klassieke verzorgingsstaat (vanaf 1944):.............................................................................. 9
3.2.2 Actieve welvaartstaat (eind jaren ’90):.................................................................................. 10
3.3 Kritieken op de Verzorgingsstaat ............................................................................................... 10
3.3.1 Mattheuseffect:......................................................................................................................... 10
3.3.2 Theorie van maatschappelijke kwetsbaarheid: .................................................................. 10
3.3.3 Onderbescherming: .................................................................................................................. 10
3.4 Voorbeelden van Beleidstransities ............................................................................................. 10
3.4.1 Van recht naar gunst:............................................................................................................... 10
3.4.2 Actieve sanctionering: ............................................................................................................. 10
3.5 Rol van de Staat in een Complexe Samenleving ..................................................................... 11
3.6 Conclusie ........................................................................................................................................ 11
2
COMPLEXE
SAMENLEVING
Samenvatting
Abstract
1. We schetsen de maatschappelijke context waarbinnen het sociaal werk zich bevindt.
Of ook wil: in welke soort maatschappij doe ik aan sociaal werk?
2. We behandelen de impact van die context, van die maatschappij op het sociaal werk;
Het sociaal werk staat middenin de maatschappij en gaat dus mee met de flow van de
maatschappij
3. We reiken mogelijkheden aan om je als sociaal werk(er) te herpositioneren, om niet
zomaar de stroom te volgen, maar om ook zijpaden te bewandelen, of zelfs tegen de
stroom in te varen.
MILLE DÉBORAH
,Inhoud
1 Thema 1: Het middenveld/burgerschap................................................................................................ 3
1.1 Burgerschap: Kern en Dimensies ................................................................................................. 3
1.1.1 Vier dimensies van burgerschap: ............................................................................................ 3
1.1.2 Vormen van democratie: ........................................................................................................... 3
1.1.3 Actief burgerschap: .................................................................................................................... 3
1.2 Sociaal Werk: Rol en Missie .......................................................................................................... 3
1.2.1 Sociaal werk als emancipatorisch beroep ............................................................................. 4
1.2.2 Finaliteit van SW ......................................................................................................................... 4
1.2.3 Doelstellingen van SW: .............................................................................................................. 4
1.2.4 Sociaal werk en de democratische driehoek: ........................................................................ 4
1.3 Het Middenveld: Belang en Evolutie ............................................................................................ 5
1.3.1 Wat is het middenveld? ............................................................................................................. 5
1.3.2 Drie kernopdrachten van het middenveld: ............................................................................. 5
1.3.3 Evoluties in het middenveld: ..................................................................................................... 5
1.4 De Publieke en Private Sfeer. ........................................................................................................ 5
1.4.1 Private sfeer: ................................................................................................................................ 5
1.4.2 Publieke sfeer: ............................................................................................................................. 5
1.4.3 Rol van SW tussen deze sferen: .............................................................................................. 5
1.5 Politieke Dimensie van SW ............................................................................................................ 6
1.5.1 Breed begrip van politiek: .......................................................................................................... 6
1.5.2 SW en politiserend handelen: ................................................................................................... 6
1.6 Samenvatting: SW in een complexe samenleving .................................................................... 6
2 Thema 2: Markt als olievlek ..................................................................................................................... 7
2.1 De Markt............................................................................................................................................ 7
2.1.1 Wat is een markt? ....................................................................................................................... 7
2.1.2 Marktkeuze .................................................................................................................................. 7
2.2 Neoliberalisme ................................................................................................................................. 7
2.2.1 Wat is neoliberalisme?............................................................................................................... 7
2.2.2 Liberaal mensbeeld .................................................................................................................... 7
2.2.3 Gevolgen ...................................................................................................................................... 7
2.3 Meritocratie ...................................................................................................................................... 7
2.3.1 Definitie......................................................................................................................................... 7
2.3.2 Effecten ........................................................................................................................................ 8
2.4 Uitdagingen voor Sociaal Werk..................................................................................................... 8
3 Thema 3: De staat en de verzorgingsstaat ........................................................................................... 9
3.1 Kenmerken en instrumenten van de Verzorgingsstaat ........................................................... 9
3.1.1 Kenmerken................................................................................................................................... 9
3.1.2 Instrumenten ............................................................................................................................... 9
1
, 3.2 Transformatie: Van Verzorgingsstaat naar Actieve Welvaartstaat ....................................... 9
3.2.1 Klassieke verzorgingsstaat (vanaf 1944):.............................................................................. 9
3.2.2 Actieve welvaartstaat (eind jaren ’90):.................................................................................. 10
3.3 Kritieken op de Verzorgingsstaat ............................................................................................... 10
3.3.1 Mattheuseffect:......................................................................................................................... 10
3.3.2 Theorie van maatschappelijke kwetsbaarheid: .................................................................. 10
3.3.3 Onderbescherming: .................................................................................................................. 10
3.4 Voorbeelden van Beleidstransities ............................................................................................. 10
3.4.1 Van recht naar gunst:............................................................................................................... 10
3.4.2 Actieve sanctionering: ............................................................................................................. 10
3.5 Rol van de Staat in een Complexe Samenleving ..................................................................... 11
3.6 Conclusie ........................................................................................................................................ 11
2
