Samenvatting Van gen tot eiwit

‭Thema 3: Van gen tot eiwit‬
‭1. Genexpressie‬
‭>‬‭DNA als drager van erfelijk materiaal‬
E‭ en‬‭gen‬‭is een stukje DNA met de code voor een eiwit.‬‭Dit leidt tot‬‭kenmerken‬‭(oog- en haarkleur bv)‬
‭-‬‭Genotype‬‭: de genetische‬‭kenmerken‬‭van een individu.‬
‭-‬‭Fenotype‬‭:‬‭uitingsvorm‬‭v kenmerken, niet enkel bepaald‬‭door genen, ook door‬‭omgevingsfactoren‬
‭(hoe iets eruitziet, zich ontwikkelt of gedraagt)‬


‭Genexpressie‬‭is het proces waarbij‬‭genen‬‭worden vertaald‬‭naar‬‭eiwitten‬

‭Informatie op DNA‬ ‭transcriptie‬‭→‬ ‭RNA-kopie‬ ‭translatie‬‭→ Eiwit‬

‭(INVLOED VAN OMGEVINGSFACTOREN‬‭: uiterlijk van sommige‬‭dieren kan veranderen door‬
‭omgevingsfactoren.‬‭Hermelijn‬‭: lage temp= witte vacht,‬‭hoge temp= bruine vacht‬‭)‬

‭>‬‭De bouw van DNA en RNA‬
‭zijn beide‬‭polynucleïneketens‬‭die opgebouwd zijn uit‬‭aaneengeschakelde‬‭nucleotiden‬




‭in kern‬


‭>‬‭Eiwitsynthese: van DNA naar RNA‬
=‭ proces waar genexpressie plaatsvindt door de info van een gen te‬
‭gebruiken om eiwitten te maken‬

‭ .‬ T‭ ranscriptie‬‭van‬‭DNA‬‭naar m‬‭RNA‬‭(id kern)‬
1
‭2.‬ ‭Translatie‬‭van‬‭mRNA‬‭naar een‬‭eiwit‬‭(in cytoplasma)‬




‭A.‬ ‭Transcriptie‬‭(in de kern)‬


‭1‬‭. DNA-keten wordt‬‭opengeknipt‬

‭ ‬‭.‬‭RNA-polymerase‬‭leest DNA en maakt complementaire‬
2
‭RNA-streng =‬‭messenger-RNA (mRNA)‬
‭A‬ ‭U‬ ‭C‬ ‭G‬

‭3‬‭. mRNA verlaat de celkern naar het‬‭cytoplasma‬

, ‭B.‬ ‭Genetische code‬
‭ ia een genetische code wordt DNA omgezet in‬‭aminozuren‬‭,‬‭die worden via‬‭peptidebindingen‬‭aan‬
V
‭elkaar gebonden‬‭(20 verschillende AZ)‬
‭Eiwitten verschillen van elkaar door:‬‭aantal‬‭AZ‬‭(de‬‭lengte)‬‭,‬‭soorten‬‭AZ,‬‭volgorde‬‭(= primaire structuur)‬
‭Voor elk AZ‬‭bestaat er een‬‭codon‬‭/triplet dat bestaat‬‭uit 3 basen (in mRNA) dat overeenkomt met een‬
‭codogen‬‭uit het DNA‬
‭(4‬‭3‬ ‭= 64 codogenen (DNA) of codons (mRNA) van elk‬‭3 nucleotiden voor 20 AZ)‬


S‭ tartcodon‬‭: start van translatie‬ ‭AZ: methionine (Met)‬
‭Stopcodon‬‭: stop van translatie‬ ‭geen AZ‬


‭C.‬ ‭Translatie‬‭(in cytoplasma)‬
‭= vertalen van nucleotiden, naar codons, naar aminozuren‬‭(eiwit)‬

T‭ ransfer-RNA (tRNA)‬‭: dient voor transport van AZ,‬‭bevat een‬‭anticodon‬‭(leeskop) dat bestaat uit 3‬
‭nucleotiden waarmee het één specifiek‬‭codon‬‭herkent.‬‭Door dat codon bindt het overeenkomstige‬
‭aminozuur‬‭aan het tRNA. Het tRNA vervoert aminozuren‬‭naar de‬‭ribosomen‬‭die verantwoordelijk‬
‭zijn voor de effectieve‬‭synthese‬‭van‬‭eiwitten‬‭.‬

‭ ibosoom‬‭= kleine eiwitfabriekjes in het cytoplasma,‬‭opgebouwd uit eiwitten en tRNA‬
R
‭1‭.‬ Start wnr mRNA wordt gebonden door het ribosoom‬‭en het eerste tRNA het‬
‭startcodon‬‭herkent‬
‭2‭.‬‬‭Ribosomen‬‭schuiven over mRNA, op elk codon past‬‭een specifiek tRNA dat zijn‬
‭eigen AZ aanbrengt‬
‭3‭.‬ Het ribosoom plakt de AZ aan elkaar‬
‭4‭.‬ Stopcodon wordt herkent‬
‭⇒‬‭eiwitketen‬