Religie, zingeving en
levensbeschouwing
Inhoudsopgave
Reflecteren op het begrip religie.................................................................................................................... 4
Begripsomschrijving..............................................................................................................................................4
Het religieuze tonen..............................................................................................................................................4
Religieus erfgoed..............................................................................................................................................4
Religieuze rituelen............................................................................................................................................4
Het religieuze verwoorden....................................................................................................................................4
Het religieuze ervaren...........................................................................................................................................4
Levensbeschouwelijke diversiteit................................................................................................................... 6
Is iedereen gelovig?..............................................................................................................................................6
Hoe omgaan met levensbeschouwelijke diversiteit?............................................................................................6
Komen alle levensbeschouwingen op hetzelfde neer?.........................................................................................6
Levensbeschouwelijke diversiteit in onze samenleving...................................................................................7
Religieuze feesten/verlofdagen............................................................................................................................7
Welke feestdagen?...........................................................................................................................................7
Belang van religieuze feesten...........................................................................................................................7
Dialoogschool...................................................................................................................................................8
Erkende godsdiensten/ gebeds- en ontmoetingsplaatsen...................................................................................8
Inzoomen op een religieus offer..................................................................................................................... 9
Basisgedachte, geen ruilhandel............................................................................................................................9
Ritueel zelf............................................................................................................................................................9
Het mensenoffer...................................................................................................................................................9
Concrete voorbeelden...........................................................................................................................................9
Le sacre du printemps - Strawinsky..................................................................................................................9
Film Medea – P.Pasolini..................................................................................................................................10
Kinderoffers bij de Inca’s................................................................................................................................10
Joods ritueel: Jom Kippoer en de zondebok..................................................................................................10
Offerfeest bij de Islam....................................................................................................................................11
Offer bij de christenen....................................................................................................................................11
Hedendaagse verzoeningsrituelen.................................................................................................................11
Ethiek en levensbeschouwing...................................................................................................................... 12
Van offer naar verbond.......................................................................................................................................12
1
, Naleven van het verbond: Jodendom............................................................................................................12
Naleven van het verbond: Christendom........................................................................................................13
Naleven van het verbond: Islam.....................................................................................................................13
Hoe in het Boeddhisme?................................................................................................................................13
Inzoomen op het monotheïsme................................................................................................................... 14
Godsdiensten van het boek................................................................................................................................14
Kernbegrippen en/of basiskennis.......................................................................................................................14
Achtergrond bij het Jodendom...........................................................................................................................14
Achtergrond bij het Christendom.......................................................................................................................15
Achtergrond bij de Islam.....................................................................................................................................16
Inzoomen op het Boeddhisme...................................................................................................................... 17
Achtergrond........................................................................................................................................................17
Centrale begrippen.............................................................................................................................................17
Aantrekkingskracht voor westerlingen...............................................................................................................17
Inzoomen op niet confessionele levensbeschouwing....................................................................................18
NCZ Zedenleer.....................................................................................................................................................18
Vrijzinnig humanisme.........................................................................................................................................18
Unie van vrijzinnige verenigingen.......................................................................................................................18
Radicaal denken over religie........................................................................................................................ 19
Achtergrond........................................................................................................................................................19
Sensibilisering en belang van juiste kennis.........................................................................................................19
Jihad....................................................................................................................................................................19
Religieus gemotiveerd geweld............................................................................................................................20
Martelaarschap..................................................................................................................................................20
Fundamentalisme...............................................................................................................................................20
Waarom verdiepen we ons niet in het thema sekten? .....................................................................................20
Oproep voor sociaal werkers..............................................................................................................................21
Interlevensbeschouwelijke dialoog, realiteit of utopie?................................................................................22
Waarom leren van elkaars godsdienst?.............................................................................................................22
4x dialoog...........................................................................................................................................................22
Oecumene......................................................................................................................................................22
Interreligieus...................................................................................................................................................22
Interlevensbeschouwelijke dialoog................................................................................................................22
Realiteit of utopie?.............................................................................................................................................23
2
,Gastles: levensbeschouwing op de werkvloer...............................................................................................24
Zingeving in de 21e eeuw.............................................................................................................................. 28
Kunst en religie in de 21e eeuw..................................................................................................................... 30
Architectuur........................................................................................................................................................30
Podiumkunsten...................................................................................................................................................30
Muziek................................................................................................................................................................30
Beeldende kunst.................................................................................................................................................31
3
, Reflecteren op het begrip religie
Begripsomschrijving
Twee begripsomschrijvingen:
Religie is de verbondenheid van de mens met het hogere, het overstijgende, datgene wat absoluut
bovenmenselijk is, welke naam we het ook geven
Religie werkt helend en verdelend
Het religieuze tonen
Religieus erfgoed
Religieus erfgoed: alles wat zichtbaar is, wat men wil tonen.
Basis van een heilig plaats: gebouwen, plaatsen, beelden, natuurelementen, …
Religieuze rituelen
Ritueel: een serie handelingen die gezien worden als een gebruik en bepaald zijn door achtergrond
en cultuur
Elementen waaruit rituelen kunnen bestaan
o Houding
o Mimiek
o Gebaar
o Zang
o Woord
o Klanken
o …
Het religieuze verwoorden
In Heilige geschriften
Mythologische verhalen
Films/series
Toespraken in gebeds-en ontmoetingsplaatsen
Waarom
Verklaring van de relatie tussen de mens en het Heilige
Nieuwe levensstijl verwoorden, je kijkt anders naar de werkelijkheid
“De mythologie verankert de mens in de eeuwige manifestatie van het Heilige. Maar tegelijk maakt
zij de omwenteling naar een eigen autonome geschiedenis van de mens mogelijk.”
Autonomie van de mens staat hierin centraal
Het religieuze ervaren
Aangeraakt worden door het ‘Heilige’
4
levensbeschouwing
Inhoudsopgave
Reflecteren op het begrip religie.................................................................................................................... 4
Begripsomschrijving..............................................................................................................................................4
Het religieuze tonen..............................................................................................................................................4
Religieus erfgoed..............................................................................................................................................4
Religieuze rituelen............................................................................................................................................4
Het religieuze verwoorden....................................................................................................................................4
Het religieuze ervaren...........................................................................................................................................4
Levensbeschouwelijke diversiteit................................................................................................................... 6
Is iedereen gelovig?..............................................................................................................................................6
Hoe omgaan met levensbeschouwelijke diversiteit?............................................................................................6
Komen alle levensbeschouwingen op hetzelfde neer?.........................................................................................6
Levensbeschouwelijke diversiteit in onze samenleving...................................................................................7
Religieuze feesten/verlofdagen............................................................................................................................7
Welke feestdagen?...........................................................................................................................................7
Belang van religieuze feesten...........................................................................................................................7
Dialoogschool...................................................................................................................................................8
Erkende godsdiensten/ gebeds- en ontmoetingsplaatsen...................................................................................8
Inzoomen op een religieus offer..................................................................................................................... 9
Basisgedachte, geen ruilhandel............................................................................................................................9
Ritueel zelf............................................................................................................................................................9
Het mensenoffer...................................................................................................................................................9
Concrete voorbeelden...........................................................................................................................................9
Le sacre du printemps - Strawinsky..................................................................................................................9
Film Medea – P.Pasolini..................................................................................................................................10
Kinderoffers bij de Inca’s................................................................................................................................10
Joods ritueel: Jom Kippoer en de zondebok..................................................................................................10
Offerfeest bij de Islam....................................................................................................................................11
Offer bij de christenen....................................................................................................................................11
Hedendaagse verzoeningsrituelen.................................................................................................................11
Ethiek en levensbeschouwing...................................................................................................................... 12
Van offer naar verbond.......................................................................................................................................12
1
, Naleven van het verbond: Jodendom............................................................................................................12
Naleven van het verbond: Christendom........................................................................................................13
Naleven van het verbond: Islam.....................................................................................................................13
Hoe in het Boeddhisme?................................................................................................................................13
Inzoomen op het monotheïsme................................................................................................................... 14
Godsdiensten van het boek................................................................................................................................14
Kernbegrippen en/of basiskennis.......................................................................................................................14
Achtergrond bij het Jodendom...........................................................................................................................14
Achtergrond bij het Christendom.......................................................................................................................15
Achtergrond bij de Islam.....................................................................................................................................16
Inzoomen op het Boeddhisme...................................................................................................................... 17
Achtergrond........................................................................................................................................................17
Centrale begrippen.............................................................................................................................................17
Aantrekkingskracht voor westerlingen...............................................................................................................17
Inzoomen op niet confessionele levensbeschouwing....................................................................................18
NCZ Zedenleer.....................................................................................................................................................18
Vrijzinnig humanisme.........................................................................................................................................18
Unie van vrijzinnige verenigingen.......................................................................................................................18
Radicaal denken over religie........................................................................................................................ 19
Achtergrond........................................................................................................................................................19
Sensibilisering en belang van juiste kennis.........................................................................................................19
Jihad....................................................................................................................................................................19
Religieus gemotiveerd geweld............................................................................................................................20
Martelaarschap..................................................................................................................................................20
Fundamentalisme...............................................................................................................................................20
Waarom verdiepen we ons niet in het thema sekten? .....................................................................................20
Oproep voor sociaal werkers..............................................................................................................................21
Interlevensbeschouwelijke dialoog, realiteit of utopie?................................................................................22
Waarom leren van elkaars godsdienst?.............................................................................................................22
4x dialoog...........................................................................................................................................................22
Oecumene......................................................................................................................................................22
Interreligieus...................................................................................................................................................22
Interlevensbeschouwelijke dialoog................................................................................................................22
Realiteit of utopie?.............................................................................................................................................23
2
,Gastles: levensbeschouwing op de werkvloer...............................................................................................24
Zingeving in de 21e eeuw.............................................................................................................................. 28
Kunst en religie in de 21e eeuw..................................................................................................................... 30
Architectuur........................................................................................................................................................30
Podiumkunsten...................................................................................................................................................30
Muziek................................................................................................................................................................30
Beeldende kunst.................................................................................................................................................31
3
, Reflecteren op het begrip religie
Begripsomschrijving
Twee begripsomschrijvingen:
Religie is de verbondenheid van de mens met het hogere, het overstijgende, datgene wat absoluut
bovenmenselijk is, welke naam we het ook geven
Religie werkt helend en verdelend
Het religieuze tonen
Religieus erfgoed
Religieus erfgoed: alles wat zichtbaar is, wat men wil tonen.
Basis van een heilig plaats: gebouwen, plaatsen, beelden, natuurelementen, …
Religieuze rituelen
Ritueel: een serie handelingen die gezien worden als een gebruik en bepaald zijn door achtergrond
en cultuur
Elementen waaruit rituelen kunnen bestaan
o Houding
o Mimiek
o Gebaar
o Zang
o Woord
o Klanken
o …
Het religieuze verwoorden
In Heilige geschriften
Mythologische verhalen
Films/series
Toespraken in gebeds-en ontmoetingsplaatsen
Waarom
Verklaring van de relatie tussen de mens en het Heilige
Nieuwe levensstijl verwoorden, je kijkt anders naar de werkelijkheid
“De mythologie verankert de mens in de eeuwige manifestatie van het Heilige. Maar tegelijk maakt
zij de omwenteling naar een eigen autonome geschiedenis van de mens mogelijk.”
Autonomie van de mens staat hierin centraal
Het religieuze ervaren
Aangeraakt worden door het ‘Heilige’
4
