Geschiedenis
semester 2 examen
_______________________________________________________________________________________
Hoofdstuk 3 - de industriële revolutie (1750 - 1914)
inleiding
★ de industriële revoluties (1750 -1914)
○ 1ste industriële revolutie = invoering werktuigen met water- en
stoomkracht
■ eerste stoommachine van Thomas Newcomen (1712)
■ verbeterde stoommachine van James Watt (1765)
■ eerste mechanisch weefgetouw (1784)
○ 2de industriële revolutie = invoering van arbeidsdeling en
massaproductie met transport
■ eerste lopende band slachterij Cincinnati (1870)
○ 3de industriële revolutie = inzet elektriciteit en IT voor vergaande
automatisering
■ eerste programmeerbare logische controller Modicon (1969)
○ 4de industriële revolutie = o.b.v. cyber-fysieke systemen
■ digitalisering
★ wetenschappelijke vooruitgang
= wetenschappelijke ideologie, politiek gedrag en denken
○ pokkenvaccin van Edward Jenner (1796)
○ evolutietheorie (1835)
○ manifest de communistische partij (1848)
★ politieke partijen
= opstellen van regels en wetten
○ oprichting liberale partij België (1846)
○ oprichting eerste internationale, staan vr communistische
samenleving (1864)
○ oprichting samenwerkende partij (1881)
○ oprichting katholieke partij (1884)
○ oprichting BWP, staan vr stemrecht en kinderarbeid (1885)
★ arbeidersbetogingen
○ arbeids betogingen en opstanden (1886)
○ oprichting tweede internationale, socialisten (1889)
○ arbeidsproblematiek (1891)
★ politieke participatie via stemrecht
○ stemrecht mannen (1893)
○ stemrecht vrouwen (1914)
Maties van Moorsel - 5.7 EM
,HSV 1 - Welke energiebronnen hebben geleid tot de transportrevolutie
in de moderne tijd
★ ongekende vooruitgang in de samenleving
↳ spierkracht vervangen door nieuwe energiebronnen (= innovatie)
★ menselijke behoefte
○ primaire behoefte
bv. voedsel, hygiene
○ secundaire behoefte
bv. kleren
★ Wat heeft de textielindustrie nodig?
○ energie (bronnen)
■ mens (bv. kracht van de mens)
■ dier (bv. trekpaarden)
■ natuur (bv. dammen)
=> oncontroleerbare bronnen
■ hout (natuurlijke grondstof)
● brandstof
● constructiemateriaal
● probleem
○ ontbossing
○ schaars
○ duur
=> controleerbare bron
=> energiecrisis (moeten controleerbare atlernatieven zoeken)
★ Welke alternatieven zijn er?
○ hout (brandstof)
■ steenkool
○ hout (constructiemateriaal)
■ ijzererts
★ Welke problemen kennen we bij de ontginning van bv ijzererts?
○ grondwater
○ beperkte zuurstof
○ diep in de grond
○ gevaarlijke gassen (opsporingsmethode: vogels die kapot vallen)
○ pompsystemen
★ Welke uitvindingen waren belangrijk in de middeleeuwen?
○ molen pompt water uit de mijn (pre-industriële fase)
■ water = natuurlijk & oncontroleerbaar
○ newcomenpomp (industriële fase)
■ controleerbaar
○ stoommachine Watt II (industriële fase)
■ controleerbaar
■ innovatie
Maties van Moorsel - 5.7 EM
, ★ Welke energiebronnen leiden tot vernieuwingen op vlak van transport?
○ stoommachine
■ stoomboot
■ stoomtrein
○ steenkool > houtskool
■ brandstof treinen
○ aardgas
■ brandstof vliegtuigen
○ commerciële olieboring
■ brandstof bussen (duurzamer)
○ elektriciteit voor commercieel gebruik
■ brandstof elektrische auto’s
★ handelskapitalisme
○ pre industriële situatie (vrouwen werken, wintermaanden)
■ handenarbeid
■ thuis
■ bijberoep (hoofdberoep: boer)
= agrarische samenleving/ pre industriële samenleving
○ winst halen uit handelskapitalisme
■ koopt grondstof (bv. katoen)
■ geeft aan derden (bv. boeren)
■ betaalt stukloon (= ondernemer)
■ maakt iets en verkoopt dat op de markt (= koopman)
★ industrieel kapitalisme
○ baas, rijk persoon (= kapitalist)
○ kapitalist investeert (= kapitaal)
○ bouwt fabriek (= productiemiddelen)
○ neemt werknemers aan (= arbeiders)
○ kapitalist neemt alles op zich (= winst
verschaffen)
=> bijberoep → hoofdberoep
=> rendement/ waarde stijgt
=> creativiteit zorgt vr een meerwaarde
★ verbeterde stoommachine Watt
○ verving huisnijverheid door fabrieksarbeid
○ transportrevolutie (bv. stoomtrein)
■ spoornet evolueerde sterk tussen 1845 - 1984
■ 1914 = belangrijk kanteljaar (oorlog)
■ treinen werden stilaan vervangen door auto’s
★ afzetmarkt (import - export)
○ grondstoffen nodig (bv. katoen uit verre landen)
○ eindproduct verkopen (bv. t-shirt in diverse landen, maritiem)
Maties van Moorsel - 5.7 EM
semester 2 examen
_______________________________________________________________________________________
Hoofdstuk 3 - de industriële revolutie (1750 - 1914)
inleiding
★ de industriële revoluties (1750 -1914)
○ 1ste industriële revolutie = invoering werktuigen met water- en
stoomkracht
■ eerste stoommachine van Thomas Newcomen (1712)
■ verbeterde stoommachine van James Watt (1765)
■ eerste mechanisch weefgetouw (1784)
○ 2de industriële revolutie = invoering van arbeidsdeling en
massaproductie met transport
■ eerste lopende band slachterij Cincinnati (1870)
○ 3de industriële revolutie = inzet elektriciteit en IT voor vergaande
automatisering
■ eerste programmeerbare logische controller Modicon (1969)
○ 4de industriële revolutie = o.b.v. cyber-fysieke systemen
■ digitalisering
★ wetenschappelijke vooruitgang
= wetenschappelijke ideologie, politiek gedrag en denken
○ pokkenvaccin van Edward Jenner (1796)
○ evolutietheorie (1835)
○ manifest de communistische partij (1848)
★ politieke partijen
= opstellen van regels en wetten
○ oprichting liberale partij België (1846)
○ oprichting eerste internationale, staan vr communistische
samenleving (1864)
○ oprichting samenwerkende partij (1881)
○ oprichting katholieke partij (1884)
○ oprichting BWP, staan vr stemrecht en kinderarbeid (1885)
★ arbeidersbetogingen
○ arbeids betogingen en opstanden (1886)
○ oprichting tweede internationale, socialisten (1889)
○ arbeidsproblematiek (1891)
★ politieke participatie via stemrecht
○ stemrecht mannen (1893)
○ stemrecht vrouwen (1914)
Maties van Moorsel - 5.7 EM
,HSV 1 - Welke energiebronnen hebben geleid tot de transportrevolutie
in de moderne tijd
★ ongekende vooruitgang in de samenleving
↳ spierkracht vervangen door nieuwe energiebronnen (= innovatie)
★ menselijke behoefte
○ primaire behoefte
bv. voedsel, hygiene
○ secundaire behoefte
bv. kleren
★ Wat heeft de textielindustrie nodig?
○ energie (bronnen)
■ mens (bv. kracht van de mens)
■ dier (bv. trekpaarden)
■ natuur (bv. dammen)
=> oncontroleerbare bronnen
■ hout (natuurlijke grondstof)
● brandstof
● constructiemateriaal
● probleem
○ ontbossing
○ schaars
○ duur
=> controleerbare bron
=> energiecrisis (moeten controleerbare atlernatieven zoeken)
★ Welke alternatieven zijn er?
○ hout (brandstof)
■ steenkool
○ hout (constructiemateriaal)
■ ijzererts
★ Welke problemen kennen we bij de ontginning van bv ijzererts?
○ grondwater
○ beperkte zuurstof
○ diep in de grond
○ gevaarlijke gassen (opsporingsmethode: vogels die kapot vallen)
○ pompsystemen
★ Welke uitvindingen waren belangrijk in de middeleeuwen?
○ molen pompt water uit de mijn (pre-industriële fase)
■ water = natuurlijk & oncontroleerbaar
○ newcomenpomp (industriële fase)
■ controleerbaar
○ stoommachine Watt II (industriële fase)
■ controleerbaar
■ innovatie
Maties van Moorsel - 5.7 EM
, ★ Welke energiebronnen leiden tot vernieuwingen op vlak van transport?
○ stoommachine
■ stoomboot
■ stoomtrein
○ steenkool > houtskool
■ brandstof treinen
○ aardgas
■ brandstof vliegtuigen
○ commerciële olieboring
■ brandstof bussen (duurzamer)
○ elektriciteit voor commercieel gebruik
■ brandstof elektrische auto’s
★ handelskapitalisme
○ pre industriële situatie (vrouwen werken, wintermaanden)
■ handenarbeid
■ thuis
■ bijberoep (hoofdberoep: boer)
= agrarische samenleving/ pre industriële samenleving
○ winst halen uit handelskapitalisme
■ koopt grondstof (bv. katoen)
■ geeft aan derden (bv. boeren)
■ betaalt stukloon (= ondernemer)
■ maakt iets en verkoopt dat op de markt (= koopman)
★ industrieel kapitalisme
○ baas, rijk persoon (= kapitalist)
○ kapitalist investeert (= kapitaal)
○ bouwt fabriek (= productiemiddelen)
○ neemt werknemers aan (= arbeiders)
○ kapitalist neemt alles op zich (= winst
verschaffen)
=> bijberoep → hoofdberoep
=> rendement/ waarde stijgt
=> creativiteit zorgt vr een meerwaarde
★ verbeterde stoommachine Watt
○ verving huisnijverheid door fabrieksarbeid
○ transportrevolutie (bv. stoomtrein)
■ spoornet evolueerde sterk tussen 1845 - 1984
■ 1914 = belangrijk kanteljaar (oorlog)
■ treinen werden stilaan vervangen door auto’s
★ afzetmarkt (import - export)
○ grondstoffen nodig (bv. katoen uit verre landen)
○ eindproduct verkopen (bv. t-shirt in diverse landen, maritiem)
Maties van Moorsel - 5.7 EM
