Afwijkingen van de rode
bloedcel
13 feb 2025
Inhoudstafel
I. Rode bloedcellen
II. Anemie of bloedarmoede
1. Algemene aspecten van anemie
2. Anemie met gedaalde aanmaak
A. Microcytaire anemie
B. Macrocytaire anemie
C. Normochrome/hypochrome normocytaire anemie
D. Andere hypoproductieve anemieën
3. Hemolytische anemie: anemie met verkorte levensduur van de erythrocyt
4. Anemie door genetische afwijkingen van het Hb of de rode bloedcel
III. Polycythemie, polyglobulie, erythrocytose
2 Hematologie, Inwendige Geneeskunde
De hoofdstukken zijn telkens ingedeeld op dezelfde manier. Eerst de celtypes bespreken
en hun fysiologie. Dan situaties waar we te weinig cellen hebben, en tenslotte te veel
cellen. Dit doen we voor RBC, WBC en bloedplaatjes.
I. Rode bloedcellen -
erythrocyten
1
, Rode-bloedcelparameters (red cell indices)
Parameter Volwassen Volwassen eenheid
Hemoglobine (Hb) 14,0-18,0 12,0-16,0 g/dL
Hematocriet (Hct) 41-53 37 – 47 %
RBC-aantal 4,50-5,90 3,90-5,60 10^12/L
MCV (mean corpuscular volume) 80-98 76,0-96,0 fL
MCH (mean corpuscular hemoglobin) 26,0-34,0 27,0-32,0 pg
MCHC (mean corpusc. Hb concentr.) 31,0-36,0 30,0-35,0 g/dL
Hct
RDW (red cell distribution width) 11.6 - 14.8 11,7-14,5 %
Reticulocyten 20-100 10^9/L
Reticulocyten 0,5-2,0 %
Slechts enkele parameters worden gemeten (Hb, RBC aantal, MCV): andere worden berekend
RDW: maat voor anisocytose
Reticulocytose: absolute reticulocytose is te verkiezen boven relatief
4 Alleen geel gearceerde waarden kennen, normaalwaarden worden gegeven op examen Hematologie, Inwendige Geneeskunde
Bij het analyseren van bloed gebruiken we een celautomaat. De belangrijkste rode-
bloedcelparameters die we terugkrijgen van het laboratorium zijn:
Hemoglobineconcentratie Hb Hoeveelheid hemoglobine in het bloed
gram per deciliter (g/dL)
Hematocriet Hct Percentage van het totale bloedvolume dat
wordt ingenomen door RBC
Aantal rode bloedcellen RBC-aantal Totale aantal RBC per liter bloed
1012 per liter (10^12/L)
Mean Corpuscular Volume MCV Gemiddelde grootte van een individuele
RBC
Mean Corpuscular MCH Gemiddelde hoeveelheid hemoglobine per
Hemoglobin RBC
Mean Corpuscular MCHC Gemiddelde concentratie hemoglobine in
Hemoglobin Concentration RBC
Red Cell Distribution Width RDW Een maat voor de variatie in grootte van
RBC. Dit wordt weergegeven als een
breedte van de Gaussiaanse curve
(normale verdeling)
Reticulocyten Reticulocyten Jonge RBC
Reticulocyten worden niet standaard opgemeten. Als je een compleet bloedonderzoek
vraagt krijg je de RBC, de WBC en de bloedplaatjes. De reticulocyten moeten apart
worden aangevraagd. Hun eenheid als absolute waarde (die met 109/L) is te verkiezen
boven de relatieve waarde (die met %).
Normale waarden: enkel die van hemoglobine vanbuiten kennen!
Hemoglobine bij mannen: 14 - 18 g/dL
Hemoglobine bij vrouwen: 12 - 16 g/dL
Het verschil in hemoglobinewaarden tussen mannen en vrouwen wordt veroorzaakt
door het hormoon testosteron, dat de aanmaak van RBC stimuleert.
2
,Voor de analyse van RBC wordt bloed afgenomen in een EDTA-buis (paarse dop).
EDTA voorkomt stolling, waardoor de bloedcellen intact blijven. Het bloed in de buis
sedimenteert vanzelf. Dit betekent dat de cellen zich in lagen scheiden:
• Bovenste laag: plasma (lichtgeel en vloeibaar)
• Onderste laag: rode bloedcellen (donkerrode celmassa) = X
• Totaal bloedvolume = Y
De hoogte van de kolom met rode bloedcellen ten opzichte van het totale volume
wordt gebruikt om het hematocriet te berekenen.
Bv. Hematocriet is 54%. Dit betekent dat 54% van het bloedvolume uit rode bloedcellen
bestaat. De rest (46%) van het bloedvolume bestaat uit plasma en andere cellen (zoals
witte bloedcellen en bloedplaatjes).
De Engelse term voor hematocriet is Packed Cell Volume. (dus de hoeveelheid ruimte
die wordt ingenomen door de cellen wanneer ze samengepakt worden)
Een celautomaat meet enkele parameters rechtstreeks:
➢ Hb = hoeveelheid hemoglobine in het bloed
➢ aantal RBC
➢ MCV = gemiddelde volume van 1 RBC
Op basis van deze waarden worden de andere parameters wiskundig berekend.
Bijvoorbeeld (eigen formules, prof vertelde niets van deze formules):
➢ Hematocriet via MCV en aantal RBC: (volume van alle RBC)
➢ MCH via Hb en aantal RBC: (hoeveelheid hemoglobine in 1 RBC)
➢ MCHC via Hb en Hct: (concentratie hemoglobine in de RBC)
3
, Rode-bloedcelparameters zijn leeftijdsgebonden
• Neonaat: hoger Hb (in utero!)
• Elderly: intrinsiek lager Hb, of
is dit veeleer “anemia of
chronic disease” ?
5 Hematologie, Inwendige Geneeskunde
De volwassen leeftijd begint vanaf de puberteit. Op dat moment gaan de bloedwaarden
van mannen en vrouwen uiteenlopen. Bij mannen stimuleert testosteron de erytropoëse
(aanmaak van RBC) wat leidt tot een hoger hemoglobinegehalte.
Bij kinderen zijn de hemoglobinewaarden tussen jongens en meisjes nog gelijk.
Pasgeborenen (neonaten) hebben een hoog hemoglobinegehalte omdat ze tijdens de
zwangerschap zuurstof uit het bloed van de moeder haalden via de placenta. Omdat dit
bloed minder zuurstof bevat dan longlucht, heeft de foetus extra veel hemoglobine
nodig om efficiënt zuurstof te transporteren.
Na de geboorte begint de baby zelf te ademen en krijgt meer zuurstof binnen. Hierdoor
daalt het hemoglobinegehalte, omdat de hoge concentratie niet langer nodig is. In de
loop van het leven stijgt het hemoglobinegehalte weer geleidelijk, mede doordat het
beenmerg actiever wordt en de zuurstofbehoefte toeneemt.
Op oudere leeftijd neemt het hemoglobinegehalte licht af. De exacte oorzaak hiervan is
niet zeker. Mogelijke verklaringen zijn dat het een fysiologisch proces is, dat het te
maken heeft met de daling van testosteron bij mannen, of dat het een gevolg is van
chronische ziekten die vaker voorkomen op latere leeftijd.
4
bloedcel
13 feb 2025
Inhoudstafel
I. Rode bloedcellen
II. Anemie of bloedarmoede
1. Algemene aspecten van anemie
2. Anemie met gedaalde aanmaak
A. Microcytaire anemie
B. Macrocytaire anemie
C. Normochrome/hypochrome normocytaire anemie
D. Andere hypoproductieve anemieën
3. Hemolytische anemie: anemie met verkorte levensduur van de erythrocyt
4. Anemie door genetische afwijkingen van het Hb of de rode bloedcel
III. Polycythemie, polyglobulie, erythrocytose
2 Hematologie, Inwendige Geneeskunde
De hoofdstukken zijn telkens ingedeeld op dezelfde manier. Eerst de celtypes bespreken
en hun fysiologie. Dan situaties waar we te weinig cellen hebben, en tenslotte te veel
cellen. Dit doen we voor RBC, WBC en bloedplaatjes.
I. Rode bloedcellen -
erythrocyten
1
, Rode-bloedcelparameters (red cell indices)
Parameter Volwassen Volwassen eenheid
Hemoglobine (Hb) 14,0-18,0 12,0-16,0 g/dL
Hematocriet (Hct) 41-53 37 – 47 %
RBC-aantal 4,50-5,90 3,90-5,60 10^12/L
MCV (mean corpuscular volume) 80-98 76,0-96,0 fL
MCH (mean corpuscular hemoglobin) 26,0-34,0 27,0-32,0 pg
MCHC (mean corpusc. Hb concentr.) 31,0-36,0 30,0-35,0 g/dL
Hct
RDW (red cell distribution width) 11.6 - 14.8 11,7-14,5 %
Reticulocyten 20-100 10^9/L
Reticulocyten 0,5-2,0 %
Slechts enkele parameters worden gemeten (Hb, RBC aantal, MCV): andere worden berekend
RDW: maat voor anisocytose
Reticulocytose: absolute reticulocytose is te verkiezen boven relatief
4 Alleen geel gearceerde waarden kennen, normaalwaarden worden gegeven op examen Hematologie, Inwendige Geneeskunde
Bij het analyseren van bloed gebruiken we een celautomaat. De belangrijkste rode-
bloedcelparameters die we terugkrijgen van het laboratorium zijn:
Hemoglobineconcentratie Hb Hoeveelheid hemoglobine in het bloed
gram per deciliter (g/dL)
Hematocriet Hct Percentage van het totale bloedvolume dat
wordt ingenomen door RBC
Aantal rode bloedcellen RBC-aantal Totale aantal RBC per liter bloed
1012 per liter (10^12/L)
Mean Corpuscular Volume MCV Gemiddelde grootte van een individuele
RBC
Mean Corpuscular MCH Gemiddelde hoeveelheid hemoglobine per
Hemoglobin RBC
Mean Corpuscular MCHC Gemiddelde concentratie hemoglobine in
Hemoglobin Concentration RBC
Red Cell Distribution Width RDW Een maat voor de variatie in grootte van
RBC. Dit wordt weergegeven als een
breedte van de Gaussiaanse curve
(normale verdeling)
Reticulocyten Reticulocyten Jonge RBC
Reticulocyten worden niet standaard opgemeten. Als je een compleet bloedonderzoek
vraagt krijg je de RBC, de WBC en de bloedplaatjes. De reticulocyten moeten apart
worden aangevraagd. Hun eenheid als absolute waarde (die met 109/L) is te verkiezen
boven de relatieve waarde (die met %).
Normale waarden: enkel die van hemoglobine vanbuiten kennen!
Hemoglobine bij mannen: 14 - 18 g/dL
Hemoglobine bij vrouwen: 12 - 16 g/dL
Het verschil in hemoglobinewaarden tussen mannen en vrouwen wordt veroorzaakt
door het hormoon testosteron, dat de aanmaak van RBC stimuleert.
2
,Voor de analyse van RBC wordt bloed afgenomen in een EDTA-buis (paarse dop).
EDTA voorkomt stolling, waardoor de bloedcellen intact blijven. Het bloed in de buis
sedimenteert vanzelf. Dit betekent dat de cellen zich in lagen scheiden:
• Bovenste laag: plasma (lichtgeel en vloeibaar)
• Onderste laag: rode bloedcellen (donkerrode celmassa) = X
• Totaal bloedvolume = Y
De hoogte van de kolom met rode bloedcellen ten opzichte van het totale volume
wordt gebruikt om het hematocriet te berekenen.
Bv. Hematocriet is 54%. Dit betekent dat 54% van het bloedvolume uit rode bloedcellen
bestaat. De rest (46%) van het bloedvolume bestaat uit plasma en andere cellen (zoals
witte bloedcellen en bloedplaatjes).
De Engelse term voor hematocriet is Packed Cell Volume. (dus de hoeveelheid ruimte
die wordt ingenomen door de cellen wanneer ze samengepakt worden)
Een celautomaat meet enkele parameters rechtstreeks:
➢ Hb = hoeveelheid hemoglobine in het bloed
➢ aantal RBC
➢ MCV = gemiddelde volume van 1 RBC
Op basis van deze waarden worden de andere parameters wiskundig berekend.
Bijvoorbeeld (eigen formules, prof vertelde niets van deze formules):
➢ Hematocriet via MCV en aantal RBC: (volume van alle RBC)
➢ MCH via Hb en aantal RBC: (hoeveelheid hemoglobine in 1 RBC)
➢ MCHC via Hb en Hct: (concentratie hemoglobine in de RBC)
3
, Rode-bloedcelparameters zijn leeftijdsgebonden
• Neonaat: hoger Hb (in utero!)
• Elderly: intrinsiek lager Hb, of
is dit veeleer “anemia of
chronic disease” ?
5 Hematologie, Inwendige Geneeskunde
De volwassen leeftijd begint vanaf de puberteit. Op dat moment gaan de bloedwaarden
van mannen en vrouwen uiteenlopen. Bij mannen stimuleert testosteron de erytropoëse
(aanmaak van RBC) wat leidt tot een hoger hemoglobinegehalte.
Bij kinderen zijn de hemoglobinewaarden tussen jongens en meisjes nog gelijk.
Pasgeborenen (neonaten) hebben een hoog hemoglobinegehalte omdat ze tijdens de
zwangerschap zuurstof uit het bloed van de moeder haalden via de placenta. Omdat dit
bloed minder zuurstof bevat dan longlucht, heeft de foetus extra veel hemoglobine
nodig om efficiënt zuurstof te transporteren.
Na de geboorte begint de baby zelf te ademen en krijgt meer zuurstof binnen. Hierdoor
daalt het hemoglobinegehalte, omdat de hoge concentratie niet langer nodig is. In de
loop van het leven stijgt het hemoglobinegehalte weer geleidelijk, mede doordat het
beenmerg actiever wordt en de zuurstofbehoefte toeneemt.
Op oudere leeftijd neemt het hemoglobinegehalte licht af. De exacte oorzaak hiervan is
niet zeker. Mogelijke verklaringen zijn dat het een fysiologisch proces is, dat het te
maken heeft met de daling van testosteron bij mannen, of dat het een gevolg is van
chronische ziekten die vaker voorkomen op latere leeftijd.
4
