Leren en onderwijszorgvragen
5 studiepunten
Open vragen
Leren en onderwijszorgvragen samenvatting 1
,Deel 1: zorg ingekaderd..........................................................................................................................5
Hoofdstuk 1: zorgbeleid met betrekking tot onderwijszorgvragen........................................................5
1 Continuüm van zorg in de leerlingenbegeleiding.................................................................................5
1.1 Zorg begint bij brede basiszorg.....................................................................................................5
1.1.1 Leerlingvolgsysteem in het algemeen....................................................................................5
1.1.1.1 Situering LVS...................................................................................................................6
1.1.1.2 Omschrijving...................................................................................................................6
1.1.1.3 De drie noodzakelijke componenten..............................................................................7
1.1.2 Kleuter-leerlingsvolgsysteem.................................................................................................7
1.1.2.1 Centrum ervaringsgericht onderwijs CEGO.....................................................................7
1.1.2.2 Een procesgericht kind volgsysteem voor kleuters.........................................................8
1.1.2.2.1 Doel en opbouw van het kindvolgsysteem..............................................................8
1.1.2.3 Ideeën voor interventies...............................................................................................12
1.1.2.4 Op maat van de leerkracht...........................................................................................13
1.1.2.5 Relatie tot andere leerlingvolgsystemen......................................................................13
1.1.3 Lager onderwijs-LVS.............................................................................................................15
1.1.3.1 Het leerlingvolgsysteem van de VCLB...........................................................................15
1.1.3.1.1 De eigen kenmerken van het LVS-VCLB.................................................................15
1.1.3.2 Het LVS-VCLB in de praktijk...........................................................................................16
1.1.3.2.1 Het signaleren........................................................................................................16
1.1.3.2.2 Analyseren.............................................................................................................18
1.1.3.2.3 Handelen................................................................................................................18
1.1.3.3 Kritische noot................................................................................................................18
1.1.4 Toeters en Kontrabas...........................................................................................................19
1.1.5 De AVI-toetsen en AVI-bepaling..........................................................................................19
1.1.5.1 Stap 1: technisch lezen.................................................................................................19
1.1.5.1.1 Hoe neemt u de toets af in het eerste leerjaar?....................................................20
1.1.5.1.2 Hoe neemt u de toets af in het 2 de tot en met 6de leerjaar?...................................20
1.1.5.2 Stap 2: DMT en AVI-kaarten..........................................................................................20
1.1.5.2.1 Hoe neemt u DMT af?............................................................................................21
1.1.5.2.2 Hoe neemt u AVI-kaarten af?.................................................................................21
1.1.5.3 Hoe analyseert u het leesgedrag?.................................................................................21
1.1.5.4 Kunt u een AVI-boek kiezen op basis van de toetsuitslag?...........................................21
1.2 Sommige leerlingen hebben nood aan verhoogde zorg.............................................................21
1.2.1 Zorgoverleg..........................................................................................................................22
1.2.2 Verzamelen van informatie..................................................................................................22
Leren en onderwijszorgvragen samenvatting 2
, 1.2.3 Onderwijsbehoeften en aanpak bepalen.............................................................................22
1.2.4 Plannen, handelen en evalueren (handelingsplan)..............................................................22
1.3 Uitbreiding van zorg voor enkele leerlingen...............................................................................22
1.4 Enkele leerlingen hebben nood aan een individueel aangepast curriculum...............................22
2 Handelingsgericht werken.................................................................................................................22
3 Stramien voor het handelingsgerichte diagnostisch traject...............................................................23
3.1 Faire diagnostiek.........................................................................................................................23
3.2 Handelingsplan...........................................................................................................................23
DEEL 2: LEREN.......................................................................................................................................24
Hoofdstuk 2: algemene didactiek.........................................................................................................24
1 Definitie.............................................................................................................................................24
1.1 Omschrijven vanuit diverse invalshoeken...................................................................................24
3.3 Een voorbeeld.............................................................................................................................25
3.4 Een model van didactische aanpak.............................................................................................25
3.4.1 Omschrijving........................................................................................................................25
3.4.2 Functies van het didactisch model.......................................................................................25
3.4.3 Voorwaarden voor een goed didactisch model...................................................................25
3.4.4 Analyse van de verschillende componenten van het didactisch handelen..........................26
3.4.4.1 Doelstellingen...............................................................................................................26
3.4.4.2 Beginsituatie.................................................................................................................26
3.4.4.3 Strategieën ontwikkelen...............................................................................................27
3.4.4.4 De praktijk.....................................................................................................................27
3.4.4.5 De evaluatie..................................................................................................................27
Hoofdstuk 3: Schoolrijpheid.................................................................................................................29
1 Omschrijving......................................................................................................................................29
2 Voorwaarden voor schoolrijpheid.....................................................................................................29
3 Beïnvloedende factoren....................................................................................................................29
4 Drie metaforen..................................................................................................................................30
4.1 Schoolrijpheid als de fundering van een huis.............................................................................30
4.2 Schoolrijpheid als het maken van een taart................................................................................30
4.3 Schoolrijpheid als een puzzel......................................................................................................30
5 Schoolrijpheid meten........................................................................................................................30
Hoofdstuk 4: ontwikkelingslijn: van sensomotoriek naar schoolvaardigheden....................................31
Inleiding: van concreet naar abstract...................................................................................................31
1 Vier niveaus van betekenisverlening.................................................................................................31
1.1 Het non-verbale sensomotorische gedragsniveau......................................................................31
Leren en onderwijszorgvragen samenvatting 3
, 1.1 Het voorstellingsniveau..............................................................................................................31
5.1 Het verbale niveau......................................................................................................................32
5.2 Het niveau van het geschreven woord.......................................................................................32
2 Voor – en schoolse vaardigheden......................................................................................................32
Hoofdstuk 5: Instrumentele vaardigheden...........................................................................................34
1 Leren lezen en schrijven....................................................................................................................34
1.1 Het leesproces............................................................................................................................34
5.2.1 Leesvormen.........................................................................................................................34
5.2.2 Aspecten van technisch lezen..............................................................................................34
5.2.2.1 Lezen is een intermodaal proces...................................................................................34
5.2.2.2 Lezen is een proces van analyse en synthese................................................................34
5.2.3 Leesvoorwaarden................................................................................................................34
5.2.3.1 Algemene leesvoorwaarden.........................................................................................34
5.2.3.2 Specifieke leesvoorwaarden.........................................................................................35
5.2.4 Voorbereidende leesoefeningen.........................................................................................35
5.2.5 Leesmethoden.....................................................................................................................35
5.2.5.1 Algemeen......................................................................................................................35
5.2.5.2 Voorbeelden.................................................................................................................36
5.2.5.2.1 Veilig leren lezen....................................................................................................36
2 Leren rekenen....................................................................................................................................37
5.3 Afbakening van begrippen..........................................................................................................37
5.3.1 Rekenen...............................................................................................................................38
5.3.2 Logografische symbolen......................................................................................................39
5.3.3 Positionele waarde van getallen..........................................................................................39
5.3.4 Klank(on)zuivere getalwoorden...........................................................................................39
5.3.5 Visie op rekenen: Dumont...................................................................................................39
Hoofdstuk 6: zelfinstructietraining (Meichenbaum).............................................................................41
Hoofdstuk 7: Differentiatiemogelijkheden in de klas: werkvormen.....................................................42
Leren en onderwijszorgvragen samenvatting 4
5 studiepunten
Open vragen
Leren en onderwijszorgvragen samenvatting 1
,Deel 1: zorg ingekaderd..........................................................................................................................5
Hoofdstuk 1: zorgbeleid met betrekking tot onderwijszorgvragen........................................................5
1 Continuüm van zorg in de leerlingenbegeleiding.................................................................................5
1.1 Zorg begint bij brede basiszorg.....................................................................................................5
1.1.1 Leerlingvolgsysteem in het algemeen....................................................................................5
1.1.1.1 Situering LVS...................................................................................................................6
1.1.1.2 Omschrijving...................................................................................................................6
1.1.1.3 De drie noodzakelijke componenten..............................................................................7
1.1.2 Kleuter-leerlingsvolgsysteem.................................................................................................7
1.1.2.1 Centrum ervaringsgericht onderwijs CEGO.....................................................................7
1.1.2.2 Een procesgericht kind volgsysteem voor kleuters.........................................................8
1.1.2.2.1 Doel en opbouw van het kindvolgsysteem..............................................................8
1.1.2.3 Ideeën voor interventies...............................................................................................12
1.1.2.4 Op maat van de leerkracht...........................................................................................13
1.1.2.5 Relatie tot andere leerlingvolgsystemen......................................................................13
1.1.3 Lager onderwijs-LVS.............................................................................................................15
1.1.3.1 Het leerlingvolgsysteem van de VCLB...........................................................................15
1.1.3.1.1 De eigen kenmerken van het LVS-VCLB.................................................................15
1.1.3.2 Het LVS-VCLB in de praktijk...........................................................................................16
1.1.3.2.1 Het signaleren........................................................................................................16
1.1.3.2.2 Analyseren.............................................................................................................18
1.1.3.2.3 Handelen................................................................................................................18
1.1.3.3 Kritische noot................................................................................................................18
1.1.4 Toeters en Kontrabas...........................................................................................................19
1.1.5 De AVI-toetsen en AVI-bepaling..........................................................................................19
1.1.5.1 Stap 1: technisch lezen.................................................................................................19
1.1.5.1.1 Hoe neemt u de toets af in het eerste leerjaar?....................................................20
1.1.5.1.2 Hoe neemt u de toets af in het 2 de tot en met 6de leerjaar?...................................20
1.1.5.2 Stap 2: DMT en AVI-kaarten..........................................................................................20
1.1.5.2.1 Hoe neemt u DMT af?............................................................................................21
1.1.5.2.2 Hoe neemt u AVI-kaarten af?.................................................................................21
1.1.5.3 Hoe analyseert u het leesgedrag?.................................................................................21
1.1.5.4 Kunt u een AVI-boek kiezen op basis van de toetsuitslag?...........................................21
1.2 Sommige leerlingen hebben nood aan verhoogde zorg.............................................................21
1.2.1 Zorgoverleg..........................................................................................................................22
1.2.2 Verzamelen van informatie..................................................................................................22
Leren en onderwijszorgvragen samenvatting 2
, 1.2.3 Onderwijsbehoeften en aanpak bepalen.............................................................................22
1.2.4 Plannen, handelen en evalueren (handelingsplan)..............................................................22
1.3 Uitbreiding van zorg voor enkele leerlingen...............................................................................22
1.4 Enkele leerlingen hebben nood aan een individueel aangepast curriculum...............................22
2 Handelingsgericht werken.................................................................................................................22
3 Stramien voor het handelingsgerichte diagnostisch traject...............................................................23
3.1 Faire diagnostiek.........................................................................................................................23
3.2 Handelingsplan...........................................................................................................................23
DEEL 2: LEREN.......................................................................................................................................24
Hoofdstuk 2: algemene didactiek.........................................................................................................24
1 Definitie.............................................................................................................................................24
1.1 Omschrijven vanuit diverse invalshoeken...................................................................................24
3.3 Een voorbeeld.............................................................................................................................25
3.4 Een model van didactische aanpak.............................................................................................25
3.4.1 Omschrijving........................................................................................................................25
3.4.2 Functies van het didactisch model.......................................................................................25
3.4.3 Voorwaarden voor een goed didactisch model...................................................................25
3.4.4 Analyse van de verschillende componenten van het didactisch handelen..........................26
3.4.4.1 Doelstellingen...............................................................................................................26
3.4.4.2 Beginsituatie.................................................................................................................26
3.4.4.3 Strategieën ontwikkelen...............................................................................................27
3.4.4.4 De praktijk.....................................................................................................................27
3.4.4.5 De evaluatie..................................................................................................................27
Hoofdstuk 3: Schoolrijpheid.................................................................................................................29
1 Omschrijving......................................................................................................................................29
2 Voorwaarden voor schoolrijpheid.....................................................................................................29
3 Beïnvloedende factoren....................................................................................................................29
4 Drie metaforen..................................................................................................................................30
4.1 Schoolrijpheid als de fundering van een huis.............................................................................30
4.2 Schoolrijpheid als het maken van een taart................................................................................30
4.3 Schoolrijpheid als een puzzel......................................................................................................30
5 Schoolrijpheid meten........................................................................................................................30
Hoofdstuk 4: ontwikkelingslijn: van sensomotoriek naar schoolvaardigheden....................................31
Inleiding: van concreet naar abstract...................................................................................................31
1 Vier niveaus van betekenisverlening.................................................................................................31
1.1 Het non-verbale sensomotorische gedragsniveau......................................................................31
Leren en onderwijszorgvragen samenvatting 3
, 1.1 Het voorstellingsniveau..............................................................................................................31
5.1 Het verbale niveau......................................................................................................................32
5.2 Het niveau van het geschreven woord.......................................................................................32
2 Voor – en schoolse vaardigheden......................................................................................................32
Hoofdstuk 5: Instrumentele vaardigheden...........................................................................................34
1 Leren lezen en schrijven....................................................................................................................34
1.1 Het leesproces............................................................................................................................34
5.2.1 Leesvormen.........................................................................................................................34
5.2.2 Aspecten van technisch lezen..............................................................................................34
5.2.2.1 Lezen is een intermodaal proces...................................................................................34
5.2.2.2 Lezen is een proces van analyse en synthese................................................................34
5.2.3 Leesvoorwaarden................................................................................................................34
5.2.3.1 Algemene leesvoorwaarden.........................................................................................34
5.2.3.2 Specifieke leesvoorwaarden.........................................................................................35
5.2.4 Voorbereidende leesoefeningen.........................................................................................35
5.2.5 Leesmethoden.....................................................................................................................35
5.2.5.1 Algemeen......................................................................................................................35
5.2.5.2 Voorbeelden.................................................................................................................36
5.2.5.2.1 Veilig leren lezen....................................................................................................36
2 Leren rekenen....................................................................................................................................37
5.3 Afbakening van begrippen..........................................................................................................37
5.3.1 Rekenen...............................................................................................................................38
5.3.2 Logografische symbolen......................................................................................................39
5.3.3 Positionele waarde van getallen..........................................................................................39
5.3.4 Klank(on)zuivere getalwoorden...........................................................................................39
5.3.5 Visie op rekenen: Dumont...................................................................................................39
Hoofdstuk 6: zelfinstructietraining (Meichenbaum).............................................................................41
Hoofdstuk 7: Differentiatiemogelijkheden in de klas: werkvormen.....................................................42
Leren en onderwijszorgvragen samenvatting 4
