Practicum psychodiagnostiek:
Situering testgebruik:
Een psychodiagnostische test = “kwantificeerbare, of althans een duidelijk categoriserende,
methode van onderzoek betreffende variabele psychische eigenschappen van afzonderlijke
personen, hetzij individueel, of in groepsverband uitgevoerd”
Psychometrische vereisten:
• Objectiviteit
• Validiteit
• Betrouwbaarheid
Doel = een uitspraak doen → met oog op begeleiding en advisering van personen en
organisaties bij het nemen van beslissingen
Uitspraken doen…
Voorbeelden → - School- en pedagogische psychologie
- Klinische psychologie
- Arbeids- en organisatiepsychologie
Potentieel ernstige gevolgen
Verantwoord testgebruik noodzakelijk
Competentie:
Internationale Test Commissie
Richtlijnen ivm:
1. Testsessie voorbereiden
2. Test op de juiste manier afnemen
3. Zorgvuldig scoren en analyseren
4. Correct interpreteren
5. Correct rapporteren
➔ Op te volgen bij de afnames
Richtlijnen ivm testsessie voorbereiden:
Ten opzichte van cliënt:
• Informatie geven → vermeld je het doel (intelligentie meten)?
• Uitleg over rechten en plichten
• Toestemming vragen → belang van informed consent
Praktische maatregelen:
Grondige voorbereiding materiaal & instructies
Richtlijnen ivm test op de juiste manier afnemen:
• Positief contact opbouwen
• Testangst verminderen
• Vermijden van afleiding/storing
• Voldoende materiaal voorzien
• Duidelijke testinstructies (moedertaal)
1
, • Strikt volgen procedure (eventueel aangepast voor personen met een beperking)
• Toezicht houden
• Afwijkingen tov procedure noteren
• Testmateriaal terug verzamelen
Richtlijnen ivm zorgvuldig scoren & analyseren:
• Gestandaardiseerde scoringsprocedure
• Ruwe scores → geschikte schaalscore
• Controle berekeningen en testresultaten
• Volledige beschrijving procedure in het verslag
Richtlijnen ivm correct interpreteren:
• Inzicht in de test en onderliggende basis
• Inzicht in schalen, norm- of vergelijkingsgroepen en beperkingen
• Minimaliseren van invloed vooroordelen
• Interpretatie ifv beschikbare informatie:
- Leeftijd, geslacht, opleiding, cultuur,…
• Houd rekening met:
- Beperkingen van de test
- Context van het testgebruik
- Behoeften van belanghebbenden
- Test-eigen factoren die scores beïnvloeden
• Overgeneralisatie vermijden
Flynn effect: elke 10 jaar stijgt IQ met 3 punten, vernieuwing testen om gemiddelde terug
naar 100 te brengen.
Richtlijnen ivm correct rapporteren:
• Begrijpelijk voor de ontvanger
• Aangepaste vorm en structuur conform de testsituatie
• Let op: taal en spelling
2
, Visie op intelligentie:
Intelligentiebegrip volgens Wechsler:
Intelligentie manifesteert zich in zeer uiteenlopend gedrag. Veel psychologische factoren
spelen een rol bij gedrag:
• Cognitieve (intellectuele) vaardigheden
• Impulscontrole
• Motivatie
Gedrag bepaald door 2 soorten belangrijke factoren:
• Cognitieve-intellectuele factoren (redeneren, analyseren,…)
• Niet-cognitieve intellectuele factoren (motivatie, doorzetting,…)
Intelligentie is de functie van de volledige persoonlijkheid
Aandeel beide factoren kan sterk verschillen & invloed zijn op:
• Omgeving
• Ervaring
• Training
• Scholing
Conclusie: Intelligentie is de geëigende, globale capaciteit van het individu om doelgericht te
handelen, rationeel te denken en effectief om te gaan met de omgeving.
Intelligentie ≠ het resultaat van een intelligentietest
Belang van: observatiegegevens (niet-intellectuele factoren) en andere bronnen (intake,
dossier,…)
CHC-model:
3
Situering testgebruik:
Een psychodiagnostische test = “kwantificeerbare, of althans een duidelijk categoriserende,
methode van onderzoek betreffende variabele psychische eigenschappen van afzonderlijke
personen, hetzij individueel, of in groepsverband uitgevoerd”
Psychometrische vereisten:
• Objectiviteit
• Validiteit
• Betrouwbaarheid
Doel = een uitspraak doen → met oog op begeleiding en advisering van personen en
organisaties bij het nemen van beslissingen
Uitspraken doen…
Voorbeelden → - School- en pedagogische psychologie
- Klinische psychologie
- Arbeids- en organisatiepsychologie
Potentieel ernstige gevolgen
Verantwoord testgebruik noodzakelijk
Competentie:
Internationale Test Commissie
Richtlijnen ivm:
1. Testsessie voorbereiden
2. Test op de juiste manier afnemen
3. Zorgvuldig scoren en analyseren
4. Correct interpreteren
5. Correct rapporteren
➔ Op te volgen bij de afnames
Richtlijnen ivm testsessie voorbereiden:
Ten opzichte van cliënt:
• Informatie geven → vermeld je het doel (intelligentie meten)?
• Uitleg over rechten en plichten
• Toestemming vragen → belang van informed consent
Praktische maatregelen:
Grondige voorbereiding materiaal & instructies
Richtlijnen ivm test op de juiste manier afnemen:
• Positief contact opbouwen
• Testangst verminderen
• Vermijden van afleiding/storing
• Voldoende materiaal voorzien
• Duidelijke testinstructies (moedertaal)
1
, • Strikt volgen procedure (eventueel aangepast voor personen met een beperking)
• Toezicht houden
• Afwijkingen tov procedure noteren
• Testmateriaal terug verzamelen
Richtlijnen ivm zorgvuldig scoren & analyseren:
• Gestandaardiseerde scoringsprocedure
• Ruwe scores → geschikte schaalscore
• Controle berekeningen en testresultaten
• Volledige beschrijving procedure in het verslag
Richtlijnen ivm correct interpreteren:
• Inzicht in de test en onderliggende basis
• Inzicht in schalen, norm- of vergelijkingsgroepen en beperkingen
• Minimaliseren van invloed vooroordelen
• Interpretatie ifv beschikbare informatie:
- Leeftijd, geslacht, opleiding, cultuur,…
• Houd rekening met:
- Beperkingen van de test
- Context van het testgebruik
- Behoeften van belanghebbenden
- Test-eigen factoren die scores beïnvloeden
• Overgeneralisatie vermijden
Flynn effect: elke 10 jaar stijgt IQ met 3 punten, vernieuwing testen om gemiddelde terug
naar 100 te brengen.
Richtlijnen ivm correct rapporteren:
• Begrijpelijk voor de ontvanger
• Aangepaste vorm en structuur conform de testsituatie
• Let op: taal en spelling
2
, Visie op intelligentie:
Intelligentiebegrip volgens Wechsler:
Intelligentie manifesteert zich in zeer uiteenlopend gedrag. Veel psychologische factoren
spelen een rol bij gedrag:
• Cognitieve (intellectuele) vaardigheden
• Impulscontrole
• Motivatie
Gedrag bepaald door 2 soorten belangrijke factoren:
• Cognitieve-intellectuele factoren (redeneren, analyseren,…)
• Niet-cognitieve intellectuele factoren (motivatie, doorzetting,…)
Intelligentie is de functie van de volledige persoonlijkheid
Aandeel beide factoren kan sterk verschillen & invloed zijn op:
• Omgeving
• Ervaring
• Training
• Scholing
Conclusie: Intelligentie is de geëigende, globale capaciteit van het individu om doelgericht te
handelen, rationeel te denken en effectief om te gaan met de omgeving.
Intelligentie ≠ het resultaat van een intelligentietest
Belang van: observatiegegevens (niet-intellectuele factoren) en andere bronnen (intake,
dossier,…)
CHC-model:
3
