BEDRIJFSFISCALITEIT
PRINCIPES
BELASTING
= Een belasting is een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage op
personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop de overheid gezag
uitoefent en die bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren
- Benaming van de bijdrage is niet relevant
OVERHEID:
- Belastingen worden opgelegd als (enige) drager van soevereiniteit.
- Federale overheid, gewest, gemeenschap, provincie en gemeente
- FOD Financiën (fiscus) maakt zelf uitvoerbare titel via kohieren
- Overheid kan titel verschaffen om belastingen te innen (=prerogatief)
EENZIJDIG EN VERPLICHT:
- Geen keuzemogelijkheid (openbare orde)
- Waarom? Economische redenen: risico op marktfalen bij publieke goederen en
schaalvoordelen
- Niet alle betalingen aan de overheid zijn echter belastingen
- Sancties en dwangmaatregelen
TERRITORIALITEIT
- Gevolg van soevereiniteit
- Overheid kan slechts belasten als er een voldoende band (‘nexus’) is met het
territorium
o Fiscaal rijks inwoner in België? onderworpen aan fiscus in België
- Digitale economie?
VOOR ALGEMEEN NUT
- Uitgave dient om kosten van overheid te dekken
- Politiek discretionair
- Afwezigheid aanwijsbare en individuele tegenprestatie
o Betaald algemene som
RETRIBUTIE
= Vergoeding voor tegenprestatie door de overheid in rechtstreeks en onmiddellijk
belang begunstigde (geïndividualiseerde dienst)
- Geen belasting
- Beroep op dienst uit eigen belang (bijv. haven- en kaaigelden, tolgelden)
- Bedrag van de retributie moet in redelijke verhouding staan tot de verleende
dienst
- Discussie omtrent ‘individueel beslissingsmoment’ (cf. “combi-taxen”)
- Mogelijkheid om hier gebruik van te maken ↔ belasting verplicht
SOCIALE ZEKERHEIDSBIJDRAGE
,Gesteund op het solidariteits-en het verzekeringsbeginsel (bijdrageplicht schept recht op
ontvangst voordelen), viseren specifieke aanwending (bepaalde uitgaven)
- Nuance GrwH 2021: “een voldoende
relevante band bestaat tussen de
bijdrageplichtigen en het collectief der sociaal
verzekerden van wie de sociale bescherming
mede door de bijdrage wordt gefinancierd”.
- Niet betaald aan FOD Financiën maar aan
parastatale instellingen belast met inning
ervan
- Inning door RSZ-instellingen: verschil tussen
invordering SZ en belasting vervaagt. Sedert
2017 schept RSZ ook uitvoerbare titel (kohier)
maar alleen nadat uitnodiging tot betaling
niet werd gehonoreerd
- Geen jaarlijkse wettelijke controle door parlement
VERHAALBELASTINGEN
- Verplichte heffing door overheid n.a.v. specifieke prestatie, ook wanneer
belastingplichtige er geen specifiek voordeel uit haalt (onweerlegbaar vermoeden)
o Geen rechtstreeks voordeel
- Maar geen individueel beslissingsmoment voor de betaler ( retributie) dus niet
vermijdbaar
- Bijv. aanleg riolering
DIRECTE EN INDIRECTE BELASTINGEN
DIRECTE BELASTING
- Raakt een voortdurende toestand en wordt periodiek geïnd via aanslag lastens
diegene die zich in belastbare toestand bevindt
- Bijv. personenbelasting, vennootschapsbelasting (en alle andere
inkomstenbelastingen)
INDIRECTE BELASTING
- Treft een voorbijgaand feit of rechtshandeling en wordt afzonderlijk per transactie
geïnd
- Bijv. erfbelasting, btw
AFWENTELBARE EN NIET-AFWENTELBARE BELASTINGEN
NIET-AFWENTELBARE BELASTING
- Economisch gedragen door degene die de wet aanduidt als schuldenaar
- Bijv. erfbelasting, personenbelasting
AFWENTELBARE BELASTING
- De wettelijke schuldenaar wentelt de kost economisch af (geheel/gedeeltelijk) op
een derde
- Bijv. accijnzen, douanerechten
,DUBBELE BELASTING
JURIDISCHE DUBBELE BELASTING:
Dezelfde belastbare basis (bijv. inkomen, vermogen) wordt in hoofde van dezelfde
persoon tweemaal aan dezelfde belasting onderworpen
- Doet zich vooral voor bij grensoverschrijdende
investeringen/activiteiten
- Verboden
ECONOMISCHE DUBBELE BELASTING :
Dezelfde belastbare basis (bijv. inkomen, vermogen) wordt in hoofde
van twee verschillende personen tweemaal aan belasting onderworpen
- Bijv. betaling van een vergoeding voor diensten die niet-
aftrekbaar is bij de betaler maar toch belastbaar is bij de genieter
- Niet verboden maar proberen dit weg te werken
BELASTINGSONTWIJKING EN BELASTINGONTDUIKING
BELASTINGONTDUIKING
(fiscale fraude) = Is het opzettelijk ontwijken van wettelijk verschuldigde belasting.
Twee vereiste elementen:
1. Materieel element: inbreuk op de fiscale wetgeving.
2. Intentioneel element: het opzet om belasting te ontwijken.
Voorbeeld: fictieve kosten of inkomsten, prijsbewimpeling
BELASTINGONTWIJKING
Belastingontwijking is géén misdrijf.
Er is een intentioneel element (bedoeling om belasting te verminderen), maar géén
materieel element (geen inbreuk op de wet).
Bijv.: onthouding of substitutie
Belastingontwijking is dus niet strafbaar, maar kan wel door de wetgever worden
tegengegaan.
- Anti-misbruik bepaling: als de enigste reden van die handeling is om belastingen
te ontwijken kan u bestraft worden
- Specifieke misbruikbepalingen
FUNCTIES VAN BELASTINGEN
FINANCIËLE FUNCTIE
- Financiering van diensten van algemeen nut
HERVERDELENDE FUNCTIE
- Aanbrengen van wijzigingen in verdeling van economische middelen binnen de
bevolking
, - Progressieve belastingen en belastingvrije som (bijv. personenbelasting):
draagkrachtbeginsel
- Belastbaar voorwerp: belasten van inkomsten uit arbeid of kapitaal:
vermogens(winst)belasting
GEDRAGSSTURENDE FUNCTIE:
- Wenselijk gedrag stimuleren door er een fiscaal voordeel aan te verbinden /
onwenselijk gedrag ontmoedigen door fiscaal nadelig te maken
o Bv. Elektrische wagens; suikertaks
- Complexiteit van regelgeving
- Functies van belastingen communiceren met elkaar: gedrag demotiveren =
afname fiscale ontvangsten
RECHTVAARDIGING BELASTING
Omwille van de functies van de belasting wordt het bestaan ervan maar zelden in vraag
gesteld:
- Het betreft voornamelijk een politiek-filosofische vraag die vanuit verschillende
stromingen benaderd wordt (welke rol moet de overheid bekleden? Hoe absoluut
is het eigendomsrecht?):
o Profijtbeginsel (benefit theory): persoon die voordeel haalt uit een
overheidsdienst moet bijdragen aan deze overheidsdienst (sociaal
contract)
Zwakte van deze theorie?
o Soevereiniteit: het individu maakt deel uit van een gemeenschap en is
daarom onderworpen aan de soevereiniteit van de overheid
Het algemeen belang rechtvaardigt het bestaan van belastingen,
niet het individuele voordeel
BEGINSELEN VAN HET BELASTINGRECHT
Er bestaat geen uniforme lijst van vereisten waaraan een goed belastingstelsel moet
voldoen of aan moet beantwoorden:
Historisch wordt vaak teruggegrepen op de beginselen van Adam Smith
- Billijkheid
- Rechtszekerheid
- Praktische uitvoerbaarheid
- Efficiëntie
Vanuit een juridisch oogpunt kunnen een aantal beginselen opgesomd worden die
bepalen hoe een belasting vormgegeven moeten worden
- Het legaliteitsbeginsel
- Het eenjarigheidsbeginsel
- Het gelijkheidsbeginsel
- Het openbare-ordekarakter van de fiscale wet
- Het verbod op retroactiviteit
- Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
PRINCIPES
BELASTING
= Een belasting is een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage op
personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop de overheid gezag
uitoefent en die bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren
- Benaming van de bijdrage is niet relevant
OVERHEID:
- Belastingen worden opgelegd als (enige) drager van soevereiniteit.
- Federale overheid, gewest, gemeenschap, provincie en gemeente
- FOD Financiën (fiscus) maakt zelf uitvoerbare titel via kohieren
- Overheid kan titel verschaffen om belastingen te innen (=prerogatief)
EENZIJDIG EN VERPLICHT:
- Geen keuzemogelijkheid (openbare orde)
- Waarom? Economische redenen: risico op marktfalen bij publieke goederen en
schaalvoordelen
- Niet alle betalingen aan de overheid zijn echter belastingen
- Sancties en dwangmaatregelen
TERRITORIALITEIT
- Gevolg van soevereiniteit
- Overheid kan slechts belasten als er een voldoende band (‘nexus’) is met het
territorium
o Fiscaal rijks inwoner in België? onderworpen aan fiscus in België
- Digitale economie?
VOOR ALGEMEEN NUT
- Uitgave dient om kosten van overheid te dekken
- Politiek discretionair
- Afwezigheid aanwijsbare en individuele tegenprestatie
o Betaald algemene som
RETRIBUTIE
= Vergoeding voor tegenprestatie door de overheid in rechtstreeks en onmiddellijk
belang begunstigde (geïndividualiseerde dienst)
- Geen belasting
- Beroep op dienst uit eigen belang (bijv. haven- en kaaigelden, tolgelden)
- Bedrag van de retributie moet in redelijke verhouding staan tot de verleende
dienst
- Discussie omtrent ‘individueel beslissingsmoment’ (cf. “combi-taxen”)
- Mogelijkheid om hier gebruik van te maken ↔ belasting verplicht
SOCIALE ZEKERHEIDSBIJDRAGE
,Gesteund op het solidariteits-en het verzekeringsbeginsel (bijdrageplicht schept recht op
ontvangst voordelen), viseren specifieke aanwending (bepaalde uitgaven)
- Nuance GrwH 2021: “een voldoende
relevante band bestaat tussen de
bijdrageplichtigen en het collectief der sociaal
verzekerden van wie de sociale bescherming
mede door de bijdrage wordt gefinancierd”.
- Niet betaald aan FOD Financiën maar aan
parastatale instellingen belast met inning
ervan
- Inning door RSZ-instellingen: verschil tussen
invordering SZ en belasting vervaagt. Sedert
2017 schept RSZ ook uitvoerbare titel (kohier)
maar alleen nadat uitnodiging tot betaling
niet werd gehonoreerd
- Geen jaarlijkse wettelijke controle door parlement
VERHAALBELASTINGEN
- Verplichte heffing door overheid n.a.v. specifieke prestatie, ook wanneer
belastingplichtige er geen specifiek voordeel uit haalt (onweerlegbaar vermoeden)
o Geen rechtstreeks voordeel
- Maar geen individueel beslissingsmoment voor de betaler ( retributie) dus niet
vermijdbaar
- Bijv. aanleg riolering
DIRECTE EN INDIRECTE BELASTINGEN
DIRECTE BELASTING
- Raakt een voortdurende toestand en wordt periodiek geïnd via aanslag lastens
diegene die zich in belastbare toestand bevindt
- Bijv. personenbelasting, vennootschapsbelasting (en alle andere
inkomstenbelastingen)
INDIRECTE BELASTING
- Treft een voorbijgaand feit of rechtshandeling en wordt afzonderlijk per transactie
geïnd
- Bijv. erfbelasting, btw
AFWENTELBARE EN NIET-AFWENTELBARE BELASTINGEN
NIET-AFWENTELBARE BELASTING
- Economisch gedragen door degene die de wet aanduidt als schuldenaar
- Bijv. erfbelasting, personenbelasting
AFWENTELBARE BELASTING
- De wettelijke schuldenaar wentelt de kost economisch af (geheel/gedeeltelijk) op
een derde
- Bijv. accijnzen, douanerechten
,DUBBELE BELASTING
JURIDISCHE DUBBELE BELASTING:
Dezelfde belastbare basis (bijv. inkomen, vermogen) wordt in hoofde van dezelfde
persoon tweemaal aan dezelfde belasting onderworpen
- Doet zich vooral voor bij grensoverschrijdende
investeringen/activiteiten
- Verboden
ECONOMISCHE DUBBELE BELASTING :
Dezelfde belastbare basis (bijv. inkomen, vermogen) wordt in hoofde
van twee verschillende personen tweemaal aan belasting onderworpen
- Bijv. betaling van een vergoeding voor diensten die niet-
aftrekbaar is bij de betaler maar toch belastbaar is bij de genieter
- Niet verboden maar proberen dit weg te werken
BELASTINGSONTWIJKING EN BELASTINGONTDUIKING
BELASTINGONTDUIKING
(fiscale fraude) = Is het opzettelijk ontwijken van wettelijk verschuldigde belasting.
Twee vereiste elementen:
1. Materieel element: inbreuk op de fiscale wetgeving.
2. Intentioneel element: het opzet om belasting te ontwijken.
Voorbeeld: fictieve kosten of inkomsten, prijsbewimpeling
BELASTINGONTWIJKING
Belastingontwijking is géén misdrijf.
Er is een intentioneel element (bedoeling om belasting te verminderen), maar géén
materieel element (geen inbreuk op de wet).
Bijv.: onthouding of substitutie
Belastingontwijking is dus niet strafbaar, maar kan wel door de wetgever worden
tegengegaan.
- Anti-misbruik bepaling: als de enigste reden van die handeling is om belastingen
te ontwijken kan u bestraft worden
- Specifieke misbruikbepalingen
FUNCTIES VAN BELASTINGEN
FINANCIËLE FUNCTIE
- Financiering van diensten van algemeen nut
HERVERDELENDE FUNCTIE
- Aanbrengen van wijzigingen in verdeling van economische middelen binnen de
bevolking
, - Progressieve belastingen en belastingvrije som (bijv. personenbelasting):
draagkrachtbeginsel
- Belastbaar voorwerp: belasten van inkomsten uit arbeid of kapitaal:
vermogens(winst)belasting
GEDRAGSSTURENDE FUNCTIE:
- Wenselijk gedrag stimuleren door er een fiscaal voordeel aan te verbinden /
onwenselijk gedrag ontmoedigen door fiscaal nadelig te maken
o Bv. Elektrische wagens; suikertaks
- Complexiteit van regelgeving
- Functies van belastingen communiceren met elkaar: gedrag demotiveren =
afname fiscale ontvangsten
RECHTVAARDIGING BELASTING
Omwille van de functies van de belasting wordt het bestaan ervan maar zelden in vraag
gesteld:
- Het betreft voornamelijk een politiek-filosofische vraag die vanuit verschillende
stromingen benaderd wordt (welke rol moet de overheid bekleden? Hoe absoluut
is het eigendomsrecht?):
o Profijtbeginsel (benefit theory): persoon die voordeel haalt uit een
overheidsdienst moet bijdragen aan deze overheidsdienst (sociaal
contract)
Zwakte van deze theorie?
o Soevereiniteit: het individu maakt deel uit van een gemeenschap en is
daarom onderworpen aan de soevereiniteit van de overheid
Het algemeen belang rechtvaardigt het bestaan van belastingen,
niet het individuele voordeel
BEGINSELEN VAN HET BELASTINGRECHT
Er bestaat geen uniforme lijst van vereisten waaraan een goed belastingstelsel moet
voldoen of aan moet beantwoorden:
Historisch wordt vaak teruggegrepen op de beginselen van Adam Smith
- Billijkheid
- Rechtszekerheid
- Praktische uitvoerbaarheid
- Efficiëntie
Vanuit een juridisch oogpunt kunnen een aantal beginselen opgesomd worden die
bepalen hoe een belasting vormgegeven moeten worden
- Het legaliteitsbeginsel
- Het eenjarigheidsbeginsel
- Het gelijkheidsbeginsel
- Het openbare-ordekarakter van de fiscale wet
- Het verbod op retroactiviteit
- Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
