In de schoenen van een persoon met een verstandelijke beperking:
Verstandelijke beperking = blijvende toestand waarbij het intellectueel vermogen en
adaptieve vaardigheden minder goed ontwikkeld zijn. Heeft invloed op dagelijks
functioneren.
Intellectueel vermogen
Verwijst naar de bekwaamheid om info op te doen, begrijpen, verwerken en erover na te
denken en problemen op te lossen door die info.
Intellectuele functies kunnen zijn:
- Redeneren
- Probleemoplossend denken
- Plannen
- Abstract denken
- Schoolse vaardigheden
- Leren door ervaringen
Vroeger: IQ meten.
Nu: weten we dat het IQ niet volstaat om moeilijkheden en mogelijkheden van iemand in
kaart te kunnen brengen.
Zinvoller om het adaptieve functioneren te observeren alvorens te spreken over een
verstandelijke beperking.
Adaptieve vaardigheden
- Praktische vaardigheden: vermogen om alledaagse taken en handelingen uit te
voeren die nodig zijn voor zelfverzorging en onafhankelijk functioneren.
Hygiëne, aankleden, eten en drinken, toiletgebruik, huishoudelijke taken, geldbeheer
en vervoer.
- Sociale vaardigheden: vermogen om te communiceren, relaties op te bouwen,
interacties met anderen aangaan, sociale normen en regels begrijpen en toepassen.
Luisteren, praten, non-verbale communicatie, empathie, begrijpen van sociale
signalen en het onderhouden van vriendschappen.
- Conceptuele vaardigheden: vermogen om abstracte informatie te begrijpen,
verwerken en toe te passen in verschillende situaties. Begrijpen van tijd, geld, tellen,
meten, het begrijpen van concepten (kleuren, vormen, cijfers) en het kunnen
generaliseren en probleemoplossend denken.
Elk persoon met een verstandelijke beperking is uniek:
Ernst van een verstandelijke beperking
- Lichte verstandelijke beperking
= mensen met een lvb kunnen over het algemeen leren en zich ontwikkelen, op een
wat langzamer tempo en met enige ondersteuning. Ze kunnen vaak zelfstandig
functioneren in veel aspecten van het dagelijks leven. Niveau: adolescenten en
volwassenen.
- Matige verstandelijke beperking
= meer ondersteuning nodig bij dagelijkse activiteiten en kunnen ze beperkingen
ervaren in leervermogen en sociale interacties. Niveau: jonge kinderen.
, - Ernstige verstandelijke beperking
=grotere beperkingen op gebied van communicatie, zelfzorg en onafhankelijk
functioneren. Niveau: jonge kinderen met beperkte communicatie en zorgbehoeften.
- Diepe verstandelijke beperking
=ernstige beperkingen in alle aspecten van functioneren en hebben constante
ondersteuning nodig. Beschikken over zeer beperkte adaptieve vaardigheden en
grote zorgbehoeften.
De ontwikkelingsleeftijd
Bij mensen met een VB verschilt te ontwikkelingsleeftijd van de kalenderleeftijd.
Ontwikkelingsleeftijd = niveau van ontwikkeling en functioneren van een persoon in
vergelijking met typische mijlpalen en verwachtingen op ontwikkelingsgebieden.
Kalenderleeftijd = de leeftijd van de persoon in jaren sinds de geboorte.
Oorzaken van een verstandelijke beperking:
Chromosomale en genetische oorzaak
Elk gen draagt bij aan het bepalen van specifieke kenmerken, zoals uiterlijke kenmerken,
lichaamsfuncties en gedrag.
Een chromosomale afwijking is een verandering in het aantal of de structuur van
chromosomen. Dit kan leiden tot genetische afwijkingen en aandoeningen, inclusief een
verstandelijke beperking.
Het syndroom van down is een voorbeeld van zowel een chromosomale afwijking als een
genetische afwijking. Sprake van extra exemplaar van chromosoom 21. Normaal gesproken
hebben mensen twee exemplaren van chromosoom 21, maar bij het syndroom van down is
er een extra exemplaar aanwezig. Dit wordt ook wel Trisomie 21 genoemd. Deze
chromosomale afwijking heeft ook genetische implicaties. Het extra chromosoom bevat
extra genetisch materiaal, wat leidt tot een teveel van geven op dit chromosoom. Het
resultaat van de chromosomale afwijking op het gen veroorzaakt de kenmerkende fysieke
kenmerken en de verstandelijke beperkingen die geassocieerd worden met het syndroom
van down.
Prenataal
- Tijdens de zwangerschap
- Bv. infectieziekten (rode hond, CMV, toxoplasmose)
- Alcohol-, geneesmiddelen -en drugsgebruik tijdens de zwangerschap kan leiden tot
een reeks aangeboren afwijkingen, zowel fysiek als mentaal.
Het foetaal alcoholsyndroom is een aandoening bij baby’s als gevolg van
blootstelling aan alcohol tijdens de zwangerschap.
Perinataal
- Rond de geboorte
- Bv. als de baby tijdens de bevalling te lang zonder zuurtsof zit, kan dit leiden tot
hersenschade.
Verstandelijke beperking = blijvende toestand waarbij het intellectueel vermogen en
adaptieve vaardigheden minder goed ontwikkeld zijn. Heeft invloed op dagelijks
functioneren.
Intellectueel vermogen
Verwijst naar de bekwaamheid om info op te doen, begrijpen, verwerken en erover na te
denken en problemen op te lossen door die info.
Intellectuele functies kunnen zijn:
- Redeneren
- Probleemoplossend denken
- Plannen
- Abstract denken
- Schoolse vaardigheden
- Leren door ervaringen
Vroeger: IQ meten.
Nu: weten we dat het IQ niet volstaat om moeilijkheden en mogelijkheden van iemand in
kaart te kunnen brengen.
Zinvoller om het adaptieve functioneren te observeren alvorens te spreken over een
verstandelijke beperking.
Adaptieve vaardigheden
- Praktische vaardigheden: vermogen om alledaagse taken en handelingen uit te
voeren die nodig zijn voor zelfverzorging en onafhankelijk functioneren.
Hygiëne, aankleden, eten en drinken, toiletgebruik, huishoudelijke taken, geldbeheer
en vervoer.
- Sociale vaardigheden: vermogen om te communiceren, relaties op te bouwen,
interacties met anderen aangaan, sociale normen en regels begrijpen en toepassen.
Luisteren, praten, non-verbale communicatie, empathie, begrijpen van sociale
signalen en het onderhouden van vriendschappen.
- Conceptuele vaardigheden: vermogen om abstracte informatie te begrijpen,
verwerken en toe te passen in verschillende situaties. Begrijpen van tijd, geld, tellen,
meten, het begrijpen van concepten (kleuren, vormen, cijfers) en het kunnen
generaliseren en probleemoplossend denken.
Elk persoon met een verstandelijke beperking is uniek:
Ernst van een verstandelijke beperking
- Lichte verstandelijke beperking
= mensen met een lvb kunnen over het algemeen leren en zich ontwikkelen, op een
wat langzamer tempo en met enige ondersteuning. Ze kunnen vaak zelfstandig
functioneren in veel aspecten van het dagelijks leven. Niveau: adolescenten en
volwassenen.
- Matige verstandelijke beperking
= meer ondersteuning nodig bij dagelijkse activiteiten en kunnen ze beperkingen
ervaren in leervermogen en sociale interacties. Niveau: jonge kinderen.
, - Ernstige verstandelijke beperking
=grotere beperkingen op gebied van communicatie, zelfzorg en onafhankelijk
functioneren. Niveau: jonge kinderen met beperkte communicatie en zorgbehoeften.
- Diepe verstandelijke beperking
=ernstige beperkingen in alle aspecten van functioneren en hebben constante
ondersteuning nodig. Beschikken over zeer beperkte adaptieve vaardigheden en
grote zorgbehoeften.
De ontwikkelingsleeftijd
Bij mensen met een VB verschilt te ontwikkelingsleeftijd van de kalenderleeftijd.
Ontwikkelingsleeftijd = niveau van ontwikkeling en functioneren van een persoon in
vergelijking met typische mijlpalen en verwachtingen op ontwikkelingsgebieden.
Kalenderleeftijd = de leeftijd van de persoon in jaren sinds de geboorte.
Oorzaken van een verstandelijke beperking:
Chromosomale en genetische oorzaak
Elk gen draagt bij aan het bepalen van specifieke kenmerken, zoals uiterlijke kenmerken,
lichaamsfuncties en gedrag.
Een chromosomale afwijking is een verandering in het aantal of de structuur van
chromosomen. Dit kan leiden tot genetische afwijkingen en aandoeningen, inclusief een
verstandelijke beperking.
Het syndroom van down is een voorbeeld van zowel een chromosomale afwijking als een
genetische afwijking. Sprake van extra exemplaar van chromosoom 21. Normaal gesproken
hebben mensen twee exemplaren van chromosoom 21, maar bij het syndroom van down is
er een extra exemplaar aanwezig. Dit wordt ook wel Trisomie 21 genoemd. Deze
chromosomale afwijking heeft ook genetische implicaties. Het extra chromosoom bevat
extra genetisch materiaal, wat leidt tot een teveel van geven op dit chromosoom. Het
resultaat van de chromosomale afwijking op het gen veroorzaakt de kenmerkende fysieke
kenmerken en de verstandelijke beperkingen die geassocieerd worden met het syndroom
van down.
Prenataal
- Tijdens de zwangerschap
- Bv. infectieziekten (rode hond, CMV, toxoplasmose)
- Alcohol-, geneesmiddelen -en drugsgebruik tijdens de zwangerschap kan leiden tot
een reeks aangeboren afwijkingen, zowel fysiek als mentaal.
Het foetaal alcoholsyndroom is een aandoening bij baby’s als gevolg van
blootstelling aan alcohol tijdens de zwangerschap.
Perinataal
- Rond de geboorte
- Bv. als de baby tijdens de bevalling te lang zonder zuurtsof zit, kan dit leiden tot
hersenschade.
