BOEKHOUDEN/4
DEEL 4: UITGEBREIDERE STUDIE VAN DE VASTE ACTIVA ............................................................................... 4
HOOFDSTUK 1. INVESTERINGEN IN DE VASTE ACTIVA ........................................................................................................ 4
1. De materiële vaste activa ............................................................................................................................. 4
situering op de balans en in het MAR ............................................................................................................................. 4
Voorbeeld .......................................................................................................................................................... 5
Waardeveranderingen .................................................................................................................................................... 5
A. Afschrijvingen ......................................................................................................................................................... 5
berekening.............................................................................................................................................................. 6
Boeking ................................................................................................................................................................... 7
voorbeeld ........................................................................................................................................................... 8
B. Waardeverminderingen op MVA ........................................................................................................................... 9
voorbeeld ........................................................................................................................................................... 9
C. Meerwaarde/minderwaarde (Verkoop van MVA) ................................................................................................. 9
voorbeeld ........................................................................................................................................................... 9
2. De immateriële vaste activa ....................................................................................................................... 10
situering op de balans en in het MAR ........................................................................................................................... 10
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 11
Waardeverandering ...................................................................................................................................................... 12
HOOFDSTUK 2. INVESTERINGEN IN DE VLOTTENDE ACTIVA ............................................................................................... 12
1. vorderingen op ten hoogste één jaar ......................................................................................................... 12
situering op de balans en in het MAR ........................................................................................................................... 12
Boekhoudkundige verwerking ...................................................................................................................................... 13
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 13
boeking van een waardedaling ................................................................................................................................. 13
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 14
Realisatie van de dubieuze vordering....................................................................................................................... 15
voorbeeld: de DD betaalt minder dan verwacht ............................................................................................. 15
voorbeeld: de DD betaalt meer dan verwacht ................................................................................................ 16
2. Voorraden en bestellingen in uitvoering .................................................................................................... 18
situering op de balans en in het MAR ........................................................................................................................... 18
kenmerken van voorraden ............................................................................................................................................ 18
hoe gaat een onderneming tewerk? ............................................................................................................... 18
De waarderingstechnieken ........................................................................................................................................... 19
A. de gewogen gemiddelde prijs .............................................................................................................................. 19
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 19
B. FIFO ....................................................................................................................................................................... 20
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 20
C. Lifo ........................................................................................................................................................................ 21
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 22
waardevermindering op voorraden .............................................................................................................................. 23
Boeking ..................................................................................................................................................................... 23
samenvatting ................................................................................................................................................................. 23
DEEL 5: UITGEBREIDERE STUDIE VAN DE PASSIVA ...................................................................................... 23
HOOFDSTUK 1. FINANCIERING MET EIGEN VERMOGEN .................................................................................................... 23
Wetsontwerp hervorming van het Wetboek van Vennootschappen ............................................................. 24
1. inbreng ........................................................................................................................................................ 24
, A. Oprichting van een BV .............................................................................................................................................. 24
B. Oprichting van een NV .............................................................................................................................................. 25
C. Schematische samenvatting ..................................................................................................................................... 26
2. Reserves en overgedragen winst ................................................................................................................ 26
A. Situering op de balans en in de MAR ........................................................................................................................ 27
B. Boekhoudkundige verwerking .................................................................................................................................. 27
C. Schematische samenvatting ..................................................................................................................................... 28
HOOFDSTUK 2. VOORZIENINGEN VOOR RISICO’S EN KOSTEN ............................................................................................ 28
1. begrip .......................................................................................................................................................... 28
2. Situering op de balans en in het MAR......................................................................................................... 29
3. Boekhoudkundige verwerking .................................................................................................................... 29
VOORBEELD ..................................................................................................................................................... 29
VOORBEELD ..................................................................................................................................................... 29
4. Effect op de resultatenrekening.................................................................................................................. 30
5. Schematische samenvatting ....................................................................................................................... 30
HOOFDSTUK 3. FINANCIERING MET VREEMD VERMOGEN ................................................................................................ 31
Onderscheid tussen financiële schulden en handelschulden .......................................................................... 31
Situering op de balans en in het MAR............................................................................................................. 31
kenmerken van een lening op lange termijn .................................................................................................. 32
VOORBEELD ..................................................................................................................................................... 32
schematische samenvatting ........................................................................................................................... 33
DEEL 6: EINDE VAN HET JAAR: EINDEJAARSVERRICHTINGEN ....................................................................... 33
HOOFDSTUK 1. AFSLUITWERKZAAMHEDEN ................................................................................................................... 33
1. Van beginbalans tot eindbalans ................................................................................................................. 33
2. De regularisatieboekingen .......................................................................................................................... 34
A. de regularisatie van balansrekeningen ..................................................................................................................... 34
1. verbeteren van fouten .......................................................................................................................................... 34
VOORBEELD 1................................................................................................................................................... 34
VOORBEELD 2................................................................................................................................................... 34
VOORBEELD 3................................................................................................................................................... 34
2. registratie van de juisten waarde ......................................................................................................................... 35
3. andere aanpassingen ............................................................................................................................................ 35
VOORBEELD ..................................................................................................................................................... 35
B. regularisatie van de resultatenrekening ................................................................................................................... 35
HOOFDSTUK 2. OPSTELLEN VAN DE EINDBALANS ........................................................................................................... 36
STAP 1: VOORBEELD AFSCHRIJVINGEN............................................................................................................ 36
STAP 2: VOORBEELD voorraadwijzigingen....................................................................................................... 36
STAP 3: VOORBEELD herklassering van de lopende schulden......................................................................... 37
STAP 4: VOORBEELD saldibalans op 31/12 ...................................................................................................... 37
STAP 4: VOORBEELD BESTEMMING WINST (of verlies) ................................................................................... 37
STAP 5: VOORBEELD JAARREKENING............................................................................................................... 38
DEEL 7: KRITISCHE BESPREKING VAN DE JAARREKENING ............................................................................ 39
ANALYSE VAN DE JAARREKENING ................................................................................................................................. 39
1. Beleidsinstrumenten ................................................................................................................................... 39
A. Kostenbeheersing ..................................................................................................................................................... 39
B. Financiële Analyse ..................................................................................................................................................... 39
Verticale analyse ....................................................................................................................................................... 40
Horizontale analyse .................................................................................................................................................. 40
Ratio-analyse ............................................................................................................................................................ 40
Rendabiliteit ......................................................................................................................................................... 40
Toegevoegde waarde ........................................................................................................................................... 41
, Financiële gezondheid van een onderneming ..................................................................................................... 41
RESULTATENREKENING (WINST-EN-VERLIESREKENING) .................................................................................................... 42
1. bedrijfsresultaat.......................................................................................................................................... 42
Onderscheid tussen een grote en een kleine onderneming......................................................................................... 42
Grote ondernemingen .............................................................................................................................................. 43
Kleine ondernemingen ............................................................................................................................................. 43
2. financieel resultaat ..................................................................................................................................... 43
3. Belastingen op het resultaat en resultaatverwerking ................................................................................ 43
ACTIVA .................................................................................................................................................................. 44
Oprichtingskosten en immateriële vaste activa ............................................................................................. 44
Materiële vaste activa .................................................................................................................................... 44
Financiële vaste activa .................................................................................................................................... 44
Voorraden en bestellingen in uitvoering ........................................................................................................ 44
Vorderingen .................................................................................................................................................... 44
Geldbeleggingen en liquide middelen ............................................................................................................ 45
PASSIVA ................................................................................................................................................................. 45
Kapitaal en reserves........................................................................................................................................ 45
Kapitaalsubsidies ............................................................................................................................................ 45
Voorzieningen en uitgestelde belastingen...................................................................................................... 45
Schulden op meer of minder dan één jaar ...................................................................................................... 45
,DEEL 4: UITGEBREIDERE STUDIE VAN DE VASTE ACTIVA
HOOFDSTUK 1. INVESTERINGEN IN DE VASTE ACTIVA
De vaste activa kan worden onderverdeeld in 2 soorten:
1. Materiële vaste activa;
2. Immateriële vaste activa.
1. DE MATERIËLE VASTE ACTIVA
MVA zijn actiefbestanddelen van lichamelijke aard die gedurende langere tijd in de onderneming aanwezig zijn.
Ze kunnen op 2 manieren worden aangewend binnen de onderneming:
o Direct aangewend: bv. Keukenuitrusting;
o Indirect aangewend: bv. Conciërgewoning.
SITUERING OP DE BALANS EN IN HET MAR
Formule AW:
Aankoopprijs
+ bijkomende kosten (notariskosten,
vervoerskosten, opslagkosten, registratierecht, …)
= AW
S.A. 4
,VOORBEELD
Oplossing:
WAARDEVERANDERINGEN
De waardeveranderingen weerspiegelen hoe de waarde van deze activa evolueert over de tijd.
Er bestaan 3 soorten waardeveranderingen dat een MVA kan ondergaan:
o 6300/6309 - Afschrijvingen en waardeverminderingen op oprichtingskosten, IMVA en MVA; D
o 641 - Minderwaarde op de realisatie van VA; D
o 741 – Meerwaarde op de realisatie van VA. C
A. AFSCHRIJVINGEN
= Een afschrijving is een kost ten laste van de resultatenrekening m.b.t. oprichtingskosten, IMVA en MVA waarvan
de gebruiksduur beperkt is.
Technische slijtage (gebruik) en economische slijtage (technologische evoluties) moeten in de boekhouding
worden opgenomen, omdat ze een waardedaling van de betrokken actiefbestanddelen veroorzaakt. Zo’n
waardedaling heet in de boekhouding “afschrijving”.
S.A. 5
, Er wordt afgeschreven om de boekwaarde aan te passen aan de werkelijke waarde, en om het bedrag van de
vaste activa te spreiden over hun gebruiksduur.
→ Hoe korter de gebruiksduur, hoe sneller deze activa in waarde zullen dalen en omgekeerd.
Formule BW:
AW
- Som van de afschrijvingen
= BW
Afschrijvingen kunnen alleen toepassing vinden op:
o activa die voor beroepswerkzaamheden gebruikt worden;
o activa met beperkte levensduur.
BELANGRIJK: Activa met onbeperkte levensduur (vb. terreinen), Financiële vaste activa en Vlottende activa
worden niet afgeschreven.
BEREKENING
Om ‘de kost’ (afschrijving) te berekenen, moeten waarderingsregels worden opgesteld. Deze bepalen:
1. De waarde die moet worden afgeschreven
2. De gebruiksduur
Met de duurtijd wordt er bedoelt:
− Schatting van de levensduur van een vast actief;
− Tijd van gebruik in het bedrijf.
Deze wordt beïnvloed door zowel technische als economische slijtage.
3. Het tempo van afschrijven
Verwijst naar de manier waarop de afschrijving over de gebruiksduur van een vast actief gespreid wordt.
Er zijn 2 methoden:
− Lieaire afschrijving → Het actief wordt gelijkmatig in waarde vermindert over de tijd. Deze
methode wordt het vaakst toegepast in de praktijk en is fiscaal aanvaard;
− Andere afschrijvingsmethodes: progressieve/degressieve afschrijving → waarbij de
afschrijvingslast respectievelijk toeneemt of afneemt in de loop der jaren. Deze alternatieve
methodes worden echter niet altijd fiscaal aanvaard.
S.A. 6
DEEL 4: UITGEBREIDERE STUDIE VAN DE VASTE ACTIVA ............................................................................... 4
HOOFDSTUK 1. INVESTERINGEN IN DE VASTE ACTIVA ........................................................................................................ 4
1. De materiële vaste activa ............................................................................................................................. 4
situering op de balans en in het MAR ............................................................................................................................. 4
Voorbeeld .......................................................................................................................................................... 5
Waardeveranderingen .................................................................................................................................................... 5
A. Afschrijvingen ......................................................................................................................................................... 5
berekening.............................................................................................................................................................. 6
Boeking ................................................................................................................................................................... 7
voorbeeld ........................................................................................................................................................... 8
B. Waardeverminderingen op MVA ........................................................................................................................... 9
voorbeeld ........................................................................................................................................................... 9
C. Meerwaarde/minderwaarde (Verkoop van MVA) ................................................................................................. 9
voorbeeld ........................................................................................................................................................... 9
2. De immateriële vaste activa ....................................................................................................................... 10
situering op de balans en in het MAR ........................................................................................................................... 10
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 11
Waardeverandering ...................................................................................................................................................... 12
HOOFDSTUK 2. INVESTERINGEN IN DE VLOTTENDE ACTIVA ............................................................................................... 12
1. vorderingen op ten hoogste één jaar ......................................................................................................... 12
situering op de balans en in het MAR ........................................................................................................................... 12
Boekhoudkundige verwerking ...................................................................................................................................... 13
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 13
boeking van een waardedaling ................................................................................................................................. 13
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 14
Realisatie van de dubieuze vordering....................................................................................................................... 15
voorbeeld: de DD betaalt minder dan verwacht ............................................................................................. 15
voorbeeld: de DD betaalt meer dan verwacht ................................................................................................ 16
2. Voorraden en bestellingen in uitvoering .................................................................................................... 18
situering op de balans en in het MAR ........................................................................................................................... 18
kenmerken van voorraden ............................................................................................................................................ 18
hoe gaat een onderneming tewerk? ............................................................................................................... 18
De waarderingstechnieken ........................................................................................................................................... 19
A. de gewogen gemiddelde prijs .............................................................................................................................. 19
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 19
B. FIFO ....................................................................................................................................................................... 20
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 20
C. Lifo ........................................................................................................................................................................ 21
voorbeeld ......................................................................................................................................................... 22
waardevermindering op voorraden .............................................................................................................................. 23
Boeking ..................................................................................................................................................................... 23
samenvatting ................................................................................................................................................................. 23
DEEL 5: UITGEBREIDERE STUDIE VAN DE PASSIVA ...................................................................................... 23
HOOFDSTUK 1. FINANCIERING MET EIGEN VERMOGEN .................................................................................................... 23
Wetsontwerp hervorming van het Wetboek van Vennootschappen ............................................................. 24
1. inbreng ........................................................................................................................................................ 24
, A. Oprichting van een BV .............................................................................................................................................. 24
B. Oprichting van een NV .............................................................................................................................................. 25
C. Schematische samenvatting ..................................................................................................................................... 26
2. Reserves en overgedragen winst ................................................................................................................ 26
A. Situering op de balans en in de MAR ........................................................................................................................ 27
B. Boekhoudkundige verwerking .................................................................................................................................. 27
C. Schematische samenvatting ..................................................................................................................................... 28
HOOFDSTUK 2. VOORZIENINGEN VOOR RISICO’S EN KOSTEN ............................................................................................ 28
1. begrip .......................................................................................................................................................... 28
2. Situering op de balans en in het MAR......................................................................................................... 29
3. Boekhoudkundige verwerking .................................................................................................................... 29
VOORBEELD ..................................................................................................................................................... 29
VOORBEELD ..................................................................................................................................................... 29
4. Effect op de resultatenrekening.................................................................................................................. 30
5. Schematische samenvatting ....................................................................................................................... 30
HOOFDSTUK 3. FINANCIERING MET VREEMD VERMOGEN ................................................................................................ 31
Onderscheid tussen financiële schulden en handelschulden .......................................................................... 31
Situering op de balans en in het MAR............................................................................................................. 31
kenmerken van een lening op lange termijn .................................................................................................. 32
VOORBEELD ..................................................................................................................................................... 32
schematische samenvatting ........................................................................................................................... 33
DEEL 6: EINDE VAN HET JAAR: EINDEJAARSVERRICHTINGEN ....................................................................... 33
HOOFDSTUK 1. AFSLUITWERKZAAMHEDEN ................................................................................................................... 33
1. Van beginbalans tot eindbalans ................................................................................................................. 33
2. De regularisatieboekingen .......................................................................................................................... 34
A. de regularisatie van balansrekeningen ..................................................................................................................... 34
1. verbeteren van fouten .......................................................................................................................................... 34
VOORBEELD 1................................................................................................................................................... 34
VOORBEELD 2................................................................................................................................................... 34
VOORBEELD 3................................................................................................................................................... 34
2. registratie van de juisten waarde ......................................................................................................................... 35
3. andere aanpassingen ............................................................................................................................................ 35
VOORBEELD ..................................................................................................................................................... 35
B. regularisatie van de resultatenrekening ................................................................................................................... 35
HOOFDSTUK 2. OPSTELLEN VAN DE EINDBALANS ........................................................................................................... 36
STAP 1: VOORBEELD AFSCHRIJVINGEN............................................................................................................ 36
STAP 2: VOORBEELD voorraadwijzigingen....................................................................................................... 36
STAP 3: VOORBEELD herklassering van de lopende schulden......................................................................... 37
STAP 4: VOORBEELD saldibalans op 31/12 ...................................................................................................... 37
STAP 4: VOORBEELD BESTEMMING WINST (of verlies) ................................................................................... 37
STAP 5: VOORBEELD JAARREKENING............................................................................................................... 38
DEEL 7: KRITISCHE BESPREKING VAN DE JAARREKENING ............................................................................ 39
ANALYSE VAN DE JAARREKENING ................................................................................................................................. 39
1. Beleidsinstrumenten ................................................................................................................................... 39
A. Kostenbeheersing ..................................................................................................................................................... 39
B. Financiële Analyse ..................................................................................................................................................... 39
Verticale analyse ....................................................................................................................................................... 40
Horizontale analyse .................................................................................................................................................. 40
Ratio-analyse ............................................................................................................................................................ 40
Rendabiliteit ......................................................................................................................................................... 40
Toegevoegde waarde ........................................................................................................................................... 41
, Financiële gezondheid van een onderneming ..................................................................................................... 41
RESULTATENREKENING (WINST-EN-VERLIESREKENING) .................................................................................................... 42
1. bedrijfsresultaat.......................................................................................................................................... 42
Onderscheid tussen een grote en een kleine onderneming......................................................................................... 42
Grote ondernemingen .............................................................................................................................................. 43
Kleine ondernemingen ............................................................................................................................................. 43
2. financieel resultaat ..................................................................................................................................... 43
3. Belastingen op het resultaat en resultaatverwerking ................................................................................ 43
ACTIVA .................................................................................................................................................................. 44
Oprichtingskosten en immateriële vaste activa ............................................................................................. 44
Materiële vaste activa .................................................................................................................................... 44
Financiële vaste activa .................................................................................................................................... 44
Voorraden en bestellingen in uitvoering ........................................................................................................ 44
Vorderingen .................................................................................................................................................... 44
Geldbeleggingen en liquide middelen ............................................................................................................ 45
PASSIVA ................................................................................................................................................................. 45
Kapitaal en reserves........................................................................................................................................ 45
Kapitaalsubsidies ............................................................................................................................................ 45
Voorzieningen en uitgestelde belastingen...................................................................................................... 45
Schulden op meer of minder dan één jaar ...................................................................................................... 45
,DEEL 4: UITGEBREIDERE STUDIE VAN DE VASTE ACTIVA
HOOFDSTUK 1. INVESTERINGEN IN DE VASTE ACTIVA
De vaste activa kan worden onderverdeeld in 2 soorten:
1. Materiële vaste activa;
2. Immateriële vaste activa.
1. DE MATERIËLE VASTE ACTIVA
MVA zijn actiefbestanddelen van lichamelijke aard die gedurende langere tijd in de onderneming aanwezig zijn.
Ze kunnen op 2 manieren worden aangewend binnen de onderneming:
o Direct aangewend: bv. Keukenuitrusting;
o Indirect aangewend: bv. Conciërgewoning.
SITUERING OP DE BALANS EN IN HET MAR
Formule AW:
Aankoopprijs
+ bijkomende kosten (notariskosten,
vervoerskosten, opslagkosten, registratierecht, …)
= AW
S.A. 4
,VOORBEELD
Oplossing:
WAARDEVERANDERINGEN
De waardeveranderingen weerspiegelen hoe de waarde van deze activa evolueert over de tijd.
Er bestaan 3 soorten waardeveranderingen dat een MVA kan ondergaan:
o 6300/6309 - Afschrijvingen en waardeverminderingen op oprichtingskosten, IMVA en MVA; D
o 641 - Minderwaarde op de realisatie van VA; D
o 741 – Meerwaarde op de realisatie van VA. C
A. AFSCHRIJVINGEN
= Een afschrijving is een kost ten laste van de resultatenrekening m.b.t. oprichtingskosten, IMVA en MVA waarvan
de gebruiksduur beperkt is.
Technische slijtage (gebruik) en economische slijtage (technologische evoluties) moeten in de boekhouding
worden opgenomen, omdat ze een waardedaling van de betrokken actiefbestanddelen veroorzaakt. Zo’n
waardedaling heet in de boekhouding “afschrijving”.
S.A. 5
, Er wordt afgeschreven om de boekwaarde aan te passen aan de werkelijke waarde, en om het bedrag van de
vaste activa te spreiden over hun gebruiksduur.
→ Hoe korter de gebruiksduur, hoe sneller deze activa in waarde zullen dalen en omgekeerd.
Formule BW:
AW
- Som van de afschrijvingen
= BW
Afschrijvingen kunnen alleen toepassing vinden op:
o activa die voor beroepswerkzaamheden gebruikt worden;
o activa met beperkte levensduur.
BELANGRIJK: Activa met onbeperkte levensduur (vb. terreinen), Financiële vaste activa en Vlottende activa
worden niet afgeschreven.
BEREKENING
Om ‘de kost’ (afschrijving) te berekenen, moeten waarderingsregels worden opgesteld. Deze bepalen:
1. De waarde die moet worden afgeschreven
2. De gebruiksduur
Met de duurtijd wordt er bedoelt:
− Schatting van de levensduur van een vast actief;
− Tijd van gebruik in het bedrijf.
Deze wordt beïnvloed door zowel technische als economische slijtage.
3. Het tempo van afschrijven
Verwijst naar de manier waarop de afschrijving over de gebruiksduur van een vast actief gespreid wordt.
Er zijn 2 methoden:
− Lieaire afschrijving → Het actief wordt gelijkmatig in waarde vermindert over de tijd. Deze
methode wordt het vaakst toegepast in de praktijk en is fiscaal aanvaard;
− Andere afschrijvingsmethodes: progressieve/degressieve afschrijving → waarbij de
afschrijvingslast respectievelijk toeneemt of afneemt in de loop der jaren. Deze alternatieve
methodes worden echter niet altijd fiscaal aanvaard.
S.A. 6
