REACTIES
Elektronzuigende groep van de molecule bepaald reactiviteit
Hoe betere LG, hoe reactiever
Gele groepen = LG
Alcohol en ethers: elektronzuigende groepen zijn sterke basen = slechte LG ⇨
minder reactief
Zullen eerst geactiveerd moeten worden
Quaternaire ammoniumzouten: iets minder basisch
Er zal eliminatie optreden als je een sterke base gebruikt en bij opwarming
Sulfonaatesters en sulfoniumzouten: zwak basische LG ⇨ Wel reactief
ALCOHOLEN
OH-
Sterk basische LG ⇨ eerst omzetten in een betere LG: een zwakkere base
PROTONATIE OH-GROEP
Zure omstandigheden: OH-groep ⟶ H2O
Betere LG: H2O is basisch genoeg om vervangen te worden door het
nucleofiel
⚠️Substitutie zal wel traag verlopen + opwarmen is vereist TENZIJ een reactief
tertiair alcohol
⚠️Zwakke basische nucleofielen gebruiken,
anders worden ze zelf ook geprotoneerd
door het zuur
⇨ I-, Br-, Cl-
⚠️Deze protonatie gebeurd bij sterke omstandigheden ⇨zie verder een andere
optie voor activatie
VORMING HALOGEENALKANEN
Alcohol + HI / HBr / HCl ⟶ Halogeenalkaan + H2O
= nucleofiele substitutiereactie
SN1 bij secundaire en tertiaire alcoholen
SN2 bij primaire alcoholen
OH wordt geprotoneerd en het nucleofiel (halogenide) wordt
gesubstitueerd
, SN1 Mechanisme
1. Zuur protoneert het meest basische atoom = O
2. ° Carbokation: Water verlaat molecule
3. ⚠️2 opties:
⇨ ° Substitutieproduct (alkaan) : aanval van nucleofiel
⇨ ° Eliminatieproduct (alkeen) : carbokation verliest proton
⚠️⇨ ondergaat onmiddellijk een additiereactie met het zuur:
° alkaan
⚠️2 verschillende mechanismen,
maar met 1 eindproduct
Secundaire alcohol: opwarming nodig Tertiaire alcohol: snelle reactie ⇨ Stabiel
carbokation
SN2 Mechanisme
1. Zuur protoneert meest basische atoom = O
2. ° Substitutieproduct: Nucleofiel valt aan en stoot H2O (LG) uit
Geen E2 want we werken met
zwakke basen als nucleofiel
ALTERNATIEVE VORMING HALOGEENALKAAN
Alcohol omzetten in een intermediair met een betere LG
Alcohol + fosfortrihalide (PX3) / thionylchloride (SOCl2) Pyridine
→
Halogeenalkaan
Minder sterke omstandigheden dan bij zure protonatie
Geen omleggingsreacties mogelijk
Pyridine: voorkomt de toename van HX door met het proton te reageren
Zwak nucleofiel maar voldoende basisch om een proton weg te nemen bij
het intermediair
⚠️Verloopt vlot bij primaire en secundaire alcoholen
⚠️Verloopt moeilijk bij tertiaire alcoholen door sterische hinder ⇨ moeilijkere
aanval van nucleofiel
Elektronzuigende groep van de molecule bepaald reactiviteit
Hoe betere LG, hoe reactiever
Gele groepen = LG
Alcohol en ethers: elektronzuigende groepen zijn sterke basen = slechte LG ⇨
minder reactief
Zullen eerst geactiveerd moeten worden
Quaternaire ammoniumzouten: iets minder basisch
Er zal eliminatie optreden als je een sterke base gebruikt en bij opwarming
Sulfonaatesters en sulfoniumzouten: zwak basische LG ⇨ Wel reactief
ALCOHOLEN
OH-
Sterk basische LG ⇨ eerst omzetten in een betere LG: een zwakkere base
PROTONATIE OH-GROEP
Zure omstandigheden: OH-groep ⟶ H2O
Betere LG: H2O is basisch genoeg om vervangen te worden door het
nucleofiel
⚠️Substitutie zal wel traag verlopen + opwarmen is vereist TENZIJ een reactief
tertiair alcohol
⚠️Zwakke basische nucleofielen gebruiken,
anders worden ze zelf ook geprotoneerd
door het zuur
⇨ I-, Br-, Cl-
⚠️Deze protonatie gebeurd bij sterke omstandigheden ⇨zie verder een andere
optie voor activatie
VORMING HALOGEENALKANEN
Alcohol + HI / HBr / HCl ⟶ Halogeenalkaan + H2O
= nucleofiele substitutiereactie
SN1 bij secundaire en tertiaire alcoholen
SN2 bij primaire alcoholen
OH wordt geprotoneerd en het nucleofiel (halogenide) wordt
gesubstitueerd
, SN1 Mechanisme
1. Zuur protoneert het meest basische atoom = O
2. ° Carbokation: Water verlaat molecule
3. ⚠️2 opties:
⇨ ° Substitutieproduct (alkaan) : aanval van nucleofiel
⇨ ° Eliminatieproduct (alkeen) : carbokation verliest proton
⚠️⇨ ondergaat onmiddellijk een additiereactie met het zuur:
° alkaan
⚠️2 verschillende mechanismen,
maar met 1 eindproduct
Secundaire alcohol: opwarming nodig Tertiaire alcohol: snelle reactie ⇨ Stabiel
carbokation
SN2 Mechanisme
1. Zuur protoneert meest basische atoom = O
2. ° Substitutieproduct: Nucleofiel valt aan en stoot H2O (LG) uit
Geen E2 want we werken met
zwakke basen als nucleofiel
ALTERNATIEVE VORMING HALOGEENALKAAN
Alcohol omzetten in een intermediair met een betere LG
Alcohol + fosfortrihalide (PX3) / thionylchloride (SOCl2) Pyridine
→
Halogeenalkaan
Minder sterke omstandigheden dan bij zure protonatie
Geen omleggingsreacties mogelijk
Pyridine: voorkomt de toename van HX door met het proton te reageren
Zwak nucleofiel maar voldoende basisch om een proton weg te nemen bij
het intermediair
⚠️Verloopt vlot bij primaire en secundaire alcoholen
⚠️Verloopt moeilijk bij tertiaire alcoholen door sterische hinder ⇨ moeilijkere
aanval van nucleofiel
