Verdieping in de ziekteleer II
INHOUDSOPGAVE
1 PEDIATRISCHE ZIEKTEN .................................................................................................................................... 4
1.1 De pasgeborene ......................................................................................................................................... 4
1.2 Het 1ste levensjaar .....................................................................................................................................12
Psychomotore ontwikkeling ...........................................................................................................................12
Vaccinaties......................................................................................................................................................13
Wiegendood & kindermishandeling ................................................................................................................15
Infecties in eerste levensjaar ..........................................................................................................................16
1.3 Het opgroeiende kind ...............................................................................................................................20
Pneumologie ...................................................................................................................................................20
Hemato-immunologie .....................................................................................................................................22
Gastroenterologie ...........................................................................................................................................26
Intoxicaties .....................................................................................................................................................28
Nefrologie .......................................................................................................................................................28
Oncologie .......................................................................................................................................................30
Neuropsychiatrie ............................................................................................................................................32
Reumatologie .................................................................................................................................................34
1.4 Adolescentie & puberteit ..........................................................................................................................35
1.5 Het kind in de samenleving .......................................................................................................................41
2 GYNECOLOGISCHE ZIEKTEN .............................................................................................................................42
2.1 Anatomie & fysiologie ..............................................................................................................................42
Anatomie ........................................................................................................................................................42
Normale menstruele cyclus.............................................................................................................................43
Puberteitsstoornissen & amenorree ...............................................................................................................45
2.2 Vrouwelijke (in)fertiliteit & contraceptie ..................................................................................................47
Contraceptie ...................................................................................................................................................47
Vrouwelijke infertiliteit ...................................................................................................................................49
2.3 De normale zwangerschap & complicaties ................................................................................................53
Conceptie, embryologie & verloop van de normale zwangerschap .................................................................53
Arbeid & monitoring .......................................................................................................................................54
Miskraam & ectopische zwangerschap ...........................................................................................................57
Aneuploïdie & afwijkingen..............................................................................................................................59
Infecties ..........................................................................................................................................................60
Rhesus ziekte ..................................................................................................................................................61
Foetale groeirestrictie .....................................................................................................................................61
, Pre-eclampsie .................................................................................................................................................62
Vroeggeboorte................................................................................................................................................63
Zwangerschapsdiabetes (ZD, GDM) ................................................................................................................65
Intrapartum problemen ..................................................................................................................................65
2.4 Benigne gynaecologie & menopauze ........................................................................................................68
Infecties ..........................................................................................................................................................68
Bekkenbodem dysfunctie ...............................................................................................................................70
Benigne uteriene pathologie ...........................................................................................................................71
Benigne adnexiële pathologie .........................................................................................................................72
Mulleriaanse anomalieën ...............................................................................................................................73
Menopauze .....................................................................................................................................................74
2.5 Gynaecologische oncologie .......................................................................................................................76
3 ENDOCRINOLOGISCHE ZIEKTEN ......................................................................................................................82
3.0 Inleiding ....................................................................................................................................................82
3.1 Overgewicht & obesitas ............................................................................................................................82
3.2 Diabetes mellitus ......................................................................................................................................90
Definitie & inleiding ........................................................................................................................................90
Diagnose .........................................................................................................................................................90
Indeling: 4 groepen .........................................................................................................................................91
Pathogenese & klinische presentatie ..............................................................................................................91
Verwikkelingen ...............................................................................................................................................94
Behandeling ....................................................................................................................................................97
3.3 Ziekten van de hypofyse .........................................................................................................................100
3.3 Ziekten van de bijnier .............................................................................................................................107
3.4 Schildklierziekten ....................................................................................................................................112
3.4 Stoornissen van de bijschildklier .............................................................................................................119
4 ZIEKTEN VAN HET BEWEGINGSSTELSEL .........................................................................................................123
4.1 + 4.2 Traumatische letsels ......................................................................................................................123
4.1 Epidemiologie .........................................................................................................................................123
4.1 Traumasystemen ....................................................................................................................................124
4.1 Traumacentra .........................................................................................................................................125
4.1 Acute traumatische letsels: wondheling & gestoorde wondheling ..........................................................125
4.2 Contusie, distorsie, luxatie, fractuur .......................................................................................................128
4.2 Fractuurheling: relatie met vascularisatie & stabiliteit ............................................................................130
4.2 Polytrauma & damage control surgery ....................................................................................................132
4.3 Degeneratief of inflammatoir lijden van menselijk bewegingsstelsel ..........................................................134
Onderscheid mechanisch & inflammatoir gewrichtslijden ............................................................................134
, Mono-articulair gewrichtslijden ....................................................................................................................135
Oligo-articulair gewrichtslijden .....................................................................................................................136
Poly-articulair gewrichtslijden ......................................................................................................................137
Botaandoeningen: osteoporose ....................................................................................................................138
4.3 Overige problematiek i.v.m. het bewegingsstelsel ..................................................................................139
Revalidatie ....................................................................................................................................................139
5 ZIEKTEN VAN DE ZINTUIGEN .........................................................................................................................141
5.1 Oor & Neus .............................................................................................................................................141
Oor ...............................................................................................................................................................141
Neus .............................................................................................................................................................151
5.2 Larynx, Farynx & Hals .............................................................................................................................155
Anatomie & onderzoeksmethoden ...............................................................................................................155
Aandoeningen van de larynx ........................................................................................................................156
Aandoeningen van de farynx ........................................................................................................................159
Aandoeningen van de hals ............................................................................................................................160
5.3 Stomatologie (MKA) ...............................................................................................................................162
Anatomie ......................................................................................................................................................162
Tandproblematiek ........................................................................................................................................165
Slijmvliesproblematiek .................................................................................................................................168
5.4 Oftalmologie ...........................................................................................................................................170
Anatomie & fysiologie ..................................................................................................................................170
Onderzoeksmethoden ..................................................................................................................................172
Meest frequente oogafwijkingen ..................................................................................................................173
, 1 PEDIATRISCHE ZIEKTEN
1.1 DE PASGEBORENE
Epidemiologie van geboorte en vroeggeboorte in België
Geboorte cijfers
- 60 000 kinderen per jaar in Vlaanderen
- 100 000-150 000 kinderen per jaar in België
- Sterkste stijging in 20 jaar met piek in 2020
- 1/3 geboren in Antwerpen
o Meer bevolking & meer allochtonen (vaker grote gezinnen gezien)
- Limburg heeft laagste aantal
o Minder bevolking
- Belang van geboortecijfer: predicties maken naar toekomst
Vruchtbaarheidscijfer
= aantal kinderen dat vrouw krijgt in haar vruchtbare periode (2.10)
- Elke vrouw krijgt ongeveer 1.56 kind dus per 2 vrouwen 3 kinderen
- 2.10: vruchtbaarheidscijfer nodig om bevolking stabiel te houden
- Verschil Belgische vrouwen & niet Belgische vrouwen: vaak meerdere kinderen in allochtone gezinnen
Sibling cijfers
- Vaak 1 broer of 1 zus
- Positief scheve curve
Manier van geboorte
- In Vlaanderen 70% vaginaal geboren
- Men streeft er naar om dit cijfer zo hoog mogelijk te houden: is het gezondst/spontane bevalling heeft
voorkeur
Kindersterfte
- Per 1000 sterven er 3.87 kinderen waaronder grootste deel in de eerste 7 levensdagen (kritische periode)
- Gevaarlijkste periode is onder 1 jaar: door infecties, aangeboren aandoeningen (bijna 4% sterft <1 jaar)
- Oorzaken
o 25% door aangeboren afwijkingen die niet levensvatbaar zijn
o 23% door zware complicaties tijdens zwangerschap/bevalling
o 11% door prematuriteit
o Rest door: perinatale infecties, bloedingsziekten, endocrien, spijsvertering, huid, RDS
- Wiegendood: vroeger heel prevalent
o Door verloop van de jaren sterk gedaald door betere counseling van Kind&Gezien over
slaapgewoontes
o Hartafwijkingen als meest frequente oorzaak van aangeboren afwijkingen (schisis= 2de, hypospaie=
3de)
- Trisomie 21 & syndroom van Turner: dalen in verloop van tijd door invoeren van genetische testing
De geboorte en perinatale adaptatie
= overgang van leven in utero naar leven in ‘echte’ wereld, kind moet nu zichzelf in leven houden
Ademhalen
Voor geboorte Na geboorte
- Longen vol vocht: amnionvocht - 250ml vocht moet weg
- Geen gasuitwisseling in longen - Alle gasuitwisseling gebeurt in longen
- 23% cardiac output - 100% cardiac output
- Longvocht (100ml/kg/d) - Productie longvocht minimaal
Transiënte tachypnee van de neonaat
= kindje ademt tijdelijk te snel, vocht blijft teveel in de longen zitten waardoor ze dus te snel ademen om voldoende
lucht binnen te houden
- Longvocht in de longen moet geklaard worden na geboorte
- Soms gebeurt dit onvoldoende goed: witter, witte lijnen waarin ook vocht zit op foto
- Gebeurt vaker bij keizersnede, omdat bij vaginale passage er al een deel uit wordt gesqueezed en productie
van adrenaline in de baby zorgt voor vergemakkelijken van de resorptie van het longvocht
4
INHOUDSOPGAVE
1 PEDIATRISCHE ZIEKTEN .................................................................................................................................... 4
1.1 De pasgeborene ......................................................................................................................................... 4
1.2 Het 1ste levensjaar .....................................................................................................................................12
Psychomotore ontwikkeling ...........................................................................................................................12
Vaccinaties......................................................................................................................................................13
Wiegendood & kindermishandeling ................................................................................................................15
Infecties in eerste levensjaar ..........................................................................................................................16
1.3 Het opgroeiende kind ...............................................................................................................................20
Pneumologie ...................................................................................................................................................20
Hemato-immunologie .....................................................................................................................................22
Gastroenterologie ...........................................................................................................................................26
Intoxicaties .....................................................................................................................................................28
Nefrologie .......................................................................................................................................................28
Oncologie .......................................................................................................................................................30
Neuropsychiatrie ............................................................................................................................................32
Reumatologie .................................................................................................................................................34
1.4 Adolescentie & puberteit ..........................................................................................................................35
1.5 Het kind in de samenleving .......................................................................................................................41
2 GYNECOLOGISCHE ZIEKTEN .............................................................................................................................42
2.1 Anatomie & fysiologie ..............................................................................................................................42
Anatomie ........................................................................................................................................................42
Normale menstruele cyclus.............................................................................................................................43
Puberteitsstoornissen & amenorree ...............................................................................................................45
2.2 Vrouwelijke (in)fertiliteit & contraceptie ..................................................................................................47
Contraceptie ...................................................................................................................................................47
Vrouwelijke infertiliteit ...................................................................................................................................49
2.3 De normale zwangerschap & complicaties ................................................................................................53
Conceptie, embryologie & verloop van de normale zwangerschap .................................................................53
Arbeid & monitoring .......................................................................................................................................54
Miskraam & ectopische zwangerschap ...........................................................................................................57
Aneuploïdie & afwijkingen..............................................................................................................................59
Infecties ..........................................................................................................................................................60
Rhesus ziekte ..................................................................................................................................................61
Foetale groeirestrictie .....................................................................................................................................61
, Pre-eclampsie .................................................................................................................................................62
Vroeggeboorte................................................................................................................................................63
Zwangerschapsdiabetes (ZD, GDM) ................................................................................................................65
Intrapartum problemen ..................................................................................................................................65
2.4 Benigne gynaecologie & menopauze ........................................................................................................68
Infecties ..........................................................................................................................................................68
Bekkenbodem dysfunctie ...............................................................................................................................70
Benigne uteriene pathologie ...........................................................................................................................71
Benigne adnexiële pathologie .........................................................................................................................72
Mulleriaanse anomalieën ...............................................................................................................................73
Menopauze .....................................................................................................................................................74
2.5 Gynaecologische oncologie .......................................................................................................................76
3 ENDOCRINOLOGISCHE ZIEKTEN ......................................................................................................................82
3.0 Inleiding ....................................................................................................................................................82
3.1 Overgewicht & obesitas ............................................................................................................................82
3.2 Diabetes mellitus ......................................................................................................................................90
Definitie & inleiding ........................................................................................................................................90
Diagnose .........................................................................................................................................................90
Indeling: 4 groepen .........................................................................................................................................91
Pathogenese & klinische presentatie ..............................................................................................................91
Verwikkelingen ...............................................................................................................................................94
Behandeling ....................................................................................................................................................97
3.3 Ziekten van de hypofyse .........................................................................................................................100
3.3 Ziekten van de bijnier .............................................................................................................................107
3.4 Schildklierziekten ....................................................................................................................................112
3.4 Stoornissen van de bijschildklier .............................................................................................................119
4 ZIEKTEN VAN HET BEWEGINGSSTELSEL .........................................................................................................123
4.1 + 4.2 Traumatische letsels ......................................................................................................................123
4.1 Epidemiologie .........................................................................................................................................123
4.1 Traumasystemen ....................................................................................................................................124
4.1 Traumacentra .........................................................................................................................................125
4.1 Acute traumatische letsels: wondheling & gestoorde wondheling ..........................................................125
4.2 Contusie, distorsie, luxatie, fractuur .......................................................................................................128
4.2 Fractuurheling: relatie met vascularisatie & stabiliteit ............................................................................130
4.2 Polytrauma & damage control surgery ....................................................................................................132
4.3 Degeneratief of inflammatoir lijden van menselijk bewegingsstelsel ..........................................................134
Onderscheid mechanisch & inflammatoir gewrichtslijden ............................................................................134
, Mono-articulair gewrichtslijden ....................................................................................................................135
Oligo-articulair gewrichtslijden .....................................................................................................................136
Poly-articulair gewrichtslijden ......................................................................................................................137
Botaandoeningen: osteoporose ....................................................................................................................138
4.3 Overige problematiek i.v.m. het bewegingsstelsel ..................................................................................139
Revalidatie ....................................................................................................................................................139
5 ZIEKTEN VAN DE ZINTUIGEN .........................................................................................................................141
5.1 Oor & Neus .............................................................................................................................................141
Oor ...............................................................................................................................................................141
Neus .............................................................................................................................................................151
5.2 Larynx, Farynx & Hals .............................................................................................................................155
Anatomie & onderzoeksmethoden ...............................................................................................................155
Aandoeningen van de larynx ........................................................................................................................156
Aandoeningen van de farynx ........................................................................................................................159
Aandoeningen van de hals ............................................................................................................................160
5.3 Stomatologie (MKA) ...............................................................................................................................162
Anatomie ......................................................................................................................................................162
Tandproblematiek ........................................................................................................................................165
Slijmvliesproblematiek .................................................................................................................................168
5.4 Oftalmologie ...........................................................................................................................................170
Anatomie & fysiologie ..................................................................................................................................170
Onderzoeksmethoden ..................................................................................................................................172
Meest frequente oogafwijkingen ..................................................................................................................173
, 1 PEDIATRISCHE ZIEKTEN
1.1 DE PASGEBORENE
Epidemiologie van geboorte en vroeggeboorte in België
Geboorte cijfers
- 60 000 kinderen per jaar in Vlaanderen
- 100 000-150 000 kinderen per jaar in België
- Sterkste stijging in 20 jaar met piek in 2020
- 1/3 geboren in Antwerpen
o Meer bevolking & meer allochtonen (vaker grote gezinnen gezien)
- Limburg heeft laagste aantal
o Minder bevolking
- Belang van geboortecijfer: predicties maken naar toekomst
Vruchtbaarheidscijfer
= aantal kinderen dat vrouw krijgt in haar vruchtbare periode (2.10)
- Elke vrouw krijgt ongeveer 1.56 kind dus per 2 vrouwen 3 kinderen
- 2.10: vruchtbaarheidscijfer nodig om bevolking stabiel te houden
- Verschil Belgische vrouwen & niet Belgische vrouwen: vaak meerdere kinderen in allochtone gezinnen
Sibling cijfers
- Vaak 1 broer of 1 zus
- Positief scheve curve
Manier van geboorte
- In Vlaanderen 70% vaginaal geboren
- Men streeft er naar om dit cijfer zo hoog mogelijk te houden: is het gezondst/spontane bevalling heeft
voorkeur
Kindersterfte
- Per 1000 sterven er 3.87 kinderen waaronder grootste deel in de eerste 7 levensdagen (kritische periode)
- Gevaarlijkste periode is onder 1 jaar: door infecties, aangeboren aandoeningen (bijna 4% sterft <1 jaar)
- Oorzaken
o 25% door aangeboren afwijkingen die niet levensvatbaar zijn
o 23% door zware complicaties tijdens zwangerschap/bevalling
o 11% door prematuriteit
o Rest door: perinatale infecties, bloedingsziekten, endocrien, spijsvertering, huid, RDS
- Wiegendood: vroeger heel prevalent
o Door verloop van de jaren sterk gedaald door betere counseling van Kind&Gezien over
slaapgewoontes
o Hartafwijkingen als meest frequente oorzaak van aangeboren afwijkingen (schisis= 2de, hypospaie=
3de)
- Trisomie 21 & syndroom van Turner: dalen in verloop van tijd door invoeren van genetische testing
De geboorte en perinatale adaptatie
= overgang van leven in utero naar leven in ‘echte’ wereld, kind moet nu zichzelf in leven houden
Ademhalen
Voor geboorte Na geboorte
- Longen vol vocht: amnionvocht - 250ml vocht moet weg
- Geen gasuitwisseling in longen - Alle gasuitwisseling gebeurt in longen
- 23% cardiac output - 100% cardiac output
- Longvocht (100ml/kg/d) - Productie longvocht minimaal
Transiënte tachypnee van de neonaat
= kindje ademt tijdelijk te snel, vocht blijft teveel in de longen zitten waardoor ze dus te snel ademen om voldoende
lucht binnen te houden
- Longvocht in de longen moet geklaard worden na geboorte
- Soms gebeurt dit onvoldoende goed: witter, witte lijnen waarin ook vocht zit op foto
- Gebeurt vaker bij keizersnede, omdat bij vaginale passage er al een deel uit wordt gesqueezed en productie
van adrenaline in de baby zorgt voor vergemakkelijken van de resorptie van het longvocht
4
