Samenvatting Literatuur PSMOE

Psychosomatic models of
explanation – aantekeningen
literatuur
HC1 – Allostatic (over)load en acute en
chronische stress
Artikel: McEwen - Protection and Damage from Acute
and Chronic Stress
Dit artikel introduceert het concept van allostase en allostatische belasting, en
beschrijft de impact van stress op verschillende lichaamssystemen.
Allostase = "stabiliteit door verandering" = het lichaam past zich aan om
homeostase te behouden onder veranderende omstandigheden.
Stresshormonen zoals cortisol en adrenaline spelen een rol bij deze aanpassing.
Allostatische belasting en overload:
 Allostatische belasting = de "slijtage" van het lichaam door chronische
activatie van stressresponsen.
 Vier soorten allostatische belasting:
1. Te frequente activatie van het stresssysteem (bijv. herhaalde sociale
stress).
2. Onvermogen om stressreacties uit te schakelen (bijv. chronisch
verhoogd cortisol).
3. Onvoldoende respons op stress (bijv. PTSS, waar het stresssysteem
onderactief is).
4. Mismatch tussen respons en stressor (bijv. overdreven
angstrespons op een ongevaarlijke situatie).
Impact op het lichaam en de hersenen:
 Hersenen:
o Hippocampus krimpt bij langdurige stress, wat geheugen en
leervermogen schaadt.
o Amygdala vergroot en wordt hyperactief, wat angst en emotionele
reactiviteit verhoogt.

, o PFC krimpt, wat leidt tot verminderd besluitvormingsvermogen en
impulscontrole.
 Hart- en vaatstelsel:
o Verhoogde bloeddruk en risico op atherosclerose.

o Verhoogde stollingsneiging, wat kan leiden tot hartaanvallen en
beroertes.
 Metabolisme:
o Chronisch verhoogde cortisolspiegels verhogen vetopslag in de
buikregio (visceraal vet).
o Insulineresistentie en verhoogd risico op diabetes type 2.

 Immuunsysteem:
o Korte termijn: Stress kan het immuunsysteem versterken.

o Lange termijn: Chronische stress onderdrukt het immuunsysteem,
wat infecties en auto-immuunziekten bevordert.
 Psychiatrische aandoeningen:
o Stress kan depressie en angststoornissen verergeren.

o Langdurige stress kan de hersenstructuur veranderen, maar
sommige van deze veranderingen zijn omkeerbaar met de juiste
behandeling.

Artikel: McEwen - Allostasis and Allostatic Load - Stress,
Adaptation and Disease
Dit artikel legt de relatie uit tussen allostase, allostatische belasting en ziekte.
Belangrijkste inzichten:
 Stresshormonen (cortisol, adrenaline, cytokinen) helpen bij aanpassing, maar
kunnen schade veroorzaken als ze overmatig of verkeerd worden gebruikt.
 Allostatische belasting kan ontstaan door:
o Te veel stresshormonen voor te lange tijd.

o Onvoldoende productie van stresshormonen in reactie op een
stressor.
o Onevenwichtige stressresponsen die schadelijk zijn voor het lichaam.

 Langdurige allostatische belasting kan leiden tot:
o Neurodegeneratie in de hippocampus.

, o Verhoogde kans op hart- en vaatziekten.

o Ontwikkeling van psychische aandoeningen zoals depressie en
angst.
Voorbeelden van allostatische belasting:
 Hersenveranderingen bij depressie (verminderde hippocampusgrootte,
overactieve amygdala).
 Chronische hypercortisolemie, zoals bij het syndroom van Cushing.
 Metabool syndroom, waarbij chronische stress leidt tot obesitas,
insulineresistentie en diabetes.

, HC2 - Stress, hormones, and disease
Artikel: Nicolaides - Stress, the Stress System and the
Role of Glucocorticoids
Dit artikel biedt een diepgaand overzicht van het stresssysteem, de rol van de HPA-
as (hypothalamus-hypofyse-bijnier-as), en de impact van glucocorticoïden op
fysiologische processen.