College 1:
Complexe psychologische problemen: Impactvolle en hoge distress, ernstige, langdurende of
terugkomende, hoge comorbiditeit en aanvullende problemen.
Common (veelvoorkomende) Stoornissen:
- MDD (Major Depressive disorder)
- Angststoornissen.
- Slaapstoornissen.
Complexe stoornissen:
- Persoonlijkheidsstoornissen - Bipolaire stoornis.
- Chronische/persistente depressie. - Eetstoornissen
- OCD. - Complexe PTSS
- Psychose. - Dissociatieve identiteitsstoornis.
Psychoanalytische psychotherapie: Sigmund Freud. Ontwikkeld in de late 19e eeuw/vroege
20e eeuw.
- Doel: Het onbewuste/diep begraven gedachten en gevoelens naar het bewuste
brengen.
o Bewust worden van verborgen betekenissen/patronen.
o Uitzoeken hoe onderdrukte ervaringen en emoties kunnen bijdragen aan
huidige ervaringen, acties en problemen.
- Psychoanalytische technieken: Droom analyse/vrije associatie/ overdracht en
tegenoverdracht.
Cognitieve gedragstherapie: Anton Beck. Ontwikkeld in 1960 als een
cognitieve therapie voor depressie.
- Niet-gevalideerde gedachten en cognitieve vervormingen.
- Impact op emoties en gedragingen.
- Vaak niet nodig om in het verleden te duiken.
Cognitieve model:
- Dysfunctionele automatische gedachten.
- Cognitieve vervormingen (tussenliggend/intermediate level)
- Core beliefs/kernovertuigingen.
Doel: veranderen van cognities en gedrag om verandering te brengen in
hoe iemand zich voelt in het dagelijkse leven.
Middelen:
- Gestructureerde, doelgerichte behandelingssessies.
- Praktische en actieve participatie.
Technieken:
- Cognitieve herstructurering.
- Blootstellingstherapie.
- Gedragsexperimenten
- Gedragsactivatie.
- Probleemoplossende vaardigheden.
, - Ontspanning.
Schematherapie: Chronische depressie, OCD, Angst, PTSS, ASS, BPD.
Inference based CBT: OCD.
EMDR of blootstellingstherapie: PTSS (Complex en met psychose).
Intensieve korte termijn psychodynamische behandeling: Emotie vermijdende gedragingen,
angsten, depressie, somatisatie.
Psychoanalytische groepstherapie: Verschillende condities van depressie, ASS.
Stoornis-interventie overlap:
- Sommige interventies zijn stoornis specifiek.
- Sommige interventies waren oorspronkelijk ontwikkeld voor 1 stoornis Maar
gebruikt voor meerdere.
- Sommige stoornissen kunnen effectief behandeld worden met een grote variatie aan
psychologische interventies:
o Borderline: ST, DBT, TFP (en MBT).
o Chronische depressie: CBASP, ST, Psychodynamische behandeling.
College 2:
Ontwikkeling van schematherapie In 1990 door Jeffrey Young voor complexe problemen
(CBT+). Er kwam meer aandacht voor jeugdtrauma (ontwikkeling van schema’s en
overtuigingen). Jeugdtrauma ontwikkelde de jeugd zo dat ze anders keken naar de wereld,
het voelt niet als een veilige plek zoals het hoort.
- Gebruik van modes: Een bepaalde manier van zijn, je begint een weg te vinden om de
wereld heen, die geen veilige plek is. Het is belangrijk om met deze modes te werken,
alleen werken met het schema is niet genoeg om een sterke basis te vormen.
- Therapeutische relatie als interventie (basisbehoeften) Als je in staat bent om dat
te doen, dan ben je ook in staat om het in de echte wereld te doen.
o Het is belangrijk dat de therapeut ziet wat de cliënt gemist heeft en wat de
basisbehoeften zijn.
Schema focused therapie is een combinatie van hechtingstheorie, gedragsmatig,
gestallttherapie, transactionele analyse, psychodynamische psychotherapie en psychodrama.
- Focust zich op:
o Early Maladaptive Schema (EMAs): Brede, doordringende patronen van
herinneringen, emoties, cognities en fysieke sensaties die ontwikkeld zijn
tijdens de kindertijd (gewoontes).
o Coping stijlen: Een persoon zijn gedragsmatige reacties op schema’s.
o Mode: (Stemming/ temperatment). Emotionele/cognitieve/gedragsmatige
staat van de mind, want activatie van schema’s en coping stijlen zorgen voor
een tijdelijke ‘manier van zijn’. Bv. kwetsbare kind mode.
- Doelen:
o Schema’s herkennen en het doorbreken van patronen van denken, voelen en
gedragen.
, o Versterken van de gezonde volwassene mode en het blije kind mode.
Voor wie is ST?
- Mensen met persoonlijkheidsstoornis diagnose (DSM-5).
- Langer bestaande, terugkomende symptomen/klinische syndromen die eerder
behandeld waren maar niet succesvol.
- Klinisch syndroom wordt eerst behandeld of staat niet in de weg een
verslaving/depressie of PTSS wordt bijvoorbeeld eerst behandeld.
Patiënten moeten:
- Inzicht hebben in de noodzaak van negatieve gedragspatronen/problemen Je moet
in staat zijn om op jezelf te reflecteren en ook op de dingen die zijn gebeurd in het
verleden.
- Genoeg inzicht in je eigen emoties en in staat zijn om te mentaliseren.
Start van de therapie een therapeutische relatie opbouwen.
5 basisbehoeften:
1) Veiligheid en connectie
2) Expressie van emoties: Idee dat je jezelf kan zijn, ruimte voor je gevoelens.
3) Autonomie: Wanneer je een baby bent is er weinig autonomie, als je opgroeit moet je
het idee dat je zelf dingen kan doen ontwikkelen. Als een ouder alles voor je doet dan
word je hulpeloos als je alleen gaat wonen.
4) Realistische limieten: Als kind test je grenzen van je verzorgers, je weet niet waar
grenzen liggen tot je verzorgers je vertellen dat je iets niet kan doen. Dat is het
realistische limiet, je moet weten dat niet alles toegestaan is. Wanneer die behoefte
niet vervuld wordt, kan het zijn dat er te veel of te weinig limieten zijn.
5) Spontaniteit en spelen: Als kind moet je kunnen spelen om grenzen te ontwikkelen en
een gevoel van erbij horen.
18 schema’s verdeeld over 5 domeinen:
Disconnectie/afwijzing:
- Verlatenheid/instabiliteit: Iemand was er niet wanneer je dat nodig had (Op het
gebied van werk, ziekte, etc). Hoeft niet iemand zijn fout te zijn, maar je had iemand
nodig om voor je te zorgen.
- Wantrouwen/misbruik: Gerelateerd aan fysieke of emotioneel misbruik. Mensen die
je zou moeten kunnen vertrouwen waren niet betrouwbaar, dan leer je dat je mensen
niet kan vertrouwen.
- Emotionele tekorten: Deze mensen kunnen veeleisend zijn in de tijd die ze van je
nodig hebben bijvoorbeeld, needy people.
- Gebrekkigheid/schaamte: Deze mensen hebben het gevoel alsof ze er niet helemaal
bij passen of functioneren als gezonde volwassenen.
- Sociale isolatie/vervreemding: Niet verbonden voelen.
Verminderde autonomie en/of prestatie:
- Afhankelijkheid/onbekwaamheid: Hebben andere mensen nodig die vertellen dat ze
er goed uit zien/zich goed gedragen/ goed denken.
- Kwetsbaarheid voor leed of ziekte: Te gefocust op fysieke reacties of dingen die ze
misschien hebben (gebaseerd op wat zij/anderen in het verleden hadden).
, - Verstrikking/ niet-ontwikkelde zelf: onstabiel idee over zichzelf.
- Mislukking: Gevoel alsof ze gefaald hebben als persoon.
Verstoorde grenzen/impaired limits:
- Rechten/grootsheid: Mensen die overcompenseren en zichzelf groter maken (zijn
eigenlijk onzeker, narcistisch).
- Onvoldoende zelfcontrole/zelfdiscipline: Niet in staat om hun eigen gedrag te
controleren. De mensen die hun huiswerk niet doen. Zijn vaak bang om te falen, dus
beginnen ze maar niet.
Andere gerichtheid/other directedness:
- Onderwerping: Je onderwerpt jezelf aan een ander persoon.
- Zelfopoffering: Je zet anderen op de eerste plaats.
- Goedkeuring/herkenning zoeken: Wanneer er een onstabiel gevoel van jezelf is en je
andere personen nodig hebt om te vertellen dat het prima gaat.
Te veel waakzaamheid/remming:
- Negativiteit/pessimisme: Vaak bij depressie.
- Emotionele inhibitie: Je voelt je niet vrij om emoties uit te drukken.
- Meedogenloze standaarden/hyperkritisch: Hele hoge verwachtingen.
- Bestraffend: Strikte/negatieve manier van naar jezelf kijken.
Coping:
- Vechten/vluchten/vriezen Gerelateerd aan verschillende modes.
- Overcompensatie-vermijding (avoidance)- overgave (surrender):
o Overcompensatie: Klein voelen, groot gedragen/zeker gedragen, onzeker
voelen.
o Vermijdend (avoidance): De situatie verlaten.
o Overgave (surrender): Toegeven aan het schema dat geactiveerd wordt, niet
echt wat doen.
Wat vaak gebeurt als je een kwetsbaar kind bent, dan komen er coping modes en deze
functioneren als verschillende beschermers:
- Detached protector. Onderdrukken van emoties/ontkoppelen van anderen.
- Compliant surrender: Niets zeggen of doen als manier om geen pijn te krijgen.
- Overcompensatie.
Ouder modes: Dit zijn stemmen die je hoort praten. Mensen met
persoonlijkheidsstoornissen beginnen dit te geloven.
- Punitive parent/bestraffende ouder.
- Demanding parent/ veeleisende ouder.
*Welke modes horen bij borderline persoonlijkheidsstoornis Bestraffende ouder, detached
protector, boze kind, kwetsbare kind, gezonde volwassene.
*Welke modes horen bij narcistische persoonlijkheidsstoornis Zelfverheerlijker, kwetsbare
kind, detached zelfonderhouder.
*Welke modes bij Cluster C persoonlijkheidsstoornissen Compliant surrender, detached
protector, kwetsbare kind, bestraffende ouder, overcompensatie.
Complexe psychologische problemen: Impactvolle en hoge distress, ernstige, langdurende of
terugkomende, hoge comorbiditeit en aanvullende problemen.
Common (veelvoorkomende) Stoornissen:
- MDD (Major Depressive disorder)
- Angststoornissen.
- Slaapstoornissen.
Complexe stoornissen:
- Persoonlijkheidsstoornissen - Bipolaire stoornis.
- Chronische/persistente depressie. - Eetstoornissen
- OCD. - Complexe PTSS
- Psychose. - Dissociatieve identiteitsstoornis.
Psychoanalytische psychotherapie: Sigmund Freud. Ontwikkeld in de late 19e eeuw/vroege
20e eeuw.
- Doel: Het onbewuste/diep begraven gedachten en gevoelens naar het bewuste
brengen.
o Bewust worden van verborgen betekenissen/patronen.
o Uitzoeken hoe onderdrukte ervaringen en emoties kunnen bijdragen aan
huidige ervaringen, acties en problemen.
- Psychoanalytische technieken: Droom analyse/vrije associatie/ overdracht en
tegenoverdracht.
Cognitieve gedragstherapie: Anton Beck. Ontwikkeld in 1960 als een
cognitieve therapie voor depressie.
- Niet-gevalideerde gedachten en cognitieve vervormingen.
- Impact op emoties en gedragingen.
- Vaak niet nodig om in het verleden te duiken.
Cognitieve model:
- Dysfunctionele automatische gedachten.
- Cognitieve vervormingen (tussenliggend/intermediate level)
- Core beliefs/kernovertuigingen.
Doel: veranderen van cognities en gedrag om verandering te brengen in
hoe iemand zich voelt in het dagelijkse leven.
Middelen:
- Gestructureerde, doelgerichte behandelingssessies.
- Praktische en actieve participatie.
Technieken:
- Cognitieve herstructurering.
- Blootstellingstherapie.
- Gedragsexperimenten
- Gedragsactivatie.
- Probleemoplossende vaardigheden.
, - Ontspanning.
Schematherapie: Chronische depressie, OCD, Angst, PTSS, ASS, BPD.
Inference based CBT: OCD.
EMDR of blootstellingstherapie: PTSS (Complex en met psychose).
Intensieve korte termijn psychodynamische behandeling: Emotie vermijdende gedragingen,
angsten, depressie, somatisatie.
Psychoanalytische groepstherapie: Verschillende condities van depressie, ASS.
Stoornis-interventie overlap:
- Sommige interventies zijn stoornis specifiek.
- Sommige interventies waren oorspronkelijk ontwikkeld voor 1 stoornis Maar
gebruikt voor meerdere.
- Sommige stoornissen kunnen effectief behandeld worden met een grote variatie aan
psychologische interventies:
o Borderline: ST, DBT, TFP (en MBT).
o Chronische depressie: CBASP, ST, Psychodynamische behandeling.
College 2:
Ontwikkeling van schematherapie In 1990 door Jeffrey Young voor complexe problemen
(CBT+). Er kwam meer aandacht voor jeugdtrauma (ontwikkeling van schema’s en
overtuigingen). Jeugdtrauma ontwikkelde de jeugd zo dat ze anders keken naar de wereld,
het voelt niet als een veilige plek zoals het hoort.
- Gebruik van modes: Een bepaalde manier van zijn, je begint een weg te vinden om de
wereld heen, die geen veilige plek is. Het is belangrijk om met deze modes te werken,
alleen werken met het schema is niet genoeg om een sterke basis te vormen.
- Therapeutische relatie als interventie (basisbehoeften) Als je in staat bent om dat
te doen, dan ben je ook in staat om het in de echte wereld te doen.
o Het is belangrijk dat de therapeut ziet wat de cliënt gemist heeft en wat de
basisbehoeften zijn.
Schema focused therapie is een combinatie van hechtingstheorie, gedragsmatig,
gestallttherapie, transactionele analyse, psychodynamische psychotherapie en psychodrama.
- Focust zich op:
o Early Maladaptive Schema (EMAs): Brede, doordringende patronen van
herinneringen, emoties, cognities en fysieke sensaties die ontwikkeld zijn
tijdens de kindertijd (gewoontes).
o Coping stijlen: Een persoon zijn gedragsmatige reacties op schema’s.
o Mode: (Stemming/ temperatment). Emotionele/cognitieve/gedragsmatige
staat van de mind, want activatie van schema’s en coping stijlen zorgen voor
een tijdelijke ‘manier van zijn’. Bv. kwetsbare kind mode.
- Doelen:
o Schema’s herkennen en het doorbreken van patronen van denken, voelen en
gedragen.
, o Versterken van de gezonde volwassene mode en het blije kind mode.
Voor wie is ST?
- Mensen met persoonlijkheidsstoornis diagnose (DSM-5).
- Langer bestaande, terugkomende symptomen/klinische syndromen die eerder
behandeld waren maar niet succesvol.
- Klinisch syndroom wordt eerst behandeld of staat niet in de weg een
verslaving/depressie of PTSS wordt bijvoorbeeld eerst behandeld.
Patiënten moeten:
- Inzicht hebben in de noodzaak van negatieve gedragspatronen/problemen Je moet
in staat zijn om op jezelf te reflecteren en ook op de dingen die zijn gebeurd in het
verleden.
- Genoeg inzicht in je eigen emoties en in staat zijn om te mentaliseren.
Start van de therapie een therapeutische relatie opbouwen.
5 basisbehoeften:
1) Veiligheid en connectie
2) Expressie van emoties: Idee dat je jezelf kan zijn, ruimte voor je gevoelens.
3) Autonomie: Wanneer je een baby bent is er weinig autonomie, als je opgroeit moet je
het idee dat je zelf dingen kan doen ontwikkelen. Als een ouder alles voor je doet dan
word je hulpeloos als je alleen gaat wonen.
4) Realistische limieten: Als kind test je grenzen van je verzorgers, je weet niet waar
grenzen liggen tot je verzorgers je vertellen dat je iets niet kan doen. Dat is het
realistische limiet, je moet weten dat niet alles toegestaan is. Wanneer die behoefte
niet vervuld wordt, kan het zijn dat er te veel of te weinig limieten zijn.
5) Spontaniteit en spelen: Als kind moet je kunnen spelen om grenzen te ontwikkelen en
een gevoel van erbij horen.
18 schema’s verdeeld over 5 domeinen:
Disconnectie/afwijzing:
- Verlatenheid/instabiliteit: Iemand was er niet wanneer je dat nodig had (Op het
gebied van werk, ziekte, etc). Hoeft niet iemand zijn fout te zijn, maar je had iemand
nodig om voor je te zorgen.
- Wantrouwen/misbruik: Gerelateerd aan fysieke of emotioneel misbruik. Mensen die
je zou moeten kunnen vertrouwen waren niet betrouwbaar, dan leer je dat je mensen
niet kan vertrouwen.
- Emotionele tekorten: Deze mensen kunnen veeleisend zijn in de tijd die ze van je
nodig hebben bijvoorbeeld, needy people.
- Gebrekkigheid/schaamte: Deze mensen hebben het gevoel alsof ze er niet helemaal
bij passen of functioneren als gezonde volwassenen.
- Sociale isolatie/vervreemding: Niet verbonden voelen.
Verminderde autonomie en/of prestatie:
- Afhankelijkheid/onbekwaamheid: Hebben andere mensen nodig die vertellen dat ze
er goed uit zien/zich goed gedragen/ goed denken.
- Kwetsbaarheid voor leed of ziekte: Te gefocust op fysieke reacties of dingen die ze
misschien hebben (gebaseerd op wat zij/anderen in het verleden hadden).
, - Verstrikking/ niet-ontwikkelde zelf: onstabiel idee over zichzelf.
- Mislukking: Gevoel alsof ze gefaald hebben als persoon.
Verstoorde grenzen/impaired limits:
- Rechten/grootsheid: Mensen die overcompenseren en zichzelf groter maken (zijn
eigenlijk onzeker, narcistisch).
- Onvoldoende zelfcontrole/zelfdiscipline: Niet in staat om hun eigen gedrag te
controleren. De mensen die hun huiswerk niet doen. Zijn vaak bang om te falen, dus
beginnen ze maar niet.
Andere gerichtheid/other directedness:
- Onderwerping: Je onderwerpt jezelf aan een ander persoon.
- Zelfopoffering: Je zet anderen op de eerste plaats.
- Goedkeuring/herkenning zoeken: Wanneer er een onstabiel gevoel van jezelf is en je
andere personen nodig hebt om te vertellen dat het prima gaat.
Te veel waakzaamheid/remming:
- Negativiteit/pessimisme: Vaak bij depressie.
- Emotionele inhibitie: Je voelt je niet vrij om emoties uit te drukken.
- Meedogenloze standaarden/hyperkritisch: Hele hoge verwachtingen.
- Bestraffend: Strikte/negatieve manier van naar jezelf kijken.
Coping:
- Vechten/vluchten/vriezen Gerelateerd aan verschillende modes.
- Overcompensatie-vermijding (avoidance)- overgave (surrender):
o Overcompensatie: Klein voelen, groot gedragen/zeker gedragen, onzeker
voelen.
o Vermijdend (avoidance): De situatie verlaten.
o Overgave (surrender): Toegeven aan het schema dat geactiveerd wordt, niet
echt wat doen.
Wat vaak gebeurt als je een kwetsbaar kind bent, dan komen er coping modes en deze
functioneren als verschillende beschermers:
- Detached protector. Onderdrukken van emoties/ontkoppelen van anderen.
- Compliant surrender: Niets zeggen of doen als manier om geen pijn te krijgen.
- Overcompensatie.
Ouder modes: Dit zijn stemmen die je hoort praten. Mensen met
persoonlijkheidsstoornissen beginnen dit te geloven.
- Punitive parent/bestraffende ouder.
- Demanding parent/ veeleisende ouder.
*Welke modes horen bij borderline persoonlijkheidsstoornis Bestraffende ouder, detached
protector, boze kind, kwetsbare kind, gezonde volwassene.
*Welke modes horen bij narcistische persoonlijkheidsstoornis Zelfverheerlijker, kwetsbare
kind, detached zelfonderhouder.
*Welke modes bij Cluster C persoonlijkheidsstoornissen Compliant surrender, detached
protector, kwetsbare kind, bestraffende ouder, overcompensatie.
