Taalkunde
🌟 1. Vokale, Diftonge en Konsonante
🔴 Vokale (Klinkers)
Definisie:
Vokale is klanke wat sonder enige versperring in die mond gevorm word. Daar is vyf vokale in die
alfabet:
👉 a, e, i, o, u
🔹 Soorte vokale:
1. Kort vokale
o Word vinnig en kort uitgespreek.
o 📌 Voorbeelde:
kat (kort a)
pen (kort e)
vis (kort i)
pot (kort o)
bus (kort u)
2. Lang vokale
o Word langer uitgespreek.
o 📌 Voorbeelde:
maan (lang aa)
meer (lang ee)
mies (lang ie)
boor (lang oo)
muur (lang uu)
3. Neusklanke / Nasale vokale (soms gevind in leenwoorde of sekere dialecte)
o Vokale met lug wat ook deur die neus ontsnap.
o Kom nie algemeen in standaard Afrikaans voor nie, maar relevant in fonetiese studies of
Franse leenwoorde.
🔵 Diftonge
,Definisie:
’n Diftoon is ’n kombinasie van twee vokale in een lettergreep wat saam een glidende klank vorm.
👉 Die tong beweeg van een vokale posisie na ’n ander in dieselfde lettergreep.
🔹 Algemene diftonge in Afrikaans:
ai – bv. baie, draai
ei / y – bv. klein, pyn
ou / au – bv. goud, koud, jou
oi – bv. mooi, nooi
ui – bv. muis, huis, ruit
ie (glidklank-diftoon) – bv. vier, sien (soms as diftoon beskou, afhangend van analise)
🔸 Let wel:
Diftonge kom altyd in een lettergreep voor.
Hulle is nie dieselfde as twee aparte vokale in afsonderlike lettergrepe nie.
🟢 Konsonante (Medeklinkers)
Definisie:
Konsonante is klanke wat gevorm word deur versperring van lugvloei met die lippe, tande, tong of
verhemelte.
👉 In die alfabet is daar 21 konsonante:
b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, w, x, y, z
🔹 Tipes konsonante (volgens klankvorming):
1. Plofklanke – lug word opgebou en dan losgelaat
o p, b, t, d, k, g
o vb. pak, boek, dek
2. Frikatiewe klanke – lug vloei met wrywing
o f, v, s, z, g, h
o vb. vis, huis, vyand
3. Nasale klanke – lug vloei deur die neus
o m, n, ng
o vb. maan, hond, lang
4. Laterale klanke – lug vloei aan die kante van die tong
o l
o vb. lig, lepel
5. Trillers / Vibrante – die tong tril
o r
, o vb. rooi, draai
6. Halfvokale / Glide klanke
o w, j
o vb. ja, wees
o Hulle tree soms op soos vokale in fonetiese analise (bv. in diftonge).
🌟 1. Vokale, Diftonge en Konsonante
🔴 Vokale (Klinkers)
Definisie:
Vokale is klanke wat sonder enige versperring in die mond gevorm word. Daar is vyf vokale in die
alfabet:
👉 a, e, i, o, u
🔹 Soorte vokale:
1. Kort vokale
o Word vinnig en kort uitgespreek.
o 📌 Voorbeelde:
kat (kort a)
pen (kort e)
vis (kort i)
pot (kort o)
bus (kort u)
2. Lang vokale
o Word langer uitgespreek.
o 📌 Voorbeelde:
maan (lang aa)
meer (lang ee)
mies (lang ie)
boor (lang oo)
muur (lang uu)
3. Neusklanke / Nasale vokale (soms gevind in leenwoorde of sekere dialecte)
o Vokale met lug wat ook deur die neus ontsnap.
o Kom nie algemeen in standaard Afrikaans voor nie, maar relevant in fonetiese studies of
Franse leenwoorde.
🔵 Diftonge
,Definisie:
’n Diftoon is ’n kombinasie van twee vokale in een lettergreep wat saam een glidende klank vorm.
👉 Die tong beweeg van een vokale posisie na ’n ander in dieselfde lettergreep.
🔹 Algemene diftonge in Afrikaans:
ai – bv. baie, draai
ei / y – bv. klein, pyn
ou / au – bv. goud, koud, jou
oi – bv. mooi, nooi
ui – bv. muis, huis, ruit
ie (glidklank-diftoon) – bv. vier, sien (soms as diftoon beskou, afhangend van analise)
🔸 Let wel:
Diftonge kom altyd in een lettergreep voor.
Hulle is nie dieselfde as twee aparte vokale in afsonderlike lettergrepe nie.
🟢 Konsonante (Medeklinkers)
Definisie:
Konsonante is klanke wat gevorm word deur versperring van lugvloei met die lippe, tande, tong of
verhemelte.
👉 In die alfabet is daar 21 konsonante:
b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, w, x, y, z
🔹 Tipes konsonante (volgens klankvorming):
1. Plofklanke – lug word opgebou en dan losgelaat
o p, b, t, d, k, g
o vb. pak, boek, dek
2. Frikatiewe klanke – lug vloei met wrywing
o f, v, s, z, g, h
o vb. vis, huis, vyand
3. Nasale klanke – lug vloei deur die neus
o m, n, ng
o vb. maan, hond, lang
4. Laterale klanke – lug vloei aan die kante van die tong
o l
o vb. lig, lepel
5. Trillers / Vibrante – die tong tril
o r
, o vb. rooi, draai
6. Halfvokale / Glide klanke
o w, j
o vb. ja, wees
o Hulle tree soms op soos vokale in fonetiese analise (bv. in diftonge).
