Samenvatting Persoonlijkheidspsychologie

Persoonlijkheidspsychologie
Inhoud
Les 1 Inleiding..............................................................................................2
Les 2 Klassieke Modellen Van Persoonlijkheid: Psychodynamische
Theorieën.....................................................................................................7
Les 3 Klassieke Modellen Van Persoonlijkheid: Humanistische En Sociaal-
Cognitivistische Theorieën.........................................................................16
Les 4 Moderne Kijk Op Persoonlijkheid: Dispositionele Theorieën..............23
Les 5 Moderne Kijk Op Persoonlijkheid: Biologische Theorieën..................33
Les 6 Hedendaagse Thema's: Consistentie En Stabiliteit Van
Persoonlijkheid...........................................................................................42
Les 7 Hedendaagse Thema's: Assessment Van Persoonlijkheid.................51
Les 8 Hedendaagse Thema's: Gedragsgenetica En Persoonlijkheid...........61
Les 9 Hedendaagse Thema's: Identiteit En Zelfconcept & Coping.............67
Les 10 Persoonlijkheid En Relaties.............................................................76
Les 11 Persoonlijkheid & School + Persoonlijkheid & Werk........................87
Les 12 Persoonlijkheid En Gezondheid.......................................................98
Les 13/ Les 14 Persoonlijkheidsstoornissen..............................................107




1

,Les 1 Inleiding
1. Definitie persoonlijkheid
Eerste definitie
= “Persoonlijkheid heeft betrekking op de kenmerkende
individuele verschillen tussen mensen in de manier waarop ze
zich gedragen, hoe ze zich voelen en hoe ze denken. Deze
individuele verschillen zijn vrij stabiel, deels genetisch
bepaald en openbaren zich in verschillende situaties.”

Definitie ontleed:

• Psychologische individuele verschillen
• Kenmerkende patronen in hoe mensen zich typisch gedragen, voelen
en denken
• ‘Trekken’ = eigenschappen die gelijkenissen/verschillen tussen
mensen beschrijven
• Gemiddelde neigingen: om omschreven te worden als bv een
gefrustreerd persoon moet je je gemiddeld gezien (vaker dan
anderen) gefrustreerd gedragen
- persoon al vaker gezien hebben om dit te kunnen zeggen
- kan dus niet bij eerste indruk
- de eigenschap is ook niet in elke situatie zichtbaar
• drie functies: beschrijven, verklaren en voorspellen van (toekomstig)
gedrag
 Voorspelling is geen zekerheid
• Relatief stabiel doorheen de tijd: er is verandering of evolutie in
persoonlijkheid mogelijk, maar die veranderingen zijn niet heel groot
• Consistent overheen situaties (state ≠ trait)
- Trate: persoonlijke eigenschap
- State: tijdelijke toestand die de persoon ervaart
• Deels erfelijk bepaald
• Cross-situationele consistentie van persoonlijkheid in sociaal
voorgeschreven situaties


Tweede definitie
= “Persoonlijkheid is de verzameling van psychologische trekken
en mechanismen binnen een individu, die georganiseerd en
relatief stabiel zijn, en die de interacties met en de
aanpassingen aan de intrapsychische, fysieke en sociale
omgeving beïnvloeden.”
Definitie ontleed:

2

,• Persoonlijkheid = intern
• Georganiseerd: geen willekeurige verzameling van trekken, maar
een coherent geheel  persoonlijkheidsprofiel
• Invloed op onze interacties
bv perceptie elementen uit omgeving: eenzelfde situatie wordt
anders beleven door verschillende persoonlijkheden
 Je loopt op straat in Antwerpen en ziet iemand de straat
oversteken en sneller wandelen. Iemand die achterdochtig
is, gaat sneller denken dat er iets aan de hand is, dan
iemand die dat niet is
bv selectie van omgeving op basis van onze persoonlijkheid:
verschillende persoonlijkheden zorgen voor situaties in de
omgeving
 Iemand die sociaal is, gaat sneller hobby’s opzoeken zoals
de jeugdbeweging dan iemand die dat niet is
• Invloed op hoe we ons aanpassen aan de omgeving
• Interactie tussen omgeving en persoonlijkheid: wederzijdse
beïnvloeding
- Dezelfde situatie kan door verschillende mensen anders ervaren
worden door onze persoonlijkheid
- In andere situaties terecht komen door persoonlijkheid
bv de ene persoon gaat sneller bungee jumpen dan de ander

2. Terminologie




Temperament: vanaf de geboorte kijken naar gedrag van baby,
biologisch bepaalde eigenschappen
Persoonlijkheid= karakter: komt pas later
 Moeilijk uit elkaar te houden


3

, A. TEMPERAMENT

Historisch:
• Temperare = mengen
• Hippocrates: verband tussen 4 basissappen en ziekte
• Galenus: toepassing op persoonlijkheid
- Evenwicht tussen 4 sappen of humores = gezond
- Onevenwicht = mentale stoornis




Hedendaags:
• Persoonlijkheidseigenschappen die al in de baby- en
kindertijd aanwezig zijn
3. Persoonlijkheidspsychologie
= Tak van de psychologie die zich bezighoudt met het bestuderen
van persoonlijkheid
Doel persoonlijkheidspsychologie:
• Begrijpen van individuele verschillen tussen mensen
• Classificatie van persoonlijkheidseigenschappen
• Aantal en organisatie/structuur van trekken
• Meten van persoonlijkheid
• Ontwikkeling van persoonlijkheid
• Begrijpen van pathologie en allerlei levensuitkomsten vanuit
een persoonlijkheidsperspectief


• In persoonlijkheidspsychologie aandacht voor algemene
kenmerken en heel individuele eigenschappen.
• Impliciete persoonlijkheidstheorieën (~ stereotypen)
- Intuïtief
- Selectieve waarneming
- Vaak evaluatief en met oordelen


4