Syllabus medische psychologie
Hoofdstuk 1: stress inzichten
1. Vakgebieden
Psychologie sluit aan bij psychiatrie (deel van de geneeskunde), maar toch zijn er enkele verschillen:
Psychologie Psychiatrie
Alfa wetenschap Gamma wetenschap
Humane wetenschappen Medische wetenschappen
Geest (en brein) Brein (en geest)
Normaliteit Ziekte
Psychologie richt zich op het begrijpen van betekenis van het menselijk gedrag (onderzoeken van
klachten, symptomen en ziektegedrag).
Psychologen zoeken naar oorzaken van een soort gedrag en manieren om het bij te sturen. Een
belangrijk aspect is het begrijpen van de mentale processen.
Deze processen omvatten: 1 herinneren
2 redeneren
3 beslissen
4 waarnemen
2. Ziektemodellen
Het biomedische en biopsychosociaal perspectief zijn 2 manieren om te kijken naar gezondheid en
ziekte.
Een ziekte leidt tot ziek zijn (klachten) en dit kan leiden tot ziekte rol (hoe gedragen).
2.1 Het biomedisch perspectief (biologische oorzaken van ziekte)
Gezondheid wordt gezien als de afwezigheid van ziekte en ziekte als een fysiek probleem dat
behandeld moet worden.
2.2 Het biopsychosociaal perspectief
Dit model (perspectief) houdt ook rekening met psychologische en sociale factoren (mensen ervaren
een ziekte en gezondheid anders).
Ziekte wordt gedefinieerd al een medische stoornis die arts objectief kan diagnosticeren en kan
behandelen.
Het biopsychosociaal model (perspectief) om een breder beeld te krijgen van wat nodig is om
mensen gezond en genezen te krijgen.
3. De centrale rol van stress in het holistisch ziektemodel
De term stress is ontstaan in jaren 30 van vorige eeuw (Hans Selye als vader van de stress).
3.1 Definitie van stress
Een reeks psychologische en fysiologische reacties (= strain) op een reële of vermeende bedreiging (=
situatie) van ons fysieke en psychische evenwicht (= interactioneel proces).
,Een combinatie tussen daily hassles, chronische stressoren en acute stressoren vormen samen een
totale stress die de stressweerbaarheidsgrens kan oversteken.
3.2 Stress als reactie (= strain)
Wanneer er sprake is van een bedreiging zullen er lichamelijke reacties (stressreacties) in gang gezet
worden.
Stressreacties: 1 fysiologisch (lichamelijk)
2 psychisch (gedrag) (gedrag toont hoe we ons mentaal voelen)
De psychologische (mentaal) en de fysiologische (lichamelijk) spanning hebben een doel: ze geven
ons energie en kracht om met vreemde situaties om te gaan.
Lichamelijke reacties (stressreacties) (snelle en trage) bereiden je lichaam voor om gepast te reageren
op een bedreiging (actie en controle).
Centrale zenuwstelsel Perifere zenuwstelsel
Hersenen Somatisch
Ruggenmerg Autonoom (sympathisch en parasympatisch)
Brein (welke delen van belang om met stress om te gaan)
1 prefrontal cortex
2 hippocampus (geheugen)
3 amygdala (alarmsysteem)
3.2.1 Snelle reactie (gereguleerd door autonoom zenuwstelsel)
Het autonoom zenuwstelsel is als een automatisch systeem dat alle processen in je lichaam regelt.
Het autonoom zenuwstelsel bestaat uit: 1 sympathische tak (gaspedaal)
2 parasympathische tak (handrem)
Bij een stressreactie wordt er adrenaline gemaakt in bijniermerg en neemt sympathische
zenuwstelsel de overhand (je bent heel alert).
Vluchten of vechten:
De snelle beslissing wordt in ons centraal zenuwstelsel genomen via 2 routes:
1 korte en directe (snel en onbewust) (zonder nadenken) (speedy low road)
Komt uit de thalamus (station tussen zintuigen en sensorische gebieden).
De route van thalamus naar amygdala maakt het mogelijk om toenadering of vermijdingsreacties te
hebben (aangeboren) (instinctief) (of via klassieke conditionering aangeleerd).
2 lange en indirect (lang en bewust) (thinking high road)
, Komt uit de primaire sensorische gebieden.
De route over de cortex geeft meer info over stimulus en maakt bewuste beoordeling van de situatie
mogelijk.
Amygdala (alarmsysteem van het lichaam) (hersenonderdeel) (emotiecentrum)
Bestaat uit 2 smalle en diep gelegen structuren (aan elke kant van de hersenen).
De amygdala roept de hulp in van de prefrontale cortex die gaat overdenken en de hippocampus die
onze herinneringen doorbladert om zo een gepast te reageren op een situatie.
Functie amygdala: 1 reguleert angst
2 reguleert positieve emoties
3 ondersteunt vaardigheden die nodig zijn voor een sociaal leven
De amygdala wordt actief bij een bedreigende situatie.
Eenmaal de amygdala actief is, is het moeilijk om die activiteit naar beneden te halen (vb. zeker bij
iemand die moeite heeft met controle over zijn of haar emoties).
3.2.2 Trage reactie (hypothalamus - hypofyse - bijnieras) (HPA)
Een bron van stress zorgt voor de aanmaak van stresshormonen in de bijnierschors.
Stress wordt in hypothalamus waargenomen, de hypothalamus gaat de hypofyse activeren die dan
een signaal via het bloed stuurt naar de bijnierschors om daar cortisol aan te maken (energieopslag).
Hypothalamus: communiceert met de rest van ons lichaam. Zenuw en hormonale signalen zetten je
bijnierschors aan om hormonen (adrenaline of cortisol) vrij te geven.
Inhibitie feedback regulatie eenmaal de stressor verdwenen is. Het inhibeert CRF in hypothalamus en
secretie van ACTH in bijnier.
Cortisol
Cortisol komt vrij bij een stressreactie en werkt langzaam. Het helpt ons energieniveau op peil te
houden en ons bewustzijn te verhogen.
Bij langdurige stress blijft ons lichaam hoeveelheden cortisol aanmaken (beschadigt de
hippocampus).
Hippocampus remt de hypothalamus die invloed heeft op HPA as (stress as) (feedback systeem dat
stress regelt).
Hoofdstuk 1: stress inzichten
1. Vakgebieden
Psychologie sluit aan bij psychiatrie (deel van de geneeskunde), maar toch zijn er enkele verschillen:
Psychologie Psychiatrie
Alfa wetenschap Gamma wetenschap
Humane wetenschappen Medische wetenschappen
Geest (en brein) Brein (en geest)
Normaliteit Ziekte
Psychologie richt zich op het begrijpen van betekenis van het menselijk gedrag (onderzoeken van
klachten, symptomen en ziektegedrag).
Psychologen zoeken naar oorzaken van een soort gedrag en manieren om het bij te sturen. Een
belangrijk aspect is het begrijpen van de mentale processen.
Deze processen omvatten: 1 herinneren
2 redeneren
3 beslissen
4 waarnemen
2. Ziektemodellen
Het biomedische en biopsychosociaal perspectief zijn 2 manieren om te kijken naar gezondheid en
ziekte.
Een ziekte leidt tot ziek zijn (klachten) en dit kan leiden tot ziekte rol (hoe gedragen).
2.1 Het biomedisch perspectief (biologische oorzaken van ziekte)
Gezondheid wordt gezien als de afwezigheid van ziekte en ziekte als een fysiek probleem dat
behandeld moet worden.
2.2 Het biopsychosociaal perspectief
Dit model (perspectief) houdt ook rekening met psychologische en sociale factoren (mensen ervaren
een ziekte en gezondheid anders).
Ziekte wordt gedefinieerd al een medische stoornis die arts objectief kan diagnosticeren en kan
behandelen.
Het biopsychosociaal model (perspectief) om een breder beeld te krijgen van wat nodig is om
mensen gezond en genezen te krijgen.
3. De centrale rol van stress in het holistisch ziektemodel
De term stress is ontstaan in jaren 30 van vorige eeuw (Hans Selye als vader van de stress).
3.1 Definitie van stress
Een reeks psychologische en fysiologische reacties (= strain) op een reële of vermeende bedreiging (=
situatie) van ons fysieke en psychische evenwicht (= interactioneel proces).
,Een combinatie tussen daily hassles, chronische stressoren en acute stressoren vormen samen een
totale stress die de stressweerbaarheidsgrens kan oversteken.
3.2 Stress als reactie (= strain)
Wanneer er sprake is van een bedreiging zullen er lichamelijke reacties (stressreacties) in gang gezet
worden.
Stressreacties: 1 fysiologisch (lichamelijk)
2 psychisch (gedrag) (gedrag toont hoe we ons mentaal voelen)
De psychologische (mentaal) en de fysiologische (lichamelijk) spanning hebben een doel: ze geven
ons energie en kracht om met vreemde situaties om te gaan.
Lichamelijke reacties (stressreacties) (snelle en trage) bereiden je lichaam voor om gepast te reageren
op een bedreiging (actie en controle).
Centrale zenuwstelsel Perifere zenuwstelsel
Hersenen Somatisch
Ruggenmerg Autonoom (sympathisch en parasympatisch)
Brein (welke delen van belang om met stress om te gaan)
1 prefrontal cortex
2 hippocampus (geheugen)
3 amygdala (alarmsysteem)
3.2.1 Snelle reactie (gereguleerd door autonoom zenuwstelsel)
Het autonoom zenuwstelsel is als een automatisch systeem dat alle processen in je lichaam regelt.
Het autonoom zenuwstelsel bestaat uit: 1 sympathische tak (gaspedaal)
2 parasympathische tak (handrem)
Bij een stressreactie wordt er adrenaline gemaakt in bijniermerg en neemt sympathische
zenuwstelsel de overhand (je bent heel alert).
Vluchten of vechten:
De snelle beslissing wordt in ons centraal zenuwstelsel genomen via 2 routes:
1 korte en directe (snel en onbewust) (zonder nadenken) (speedy low road)
Komt uit de thalamus (station tussen zintuigen en sensorische gebieden).
De route van thalamus naar amygdala maakt het mogelijk om toenadering of vermijdingsreacties te
hebben (aangeboren) (instinctief) (of via klassieke conditionering aangeleerd).
2 lange en indirect (lang en bewust) (thinking high road)
, Komt uit de primaire sensorische gebieden.
De route over de cortex geeft meer info over stimulus en maakt bewuste beoordeling van de situatie
mogelijk.
Amygdala (alarmsysteem van het lichaam) (hersenonderdeel) (emotiecentrum)
Bestaat uit 2 smalle en diep gelegen structuren (aan elke kant van de hersenen).
De amygdala roept de hulp in van de prefrontale cortex die gaat overdenken en de hippocampus die
onze herinneringen doorbladert om zo een gepast te reageren op een situatie.
Functie amygdala: 1 reguleert angst
2 reguleert positieve emoties
3 ondersteunt vaardigheden die nodig zijn voor een sociaal leven
De amygdala wordt actief bij een bedreigende situatie.
Eenmaal de amygdala actief is, is het moeilijk om die activiteit naar beneden te halen (vb. zeker bij
iemand die moeite heeft met controle over zijn of haar emoties).
3.2.2 Trage reactie (hypothalamus - hypofyse - bijnieras) (HPA)
Een bron van stress zorgt voor de aanmaak van stresshormonen in de bijnierschors.
Stress wordt in hypothalamus waargenomen, de hypothalamus gaat de hypofyse activeren die dan
een signaal via het bloed stuurt naar de bijnierschors om daar cortisol aan te maken (energieopslag).
Hypothalamus: communiceert met de rest van ons lichaam. Zenuw en hormonale signalen zetten je
bijnierschors aan om hormonen (adrenaline of cortisol) vrij te geven.
Inhibitie feedback regulatie eenmaal de stressor verdwenen is. Het inhibeert CRF in hypothalamus en
secretie van ACTH in bijnier.
Cortisol
Cortisol komt vrij bij een stressreactie en werkt langzaam. Het helpt ons energieniveau op peil te
houden en ons bewustzijn te verhogen.
Bij langdurige stress blijft ons lichaam hoeveelheden cortisol aanmaken (beschadigt de
hippocampus).
Hippocampus remt de hypothalamus die invloed heeft op HPA as (stress as) (feedback systeem dat
stress regelt).
