samenvatting sociale wetgeving

SOCIALE WETGEVING – POWERPOINTS
INLEIDING
WAT IS SOCIAAL RECHT?

 Sociaal recht =
o arbeidsrecht
o socialezekerheidsrecht (SZ-recht)

 Arbeidsrecht:
o = privaatrecht
o = verhouding tussen burgers onderling, m.n. ARBEIDsverhouding tussen:
 werknemer (WN) en werkgever (WG) = individueel arbeidsrecht
 werknemers en werkgever(s) = collectief arbeidsrecht
o = contractsvrijheid, gelijkwaardigheid van contractspartijen
Maar! Nuanceringen: arbeidsrecht bevat veel dwingend recht = rechtsregels waarvan men bij overeenkomst niet
mag afwijken.

 Socialezekerheidsrecht:
o = publiekrecht
o = verhouding tussen burger en overheid, m.n. rechten op sociale zekerheid (cf. sociale grondrechten)
die burger kan inroepen/opeisen t.a.v. de overheid (cf. verzorgingsstaat) ingeval van “sociale risico’s”.
o = eenzijdigheid, dominantie van overheid

ONTSTAAN EN BELANG VAN SOCIAAL RECHT

1. Bepaalt de rechten en plichten van de WN t.o.v. de WG
2. Minimum aan vrije tijd voor de werknemers wordt verzekerd
3. Minimum inkomen wordt verzekerd

1. JURIDISCHE TEWERKSTELLINGSVORMEN

 Beroepsmatig en tegen betaling activiteiten uitoefenen → juridische gevolgen!
 Verschillende manieren  verschillende juridische tewerkstellingsvormen (of sociale statuten)
 2 onderscheidingscriteria:
o Werk je onder gezag of niet?
o Heb je een arbeidsovereenkomst of ben je statutair?


Gezag?

Aannemingsove
In dienstverband
reenkomst

Arbeidsover-
Statuut Zelfstandige
eenkomst

Werknemer Ambtenaar

Onderworpen andere
aan WAO wetgeving

Bediende Handels-
Arbeider Dienstbode
vertegenwoordiger

1
hulpdoc  leren zodat je herkent wat terugkomt  oef maken adhv document

,1.1 EERSTE ONDERSCHEID: EIGEN BAAS OF NIET? ONDERSCHEID: (JURIDISCH) ELEMENT
GEZAG

 werken als zelfstandige
o De zelfstandige:
 geen gezag
 meerdere klanten; “overeenkomsten van aanneming” → burgerlijk en handelsrecht
(geschillen)  WN: arbeidsrecht (geschillen)
 door de wetgever als zelfstandigen beschouwd: mensen die winst maken met een nijverheids-,
handels- of landbouwbedrijf; bestuurders van vennootschappen; beoefenaren van vrije
beroepen
o Let wel!:
 Sommige beroepen: zowel in dienstverband of als zelfstandige
 combinatie mogelijk: cf. zelfstandige in bijberoep
 Schijnzelfstandigheid – vermoeden van gezagsrelatie

1.2 TWEEDE ONDERSCHEID: ARBEIDSOVEREENKOMST OF STATUUT?

 werken in dienstverband:
o in dienst van een privépersoon (onderneming of natuurlijk persoon):
 door een arbeidsovereenkomst; → sociaal recht
 werkgever en werknemer/loontrekkende
 onderworpen aan Arbeidsovereenkomstenwet (=WAO) 3 juli 1978
 verder onderscheid: arbeiders, bedienden, handelsvertegenwoordigers en dienstboden.
o in dienst van de overheid:
 via een statuut; (eenzijdig opgelegd en gewijzigd!) → bestuursrecht
 Ambtenaren
 een benoeming of aanstelling
 Let wel: Er bestaat ook contractueel overheidspersoneel:
o Uitzonderlijk
o arbeidsovereenkomst: onderworpen aan WAO!




2
hulpdoc  leren zodat je herkent wat terugkomt  oef maken adhv document

,2. AAN DE SLAG!
2.1 AMBTENAAR – ZELFSTANDIGE – WERKNEMER

2.1.1 STARTEN ALS ZELFSTANDIGE

 Inschrijving bij KBO via ondernemingsloket: ondernemingsnummer
 Sociaal statuut zelfstandige?
o Inschrijving bij sociaal verzekeringsfonds of Nationale Hulpkas SVZ;

o Inschrijving bij ziekenfonds of Nationale Hulpkas ZIV
 Personeel? Inschrijving als werkgever bij RSZ

2.1.2 WERKEN BIJ DE OVERHEID

 Wervingsexamen, medische geschiktheid, proeftijd doorlopen
 Vergelijkende selectie (cf. selor federaal)
 Wervingsreserve?

2.1.3 WERKEN ALS WERKNEMER

 Inschrijving als werkzoekende: VDAB: belang? (beroepsinschakelings- of werkloosheidsuitkering)  Kan online:
 Solliciteren (zie volgende slides)
 Aanwerving (zie volgende slides)

2.2 DE AANWERVING

 Sollicitatie- en selectieprocedure = “precontractuele” fase
 werkgever en werknemer: een aantal regels in acht nemen:
 Cao’s nr. 38 tot 38sexies  aantal basisspelregels

2.2.1 REGELS VOOR DE WG:

 Géén fictieve arbeidsplaatsen
 De sollicitant voldoende informatie verschaffen i.v.m. de arbeidsplaats
 Verbod op discriminerende behandeling
cf. de federale antidiscriminatiewetten van 2007 + het Vlaamse anti-discriminatiedecreten van 2002 en 2008.
 respect voor de persoonlijke levenssfeer van de sollicitant
cf. “Relevantiecriterium” Idem voor medische onderzoeken < > soms nochtans verplicht
 Alle inlichtingen met betrekking tot de sollicitant vertrouwelijk behandelen
 Selectiekosten ten laste van de werkgever
 verplaatsingskosten voor sollicitant maar zoveel mogelijk beperken
 overhandiging eensluitende verklaarde afschriften  pas na afloop van de selectieprocedure
 stukken en documenten die aan de sollicitatie werden gevoegd, gedurende een redelijke termijn ter beschikking
houden van de sollicitant
 productieve praktische proef? Mag indien het niet langer duurt dan nodig, onbezoldigd & slechts toevallig
productief
 de selectieprocedure afronden binnen een redelijke termijn
 sollicitanten die voldoen aan de functie-eisen maar toch niet aangeworven worden  schriftelijk en binnen een
redelijke termijn informeren
 verplichte overhandiging bewijsstuk werklozencontrole  verplichte vermelding van datum, uur en reden niet-
indienstneming


3
hulpdoc  leren zodat je herkent wat terugkomt  oef maken adhv document

, 2.2.2 REGELS VOOR DE WERKNEMER

 alle inlichtingen vertrouwelijk behandelen

 spreekplicht: te goeder trouw meewerken aan de procedure en alle noodzakelijke gegevens over beroeps- &
studieverleden verschaffen
2.3 HET CONTRACT

 Hoe ontstaat een arbeidsovereenkomst? Principe: Consensualisme!  overeenkomst van zodra
wilsovereenstemming m.b.t.:
o Loon
o Arbeid
o Werken onder gezag

MAAR de contractvrijheid wordt sterk ingeperkt door het dwingende karakter van de WAO!

 Vormvereisten? Principe: geen geschrift vereist

o ofwel uitdrukkelijk (mondeling of schriftelijk)
o ofwel stilzwijgend
 Bewijs?  getuigenbewijs MAAR Geschrift (contract) toch vereist (+ getuigenbewijs dan niet toegelaten!):
o Bij bepaalde overeenkomsten:
 Bepaalde duur/ bepaald werk
 Studenten- en uitzendarbeid
 Deeltijdse arbeid
 Vervangingsovereenkomst
o Voor bepaalde bedingen (contractuele afspraken):
 Proefbeding (bij studenten- & uitzendarbeid)
 Scholingsbeding
 Concurrentiebeding
 Sinds 2007: elektronische handtekening maar akkoord van beide partijen nodig

3. ARBEIDSOVEREENKOMST

= wederkerige overeenkomst tussen WN en WG, waarbij WG zich ertoe verbindt arbeid te verschaffen en een loon te
betalen, en WN zich ertoe verbindt arbeid te verrichten onder het gezag van de WG
 Essentiële kenmerken:

o Arbeid
o Loon
o Gezag

3.1 HET GEZAGSELEMENT

≠ aannemingsovereenkomst: want hier geen gezag  een overeenkomst waarbij aannemer van werk zich ertoe
verbindt tegenover de opdrachtgever een bepaalde werkprestatie te leveren op zelfstandige wijze. Er is dus geen
ondergescshiktheid
≠ leerovereenkomst: hier is opleiding essentieel en niet de arbeid
≠ vrijwilligers: geen loon

= onderscheidend criterium met zelfstandige arbeid
= ondergeschiktheid:
o Mogelijkheid om leiding te geven: bevelen over organisatie van de werktijd en het werk


4
hulpdoc  leren zodat je herkent wat terugkomt  oef maken adhv document