Hoofdstuk 1: voedingsleer als onderdeel van
gezondheidsleer
Voedingsleer
= humane voeding
= de studie van voeding in relatie tot het brede begrip gezondheid
! We eten niet continu want lichaam heeft tijd nodig voor te verwerken
Voedingsmiddel Voedingsstoffen
= alles wat je eet of drinkt = 7 groepen van voedingsstoffen
- Brood - Suikers, koolhydraten of
- Groenten sachariden
- Vlees - Eiwitten of proteïnen
- Koekjes - Vetten of lipiden
- Fruitsap - Voedingsvezels
- Water - Water
- … - Mineralen
- vitaminen
! alle voedingsmiddelen zijn in bepaalde verhouding
samengesteld uit voedingsstoffen opgenomen worden want
‘evenwichtige voeding’
Waarom moeten we eten?
- Energie krijgen
- Zorgen dat iemand goed kan groeien door behoud en opbouw van
weefsels
- Goed functioneren van organisme -> BALANS
voedingsmiddelen
Basisvoedingsmid Bewerkte Samengestelde
delen voedingsmiddelen voedingsmiddelen
= geen bewerking = bewerkt om voedsel te = meerdere
verkrijgen voedingsmiddelen die
bewerkt zijn
Functie van voedingsstof of nutriënt
= chemisch definieerbaar bestanddeel van een voedingsmiddel
- Groei
- Instandhouding lichaam
- Goed functioneren van lichaam -> IN BALANS
! alcohol levert energie maar geen voedingsstof
, Niet elke voedingsstof is aanwezig in elk voedingsmiddel -> VARIEER
Weinige hoeveelheid aanwezig is mineralen en vitaminen
Drie dimensies waarom we eten:
1. Fysiek
2. Mentaal: je hebt voeding nodig om te kunnen nadenken
3. Sociaal
Optimale voeding of evenwichtige voeding
- Bevat alle noodzakelijke voedingsstoffen
- Lichaam optimaal te laten functioneren
- Gezond te houden
Alcohol behoort niet tot evenwichtige voeding
Anorganische stoffen Organische stoffen
= bevat geen koolstof (c) = verbindingen tussen koolstof (c),
waterstof (H) en zuurstof (o)
Bv. mineralen en water Bv. lipiden (vetten), koolhydraten,
proteïnen en voedingsvezels
macronutriënten: in hele grote hoeveelheden aanwezig
bv. in ons lichaam: eiwitten, calcium en water
Hoofdfunctie vezels: bevorderen van spijsvertering -> door vocht
absorberen
Micronutriënten: in zeer kleine hoeveelheden
Bv. vitaminen en mineralen (ultra-sporen is het kleinste)
Macromineralen: in grote hoeveelheden opgenomen worden
Sporen- of oligo-elementen: in kleine hoeveelheden opgenomen
Ultrasporen: super kleine hoeveelheid
,Energieleverende voedingsstoffen of nutriënten
= stoffen die het lichaam energie leveren
Bv. koolhydraten, proteïnen en lipiden (=vetten)
Ook alcohol levert energie maar is niet essentieel!
Essentiële Semi-essentiële Niet-essentiële
voedingsstoffen voedingsstoffen voedingsstoffen
= Kan het lichaam zelf = In onvoldoende = kunnen in ons lichaam
niet aanmaken maten aangemaakt aangemaakt worden
Komt uit andere Aanvulling via voeding/
voedingsstof supplementen
Vb. Vb. Vb.
- Aminozuren - vitamine A - glucose
(=eiwit) - vitamine D - cholesterol
- Vetzuren - vitamine K - meeste
- Vitaminen aminozuren
- mineralen
Voedingswaarde of nutritionele waarde
= mate waarin voedingsstoffen (en energie) via een voedingsmiddelen worden
aangebracht
zie voedingsmiddeltabel (NUBEL)
nutriëntendensiteit
= de verhouding waarbij een voedingsmiddel een bijdrage levert aan de
voorziening van micronutriënten en de aanbreng van energie
Ofwel heeft iets weinig energie maar toch veel voedingsstoffen of
omgekeerd
VM met hoge nutriëntendensiteit: veel micronutriënten en weinig
energie
VM met lage nutriëntendensiteit: veel energie en weinig
micronutriënten
Bioactieve stoffen
= stoffen met een bepaalde biologische functie die in voedingsmiddelen zitten
(antioxidant)
Functie antioxidanten: stoffen die niet nuttig zijn in ons lichaam gaan ze mee
gaan binden en verwijderen
Niet essentieel maar gezondheidsbevordend effect
, Vb. cafeïne, carotenoïden, polyfenolen, fytosterolen (= margarine), fyto-
oestrogeen, …
Wordt vermeld in de verpakking onder E-nummers
Bioactieve stoffen in tomaat
= rode kleur door lycopeen
Gezondheidseffecten: bescherming
tegen kanker en veroudering
Links: normale tomaat
Rechts: verhoogd lycopeen gehalte
Bioactieve stoffen magarine
Fytosterolen
Gezondheidseffecten:
cholesterolverlagend effect en
bescherming hart en vaatziekten
Bioactieve stoffen wijn, zwarte chocolade
en thee
Polyfenolen (tanninen)
Gezondheidseffecten: bescherming
hart en vaatziekten
Bioactieve stoffen in sojabonen, …
Fyto-oestrogeen (isoflavonen)
Gezondheidseffecten: bescherming
tegen botontkalking
gezondheidsleer
Voedingsleer
= humane voeding
= de studie van voeding in relatie tot het brede begrip gezondheid
! We eten niet continu want lichaam heeft tijd nodig voor te verwerken
Voedingsmiddel Voedingsstoffen
= alles wat je eet of drinkt = 7 groepen van voedingsstoffen
- Brood - Suikers, koolhydraten of
- Groenten sachariden
- Vlees - Eiwitten of proteïnen
- Koekjes - Vetten of lipiden
- Fruitsap - Voedingsvezels
- Water - Water
- … - Mineralen
- vitaminen
! alle voedingsmiddelen zijn in bepaalde verhouding
samengesteld uit voedingsstoffen opgenomen worden want
‘evenwichtige voeding’
Waarom moeten we eten?
- Energie krijgen
- Zorgen dat iemand goed kan groeien door behoud en opbouw van
weefsels
- Goed functioneren van organisme -> BALANS
voedingsmiddelen
Basisvoedingsmid Bewerkte Samengestelde
delen voedingsmiddelen voedingsmiddelen
= geen bewerking = bewerkt om voedsel te = meerdere
verkrijgen voedingsmiddelen die
bewerkt zijn
Functie van voedingsstof of nutriënt
= chemisch definieerbaar bestanddeel van een voedingsmiddel
- Groei
- Instandhouding lichaam
- Goed functioneren van lichaam -> IN BALANS
! alcohol levert energie maar geen voedingsstof
, Niet elke voedingsstof is aanwezig in elk voedingsmiddel -> VARIEER
Weinige hoeveelheid aanwezig is mineralen en vitaminen
Drie dimensies waarom we eten:
1. Fysiek
2. Mentaal: je hebt voeding nodig om te kunnen nadenken
3. Sociaal
Optimale voeding of evenwichtige voeding
- Bevat alle noodzakelijke voedingsstoffen
- Lichaam optimaal te laten functioneren
- Gezond te houden
Alcohol behoort niet tot evenwichtige voeding
Anorganische stoffen Organische stoffen
= bevat geen koolstof (c) = verbindingen tussen koolstof (c),
waterstof (H) en zuurstof (o)
Bv. mineralen en water Bv. lipiden (vetten), koolhydraten,
proteïnen en voedingsvezels
macronutriënten: in hele grote hoeveelheden aanwezig
bv. in ons lichaam: eiwitten, calcium en water
Hoofdfunctie vezels: bevorderen van spijsvertering -> door vocht
absorberen
Micronutriënten: in zeer kleine hoeveelheden
Bv. vitaminen en mineralen (ultra-sporen is het kleinste)
Macromineralen: in grote hoeveelheden opgenomen worden
Sporen- of oligo-elementen: in kleine hoeveelheden opgenomen
Ultrasporen: super kleine hoeveelheid
,Energieleverende voedingsstoffen of nutriënten
= stoffen die het lichaam energie leveren
Bv. koolhydraten, proteïnen en lipiden (=vetten)
Ook alcohol levert energie maar is niet essentieel!
Essentiële Semi-essentiële Niet-essentiële
voedingsstoffen voedingsstoffen voedingsstoffen
= Kan het lichaam zelf = In onvoldoende = kunnen in ons lichaam
niet aanmaken maten aangemaakt aangemaakt worden
Komt uit andere Aanvulling via voeding/
voedingsstof supplementen
Vb. Vb. Vb.
- Aminozuren - vitamine A - glucose
(=eiwit) - vitamine D - cholesterol
- Vetzuren - vitamine K - meeste
- Vitaminen aminozuren
- mineralen
Voedingswaarde of nutritionele waarde
= mate waarin voedingsstoffen (en energie) via een voedingsmiddelen worden
aangebracht
zie voedingsmiddeltabel (NUBEL)
nutriëntendensiteit
= de verhouding waarbij een voedingsmiddel een bijdrage levert aan de
voorziening van micronutriënten en de aanbreng van energie
Ofwel heeft iets weinig energie maar toch veel voedingsstoffen of
omgekeerd
VM met hoge nutriëntendensiteit: veel micronutriënten en weinig
energie
VM met lage nutriëntendensiteit: veel energie en weinig
micronutriënten
Bioactieve stoffen
= stoffen met een bepaalde biologische functie die in voedingsmiddelen zitten
(antioxidant)
Functie antioxidanten: stoffen die niet nuttig zijn in ons lichaam gaan ze mee
gaan binden en verwijderen
Niet essentieel maar gezondheidsbevordend effect
, Vb. cafeïne, carotenoïden, polyfenolen, fytosterolen (= margarine), fyto-
oestrogeen, …
Wordt vermeld in de verpakking onder E-nummers
Bioactieve stoffen in tomaat
= rode kleur door lycopeen
Gezondheidseffecten: bescherming
tegen kanker en veroudering
Links: normale tomaat
Rechts: verhoogd lycopeen gehalte
Bioactieve stoffen magarine
Fytosterolen
Gezondheidseffecten:
cholesterolverlagend effect en
bescherming hart en vaatziekten
Bioactieve stoffen wijn, zwarte chocolade
en thee
Polyfenolen (tanninen)
Gezondheidseffecten: bescherming
hart en vaatziekten
Bioactieve stoffen in sojabonen, …
Fyto-oestrogeen (isoflavonen)
Gezondheidseffecten: bescherming
tegen botontkalking
