Samenvatting hoorcollege 6
Algemeen overzicht van de fosfolipidensynthese in een gistcel:
(omzetting CDP-DAG
naar PS alleen bij
gistcellen)
De biosynthese van glycerofosfolipiden met begint met het koppelen van twee
vetzuurstaarten (Acyl-CoA) aan glycerol 3-fosfaat. Hierdoor ontstaat eerst lyso-PA en
daarna PA (fosfatidaat). De 2e vetzuurstaart is meestal onverzadigd (onderaan).
Hierna is PA de uitgangsstof voor de synthese van DAG en CDP-DAG:
Bij PA wordt de fosfaatgroep eraf gehaald door lipine, waardoor DAG ontstaat.
Vervolgens kan er:
DAG reageren met CDP-choline en -ethanolamine waardoor PC en PE ontstaan.
Nog een vetzuur aan gekoppeld kan worden TAG
Uit PA kan ook CDP-DAG ontstaan. CDP-DAG kan vervolgens verder reageren met
alcoholen tot bekende fosfodiesters.
, PE kan ook uit PS ontstaan door Psd (fosfatidylserine carboxylase). Psd haalt een CO2
groep af van de serine groep van PS (decarboxylatie), waardoor er een ethanolamine
groep ontstaat en daarmee PE.
PC wordt ook gemaakt uit PE door een drievoudige methylering
De lipide synthese en turnover kan gemeten worden in cellen op verschillende manieren:
1. Radiolabeling
[32P]-orthofosfaat: fosfolipiden
[14C/3H]-acetaat: alle lipiden
andere r.a. lipide precursors: serine, choline, etc.
2. Stable isotope labeling an analyse door MS
Een voorbeeld is een pulse-labeling met 32P voor 15 minuten. Er is te zien dat er met pulse
labeling veel meer PI en PS te zien is, dan normaal in de cel zitten. Dit komt omdat deze
lipiden aan het begin van de synthese route zitten, en dat de andere lipiden nog gemaakt
moeten worden.
Bij obesitas ontstaat er ER stress. Dit komt omdat obesitas de zorgt voor een stijging in de
PC/PE ratio in het ER in de levercellen, waardoor de activiteit van Ca2+-ATPases nadelig
beïnvloedt wordt. Hierdoor wordt de calcium homeostase vestoord en ontstaat er ER-stress
(activering UPR). De ER-stress resulteert in diabetes type II (insuline resistentie).
Algemeen overzicht van de fosfolipidensynthese in een gistcel:
(omzetting CDP-DAG
naar PS alleen bij
gistcellen)
De biosynthese van glycerofosfolipiden met begint met het koppelen van twee
vetzuurstaarten (Acyl-CoA) aan glycerol 3-fosfaat. Hierdoor ontstaat eerst lyso-PA en
daarna PA (fosfatidaat). De 2e vetzuurstaart is meestal onverzadigd (onderaan).
Hierna is PA de uitgangsstof voor de synthese van DAG en CDP-DAG:
Bij PA wordt de fosfaatgroep eraf gehaald door lipine, waardoor DAG ontstaat.
Vervolgens kan er:
DAG reageren met CDP-choline en -ethanolamine waardoor PC en PE ontstaan.
Nog een vetzuur aan gekoppeld kan worden TAG
Uit PA kan ook CDP-DAG ontstaan. CDP-DAG kan vervolgens verder reageren met
alcoholen tot bekende fosfodiesters.
, PE kan ook uit PS ontstaan door Psd (fosfatidylserine carboxylase). Psd haalt een CO2
groep af van de serine groep van PS (decarboxylatie), waardoor er een ethanolamine
groep ontstaat en daarmee PE.
PC wordt ook gemaakt uit PE door een drievoudige methylering
De lipide synthese en turnover kan gemeten worden in cellen op verschillende manieren:
1. Radiolabeling
[32P]-orthofosfaat: fosfolipiden
[14C/3H]-acetaat: alle lipiden
andere r.a. lipide precursors: serine, choline, etc.
2. Stable isotope labeling an analyse door MS
Een voorbeeld is een pulse-labeling met 32P voor 15 minuten. Er is te zien dat er met pulse
labeling veel meer PI en PS te zien is, dan normaal in de cel zitten. Dit komt omdat deze
lipiden aan het begin van de synthese route zitten, en dat de andere lipiden nog gemaakt
moeten worden.
Bij obesitas ontstaat er ER stress. Dit komt omdat obesitas de zorgt voor een stijging in de
PC/PE ratio in het ER in de levercellen, waardoor de activiteit van Ca2+-ATPases nadelig
beïnvloedt wordt. Hierdoor wordt de calcium homeostase vestoord en ontstaat er ER-stress
(activering UPR). De ER-stress resulteert in diabetes type II (insuline resistentie).
