Deel 1: Nierfysiologie
1. Functionele Anatomie van de nier
Anatomische Aspecten
- Twee nieren
- Grote bloedvaten aanwezig → Filtratie van bloed
1. Aanvoer van bloed via Renale Arterie
2. Afvoer van bloed via Renale Vene
Nierweefsel bestaat uit:
1. Cortex: Buitenkant van de nier, lichtroze
- Er zijn kleine knooppunten van bloedvaten die overlopen in het veneuze deel dat
verder wordt afgevoerd
2. Medulla: Witte structuren, piramiden, binnenkant
Kern van nier = Grote verzamelzone waar geproduceerde urine in terecht komt → Ureter → Blaas
Niertubuli = Waar de urine wordt gevormd
Aan de glomeruli wordt er gefilterd en het filtraat komt
in de niertubulus terecht
Urine → Verzamelbuis → Ureter → Blaas
Nefron = Functionele kern van de nier
- Capillairen van bloedvaten vormen knoopjes en rond het knoopje bevindt zich een
trechter (= Kapsel van Bowman)
- Wand van tubulaire buizensysteem bevat epitheelcellen (= Die bepalen de
samenstelling en hoeveelheid van urine)
1
,Tubulair buizensysteem = Proximaal - Lus van Henle - Distaal - Verzamelbuis
Twee types nefronen:
1. Corticaal nefron = Oppervlakkige nefronen, gaan niet diep in het nierweefsel
2. Juxtamedullaire nefron = De lus van Henle diep in het nierweefsel
Glomerulaire Capillairen = Knooppunten van Bloedvaten
- Volgorde: Afferente Arteriool — Glomerulaire Capillairen — Efferente Arteriool — Uit
de nier stromen
VASA RECTA = Behoren bij de bloedtoevoer van de juxtamedullaire nefronen en lopen rond
de Lus van Henle
- Ze ontstaan uit efferente arteriolen
De efferente arteriolen staan in nauw contact met de niertubulus
Bij Oppervlakkige nefronen is de Peritubulaire capillairen belangrijk
Epitheelcellen absorberen stoffen die belangrijk zijn voor het lichaam uit de tubulus of
secreteren stoffen zodanig dat ze in de urine terecht komt
Gefilterde bloed komt in de niertubulus terecht
→ Het kapsel rond het capillair netwerk is Kapsel van Bowman
2
, 1. Afferent Bloedvat: Voert bloed aan in het glomerulus
2. Efferent Bloedvat: Voert bloed door tubulus
- Absorptie van stoffen (die men wil bijhouden) is belangrijk voor het lichaam
- Secretie van stoffen waarvan het lichaam van af wil en die verwijderd worden via
urine
Drie essentiële functies
1. Verwijderen metabole producten en toxines uit bloed
2. Homeostatische rol: volume-status, elektrolytenbalans, zuur-base evenwicht (pH
balans van bloed)
3. Endocrien: erythrogenese (EPO), Calcium metabolisme, bloeddruk en bloedflow
180 liter per dag bloed gefilterd → MAAR 1,5 liter urine / dag = Veel Reabsorptie processen
1. Proximale tubulus: Grote hoeveelheden (Bulk transport), Reabsorptie van water en
opgeloste stoffen
2. Lus van Henle: Reabsorptie van NaCl = Nodig voor concentreren van urine
3. Distale Tubulus + Verzamelbuis: Fine Tuning van zout en water excretie (= Sterke
Regulatie)
Elke dag wordt er minimum 500 mL (600 mOsm) aan urine produceren om stoffen te
verwijderen
- Het minimale verplicht urinevolume is de kleinste hoeveelheid urine die de nieren
moeten produceren om de dagelijkse hoeveelheid opgeloste afvalstoffen van het
lichaam efficiënt te verwijderen.
3
, 1200 mOsm: is de hoogste urine concentratie voor de mens (= Hoogste concentratie)
● Sterke behoefte aan vloeistof (Dehydratatie)
● Zeer geconcentreerd (donker geel)
40 mOsm: is de meest verdunde concentratie urine (= Maximaal verdunde urine)
● Minder behoefte aan vloeistof
● Er is nood om water af te voeren (uit te plassen)
Nierproblemen = Het concentrerende vermogen van nieren is verminderd
Endocriene functie van de nier
1. Renine = Regulator voor de functie van de nier
2. Calcidiol en Calcitriol = Belangrijk voor Calcium metabolisme
3. EPO (erytropoëtine) = Belangrijk voor Aanmaak van RBC
Het lichaampje van Malpighi = Nierlichaampje
= Is het filtratie-eenheid van het nefron
A = Nierlichaampje
B = Proximale tubulus = Begin van de Niertubulus
C = Distale tubulus
D = Juxtaglomerulair apparaat
De wand van de capillairen bestaat uit endotheelcellen
- Deze endotheelcellen vormen de barrière tussen het bloed en de ruimte die zich buiten het
bloedvat bevindt
2 - Kapsel van Bowman = De trechter rond het Glomerulair Capillaire netwerk
3 - Podocyten = Cellen met Voetuitsteeksel (rond de wand van het capillair) die een belangrijke
functie hebben in de filtratie barrière en kunnen het filtratieproces sterk beïnvloeden
4 - Bowman Ruimte = Hierin komt het gefilterde bloed terecht
- Het bloed gaat eerst doorheen verschillende filter
- Het filtraat wordt verder geleid doorheen de niertubulus
5 - Mesangiale cellen (Mesangium) = Cellen die zich tussen de buizen van het capillair netwerk
4
1. Functionele Anatomie van de nier
Anatomische Aspecten
- Twee nieren
- Grote bloedvaten aanwezig → Filtratie van bloed
1. Aanvoer van bloed via Renale Arterie
2. Afvoer van bloed via Renale Vene
Nierweefsel bestaat uit:
1. Cortex: Buitenkant van de nier, lichtroze
- Er zijn kleine knooppunten van bloedvaten die overlopen in het veneuze deel dat
verder wordt afgevoerd
2. Medulla: Witte structuren, piramiden, binnenkant
Kern van nier = Grote verzamelzone waar geproduceerde urine in terecht komt → Ureter → Blaas
Niertubuli = Waar de urine wordt gevormd
Aan de glomeruli wordt er gefilterd en het filtraat komt
in de niertubulus terecht
Urine → Verzamelbuis → Ureter → Blaas
Nefron = Functionele kern van de nier
- Capillairen van bloedvaten vormen knoopjes en rond het knoopje bevindt zich een
trechter (= Kapsel van Bowman)
- Wand van tubulaire buizensysteem bevat epitheelcellen (= Die bepalen de
samenstelling en hoeveelheid van urine)
1
,Tubulair buizensysteem = Proximaal - Lus van Henle - Distaal - Verzamelbuis
Twee types nefronen:
1. Corticaal nefron = Oppervlakkige nefronen, gaan niet diep in het nierweefsel
2. Juxtamedullaire nefron = De lus van Henle diep in het nierweefsel
Glomerulaire Capillairen = Knooppunten van Bloedvaten
- Volgorde: Afferente Arteriool — Glomerulaire Capillairen — Efferente Arteriool — Uit
de nier stromen
VASA RECTA = Behoren bij de bloedtoevoer van de juxtamedullaire nefronen en lopen rond
de Lus van Henle
- Ze ontstaan uit efferente arteriolen
De efferente arteriolen staan in nauw contact met de niertubulus
Bij Oppervlakkige nefronen is de Peritubulaire capillairen belangrijk
Epitheelcellen absorberen stoffen die belangrijk zijn voor het lichaam uit de tubulus of
secreteren stoffen zodanig dat ze in de urine terecht komt
Gefilterde bloed komt in de niertubulus terecht
→ Het kapsel rond het capillair netwerk is Kapsel van Bowman
2
, 1. Afferent Bloedvat: Voert bloed aan in het glomerulus
2. Efferent Bloedvat: Voert bloed door tubulus
- Absorptie van stoffen (die men wil bijhouden) is belangrijk voor het lichaam
- Secretie van stoffen waarvan het lichaam van af wil en die verwijderd worden via
urine
Drie essentiële functies
1. Verwijderen metabole producten en toxines uit bloed
2. Homeostatische rol: volume-status, elektrolytenbalans, zuur-base evenwicht (pH
balans van bloed)
3. Endocrien: erythrogenese (EPO), Calcium metabolisme, bloeddruk en bloedflow
180 liter per dag bloed gefilterd → MAAR 1,5 liter urine / dag = Veel Reabsorptie processen
1. Proximale tubulus: Grote hoeveelheden (Bulk transport), Reabsorptie van water en
opgeloste stoffen
2. Lus van Henle: Reabsorptie van NaCl = Nodig voor concentreren van urine
3. Distale Tubulus + Verzamelbuis: Fine Tuning van zout en water excretie (= Sterke
Regulatie)
Elke dag wordt er minimum 500 mL (600 mOsm) aan urine produceren om stoffen te
verwijderen
- Het minimale verplicht urinevolume is de kleinste hoeveelheid urine die de nieren
moeten produceren om de dagelijkse hoeveelheid opgeloste afvalstoffen van het
lichaam efficiënt te verwijderen.
3
, 1200 mOsm: is de hoogste urine concentratie voor de mens (= Hoogste concentratie)
● Sterke behoefte aan vloeistof (Dehydratatie)
● Zeer geconcentreerd (donker geel)
40 mOsm: is de meest verdunde concentratie urine (= Maximaal verdunde urine)
● Minder behoefte aan vloeistof
● Er is nood om water af te voeren (uit te plassen)
Nierproblemen = Het concentrerende vermogen van nieren is verminderd
Endocriene functie van de nier
1. Renine = Regulator voor de functie van de nier
2. Calcidiol en Calcitriol = Belangrijk voor Calcium metabolisme
3. EPO (erytropoëtine) = Belangrijk voor Aanmaak van RBC
Het lichaampje van Malpighi = Nierlichaampje
= Is het filtratie-eenheid van het nefron
A = Nierlichaampje
B = Proximale tubulus = Begin van de Niertubulus
C = Distale tubulus
D = Juxtaglomerulair apparaat
De wand van de capillairen bestaat uit endotheelcellen
- Deze endotheelcellen vormen de barrière tussen het bloed en de ruimte die zich buiten het
bloedvat bevindt
2 - Kapsel van Bowman = De trechter rond het Glomerulair Capillaire netwerk
3 - Podocyten = Cellen met Voetuitsteeksel (rond de wand van het capillair) die een belangrijke
functie hebben in de filtratie barrière en kunnen het filtratieproces sterk beïnvloeden
4 - Bowman Ruimte = Hierin komt het gefilterde bloed terecht
- Het bloed gaat eerst doorheen verschillende filter
- Het filtraat wordt verder geleid doorheen de niertubulus
5 - Mesangiale cellen (Mesangium) = Cellen die zich tussen de buizen van het capillair netwerk
4
