Samenvatting goederenrecht
Vereisten overdracht: (art. 3:84 lid 1 BW)
1. Levering
2. Een geldige titel
3. Beschikkingsbevoegdheid van de vervreemder
Levering =
Wilsovereenstemming tussen de vervreemder en de verkrijger. Dit komt tot stand door
aanbod en aanvaarding daarvan. Deze overeenkomst wordt een goederenrechtelijke-
overeenkomst genoemd (niet gelijk aan de overeenkomst van de koop, maar staat voor het
aanbod en de aanvaarding).
Rechtshandeling/ levenshandeling: de handeling die de vervreemder en de verkrijger van
een goed moeten verrichten voor de overdracht. Hierin is vaak de goederenrechtelijke-
overeenkomst bewerkstelligd.
Hetgeen dat als goed kan worden aangemerkt is vatbaar voor overdracht (art. 3:80 lid 3 jo. art. 3:84
lid 1 BW)
Om overgedragen te worden, moet het goed wel vatbaar zijn voor overdracht (art. 3:83 BW).
Eigendom, beperkte rechten en vorderingsrechten zijn overdraagbaar
Onoverdraagbaarheid lid 1 en lid 3 bepalen dat de wet of aard van een recht zich tegen de
overdracht kan verzetten. Dit is bijvoorbeeld bij afhankelijke of persoonlijke rechten.
In een partijbeding kan de overdraagbaarheid enkel vorderingsrechten uitsluiten op beperken (lid 2).
Dit beding geld slechts voor een schuldeiser en een schuldenaar.
Zij kunnen een onoverdraagbaarheidsbeding vaststellen waarbij de overdraagbaarheid
goederrechtelijk wordt uitgesloten. Als de schuldeiser dan alsnog de vordering overdraagt, komt er
geen overdracht tot stand omdat de vordering niet overdraagbaar is.
Of zij kunnen een overdrachtsverbod bedingen waarbij de verbintenisrechtelijke werking wordt
uitgesloten. Ondanks een verbod kan de schuldeiser overdracht bewerkstelligen maar hij pleegt dan
wel wanprestatie. Slechts indien het overdrachtsverbod tevens is beoogd de onoverdraagbaarheid uit
te sluiten, heeft zij op grond van lid 2 goederrechtelijke werking.
Let op: partijen kunnen niet de overdracht van eigendom of beperkte rechten uitsluiten of beperken
,Machtsuitoefening = macht uitoefenen kan zowel door een bezitter als een houder gebeuren. Voor
machtsuitoefening is geen feitelijke macht vereist.
Betekenis van bezit van belang voor:
Politionele functie: degene die bezitsdaden verricht is de gerechtigde
Processuele functie: de wet beschouwt de bezitter tot bewijs van het tegendeel als
rechthebbende
In geval van eigendomsverkrijging
Rechtverkrijgende functie
Aansprakelijkheid van bezig
Processuele functie/ bewijsfunctie = de bezitter van een goed wordt vermoed de rechthebbende te
zijn. Bij twijfel over de rechthebbende, wordt ervan de bezitter uit gegaan. Voorbeeld: iemand die
loopt met een fiets wordt beschouwd als de rechthebbende (art. 3:109 BW)
Of iemand een goed houdt wordt na verkeersopvattingen geïnterpreteerd (art. 3:108 BW)
Interversie = een houder wordt een bezitter, er vindt een wijziging in de rechtsverhouding.
Voorbeeld: iemand koopt de fiets na een tijdje te hebben gehuurd.
Interversieverbod = een houder kan niet door enkele wilswijziging bezitter worden van een goed.
Bezitsverschaffing = een bezit wordt overdragen en kan zowel door een bezitter als houder gebeuren
(art. 3:90 BW)
Bezitsoverdracht vs. bezitsverschaffing bezitsoverdracht mag alleen de bezitter doen en
bezitsverschaffing mag de houder ook doen naast de bezitter. Bezitsoverdracht is een vorm van
bezitsverschaffing.
Voorbeeld: het verkopen van een gestolen fiets door een beschikkingsoverdracht is een
bezitsverschaffing.
Bezitsoverdracht = de oorspronkelijke bezitter moet ervoor zorgen dat de nieuwe bezitter dezelfde
macht over het goed kan uitvoeren. Dit kan daadwerkelijk plaats vinden of door de symbolische
overhandiging. Dit kan alleen door de bezitter gebeuren (art. 3:114 BW en art. 3:115 BW)
Er vindt bezitsverlies door bezitsverkrijging plaats
Een bezitter kan op twee manieren zijn bezit verliezen:
1. Door de goed prijs te geven (iemand zet zijn afval op straat)
2. Een ander verkrijgt het bezit van het goed
Kennelijk prijsgeven = er is zekere mate van opzet nodig voor het prijsgeven
Bezitsverkrijging (art. 3:112 BW) = dit kan middels inbezitneming, overdracht of opvolging onder
algemene titel.
, Inbezitneming (art. 3:113 BW) = men neemt een goed in bezit door de feitelijke macht
verschaffen. De inbezitneming moet zich uiten in een dusdanige macht over de zaak dat het
naar verkeersopvattingen het bezit van een ander tenietdoet. Lid 2 vereist continuïteit van
het bezit.
Overdracht = dit kan middels een feitelijke handeling of zonder feitelijke handeling.
Bezitsoverdracht met feitelijke handeling (art. 3:114 BW) =
Bij een feitelijke handeling draagt de bezitter zijn bezit over door de verkrijger in staat te
stellen de macht uit te oefenen die hij zelf over het goed kon uitoefenen. Bij geen feitelijke
handeling is er sprake van de levering cp, brevi manu en longa manu.
Bezitsoverdracht zonder feitelijke handelingen (art. 3:115 BW) = dit is enkel mogelijk bij
roerende niet-registergoederen
1. Levering constitutum possessorium de vervreemder bezit de zaak en gaat deze zaak
voortaan voor de verkrijger houden
Voorbeeld: de levering wordt pas op een later moment gedaan
2. Levering brevi manu (korte hand) de verkrijger was houder van de zaak voor de
vervreemder, maar wordt nu bezitter
Voorbeeld: een fiets wordt gekocht na een periode van huren
3. Levering longa manu (lange hand) een derde hield de zaak voor de vervreemder en gaat
de zaak voor de verkrijger houden
Voorbeeld: Lucia houdt een boot voor vervreemder Nico en hij verkoopt het nu aan Hub de
verkrijger.
Opvolging onder algemene titel = verkrijgers stappen in de vermogensrechtelijke schoenen
van degene van wie ze verkrijgen. Hierdoor wordt er volledig opgevolgd.
Een levering cp werkt krachtens art. 3:90 lid 2 BW niet tegenover derde met een ouder recht op te
zaak tenzij met de vervreemding is ingestemd. Een eigenaar kan zich niet beroepen op
derdenbescherming zolang hij het bezit nog niet in zijn feitelijke macht heeft. Het gevolg hiervan is
dan een derde-verkrijger geen bescherming kan ontlenen aan art. 3:86 BW totdat de zaak in zijn
handen komt.
Levering roerende zaken onder een derde door constitutum possessorium = de vervreemder maakt
zich van middellijke bezitter naar middellijke houder van een zaak. De derde-houder dient hiervan te
, worden medegedeeld. De derde-houder blijft houder voor de vervreemder. En de vervreemder wordt
houder voor de verkrijger.
Voorbeeld van een CP-levering met drie partijen:
Een ondernemer (verkoper) verkoopt zijn machine aan een investeerder (koper) met een sale and
leaseback-constructie. De ondernemer blijft de machine gebruiken (als huurder), terwijl de
investeerder juridisch eigenaar wordt. De machine stond al in een opslagplaats van een logistiek
bedrijf (de derde partij). Dit bedrijf wordt op de hoogte gesteld dat zij de machine voortaan namens
de investeerder bewaren.
Berg/ De Bary arrest in dit arrest werd bepaald dat indien er sprake is van een CP-levering en er
toch een mededeling wordt gedaan, de levering zodanig gaat lijken op een longa manu levering, dat
we vervolgens kunnen zeggen dat er voldoende feitelijke macht wordt uitgeoefend. Waardoor
vervolgens een levering kan worden tegengeworpen door art. 3:90 lid 2 BW.
Lease plan Nederland/ BMI arrest de vraag was of een beschikkingsonbevoegde die een goed
levert middels longa manu, de verkrijger eigendom kan verschaffen. Dit werd bevestigend
beantwoord omdat er voldoende feitelijke macht was. Een tweezijdige verklaring zonder feitelijke
handeling is een manier waardoor een middellijke houder van een roerende zaak een ander het bezit
kan verschaffen. Hierdoor is een beroep op derdenbescherming mogelijk voor de eigenaar, wat in
tegenstelling tot de CP-levering niet het geval is.
Bezit te goeder trouw
Goeder trouw = iemand was niet op de hoogte van bepaalde omstandigheden en behoorde ook niet
op de hoogte te zijn hiervan. Indien iemand eenmaal te goeder trouw is, blijft hij dit ook ongeacht
wat er later gebeurt. Om goeder trouw te zijn, moet je wel voldoen aan de onderzoeksplicht en de
wegwijsplicht
Bezitter te goeder trouw = indien hij zich als rechthebbende beschouwt en zich ook redelijkerwijs als
zodanig mag beschouwen. Deze beschouwing moet objectief zijn en niet subjectief. Het moment van
verkrijging is beslissend om te bepalen of iemand te goeder trouw is.
Onderzoeksplicht = iemand te goeder trouw met onderzoeken of iemand beschikkingsonbevoegd is.
Pas indien degene niet op de hoogte was van beschikkingsonbevoegdheid en dit ook niet behoorde
of kon weten, is iemand te goeder trouw.
Wegwijsplicht = derde-verkrijger moet tot 3 jaar na zijn verkrijging onverwijld, zonder vertraging, de
gegevens kunnen verschaffen die hij op tijdstip van verkrijging voldoende achten om de identiteit van
de vervreemder te achterhalen.
Bewijsvermoeden = goede trouw wordt vermoed aanwezig te zijn. Het ontbreken van goede trouw
moet bewezen worden.
Levering met inschakeling van tussenpersonen
Vereisten overdracht: (art. 3:84 lid 1 BW)
1. Levering
2. Een geldige titel
3. Beschikkingsbevoegdheid van de vervreemder
Levering =
Wilsovereenstemming tussen de vervreemder en de verkrijger. Dit komt tot stand door
aanbod en aanvaarding daarvan. Deze overeenkomst wordt een goederenrechtelijke-
overeenkomst genoemd (niet gelijk aan de overeenkomst van de koop, maar staat voor het
aanbod en de aanvaarding).
Rechtshandeling/ levenshandeling: de handeling die de vervreemder en de verkrijger van
een goed moeten verrichten voor de overdracht. Hierin is vaak de goederenrechtelijke-
overeenkomst bewerkstelligd.
Hetgeen dat als goed kan worden aangemerkt is vatbaar voor overdracht (art. 3:80 lid 3 jo. art. 3:84
lid 1 BW)
Om overgedragen te worden, moet het goed wel vatbaar zijn voor overdracht (art. 3:83 BW).
Eigendom, beperkte rechten en vorderingsrechten zijn overdraagbaar
Onoverdraagbaarheid lid 1 en lid 3 bepalen dat de wet of aard van een recht zich tegen de
overdracht kan verzetten. Dit is bijvoorbeeld bij afhankelijke of persoonlijke rechten.
In een partijbeding kan de overdraagbaarheid enkel vorderingsrechten uitsluiten op beperken (lid 2).
Dit beding geld slechts voor een schuldeiser en een schuldenaar.
Zij kunnen een onoverdraagbaarheidsbeding vaststellen waarbij de overdraagbaarheid
goederrechtelijk wordt uitgesloten. Als de schuldeiser dan alsnog de vordering overdraagt, komt er
geen overdracht tot stand omdat de vordering niet overdraagbaar is.
Of zij kunnen een overdrachtsverbod bedingen waarbij de verbintenisrechtelijke werking wordt
uitgesloten. Ondanks een verbod kan de schuldeiser overdracht bewerkstelligen maar hij pleegt dan
wel wanprestatie. Slechts indien het overdrachtsverbod tevens is beoogd de onoverdraagbaarheid uit
te sluiten, heeft zij op grond van lid 2 goederrechtelijke werking.
Let op: partijen kunnen niet de overdracht van eigendom of beperkte rechten uitsluiten of beperken
,Machtsuitoefening = macht uitoefenen kan zowel door een bezitter als een houder gebeuren. Voor
machtsuitoefening is geen feitelijke macht vereist.
Betekenis van bezit van belang voor:
Politionele functie: degene die bezitsdaden verricht is de gerechtigde
Processuele functie: de wet beschouwt de bezitter tot bewijs van het tegendeel als
rechthebbende
In geval van eigendomsverkrijging
Rechtverkrijgende functie
Aansprakelijkheid van bezig
Processuele functie/ bewijsfunctie = de bezitter van een goed wordt vermoed de rechthebbende te
zijn. Bij twijfel over de rechthebbende, wordt ervan de bezitter uit gegaan. Voorbeeld: iemand die
loopt met een fiets wordt beschouwd als de rechthebbende (art. 3:109 BW)
Of iemand een goed houdt wordt na verkeersopvattingen geïnterpreteerd (art. 3:108 BW)
Interversie = een houder wordt een bezitter, er vindt een wijziging in de rechtsverhouding.
Voorbeeld: iemand koopt de fiets na een tijdje te hebben gehuurd.
Interversieverbod = een houder kan niet door enkele wilswijziging bezitter worden van een goed.
Bezitsverschaffing = een bezit wordt overdragen en kan zowel door een bezitter als houder gebeuren
(art. 3:90 BW)
Bezitsoverdracht vs. bezitsverschaffing bezitsoverdracht mag alleen de bezitter doen en
bezitsverschaffing mag de houder ook doen naast de bezitter. Bezitsoverdracht is een vorm van
bezitsverschaffing.
Voorbeeld: het verkopen van een gestolen fiets door een beschikkingsoverdracht is een
bezitsverschaffing.
Bezitsoverdracht = de oorspronkelijke bezitter moet ervoor zorgen dat de nieuwe bezitter dezelfde
macht over het goed kan uitvoeren. Dit kan daadwerkelijk plaats vinden of door de symbolische
overhandiging. Dit kan alleen door de bezitter gebeuren (art. 3:114 BW en art. 3:115 BW)
Er vindt bezitsverlies door bezitsverkrijging plaats
Een bezitter kan op twee manieren zijn bezit verliezen:
1. Door de goed prijs te geven (iemand zet zijn afval op straat)
2. Een ander verkrijgt het bezit van het goed
Kennelijk prijsgeven = er is zekere mate van opzet nodig voor het prijsgeven
Bezitsverkrijging (art. 3:112 BW) = dit kan middels inbezitneming, overdracht of opvolging onder
algemene titel.
, Inbezitneming (art. 3:113 BW) = men neemt een goed in bezit door de feitelijke macht
verschaffen. De inbezitneming moet zich uiten in een dusdanige macht over de zaak dat het
naar verkeersopvattingen het bezit van een ander tenietdoet. Lid 2 vereist continuïteit van
het bezit.
Overdracht = dit kan middels een feitelijke handeling of zonder feitelijke handeling.
Bezitsoverdracht met feitelijke handeling (art. 3:114 BW) =
Bij een feitelijke handeling draagt de bezitter zijn bezit over door de verkrijger in staat te
stellen de macht uit te oefenen die hij zelf over het goed kon uitoefenen. Bij geen feitelijke
handeling is er sprake van de levering cp, brevi manu en longa manu.
Bezitsoverdracht zonder feitelijke handelingen (art. 3:115 BW) = dit is enkel mogelijk bij
roerende niet-registergoederen
1. Levering constitutum possessorium de vervreemder bezit de zaak en gaat deze zaak
voortaan voor de verkrijger houden
Voorbeeld: de levering wordt pas op een later moment gedaan
2. Levering brevi manu (korte hand) de verkrijger was houder van de zaak voor de
vervreemder, maar wordt nu bezitter
Voorbeeld: een fiets wordt gekocht na een periode van huren
3. Levering longa manu (lange hand) een derde hield de zaak voor de vervreemder en gaat
de zaak voor de verkrijger houden
Voorbeeld: Lucia houdt een boot voor vervreemder Nico en hij verkoopt het nu aan Hub de
verkrijger.
Opvolging onder algemene titel = verkrijgers stappen in de vermogensrechtelijke schoenen
van degene van wie ze verkrijgen. Hierdoor wordt er volledig opgevolgd.
Een levering cp werkt krachtens art. 3:90 lid 2 BW niet tegenover derde met een ouder recht op te
zaak tenzij met de vervreemding is ingestemd. Een eigenaar kan zich niet beroepen op
derdenbescherming zolang hij het bezit nog niet in zijn feitelijke macht heeft. Het gevolg hiervan is
dan een derde-verkrijger geen bescherming kan ontlenen aan art. 3:86 BW totdat de zaak in zijn
handen komt.
Levering roerende zaken onder een derde door constitutum possessorium = de vervreemder maakt
zich van middellijke bezitter naar middellijke houder van een zaak. De derde-houder dient hiervan te
, worden medegedeeld. De derde-houder blijft houder voor de vervreemder. En de vervreemder wordt
houder voor de verkrijger.
Voorbeeld van een CP-levering met drie partijen:
Een ondernemer (verkoper) verkoopt zijn machine aan een investeerder (koper) met een sale and
leaseback-constructie. De ondernemer blijft de machine gebruiken (als huurder), terwijl de
investeerder juridisch eigenaar wordt. De machine stond al in een opslagplaats van een logistiek
bedrijf (de derde partij). Dit bedrijf wordt op de hoogte gesteld dat zij de machine voortaan namens
de investeerder bewaren.
Berg/ De Bary arrest in dit arrest werd bepaald dat indien er sprake is van een CP-levering en er
toch een mededeling wordt gedaan, de levering zodanig gaat lijken op een longa manu levering, dat
we vervolgens kunnen zeggen dat er voldoende feitelijke macht wordt uitgeoefend. Waardoor
vervolgens een levering kan worden tegengeworpen door art. 3:90 lid 2 BW.
Lease plan Nederland/ BMI arrest de vraag was of een beschikkingsonbevoegde die een goed
levert middels longa manu, de verkrijger eigendom kan verschaffen. Dit werd bevestigend
beantwoord omdat er voldoende feitelijke macht was. Een tweezijdige verklaring zonder feitelijke
handeling is een manier waardoor een middellijke houder van een roerende zaak een ander het bezit
kan verschaffen. Hierdoor is een beroep op derdenbescherming mogelijk voor de eigenaar, wat in
tegenstelling tot de CP-levering niet het geval is.
Bezit te goeder trouw
Goeder trouw = iemand was niet op de hoogte van bepaalde omstandigheden en behoorde ook niet
op de hoogte te zijn hiervan. Indien iemand eenmaal te goeder trouw is, blijft hij dit ook ongeacht
wat er later gebeurt. Om goeder trouw te zijn, moet je wel voldoen aan de onderzoeksplicht en de
wegwijsplicht
Bezitter te goeder trouw = indien hij zich als rechthebbende beschouwt en zich ook redelijkerwijs als
zodanig mag beschouwen. Deze beschouwing moet objectief zijn en niet subjectief. Het moment van
verkrijging is beslissend om te bepalen of iemand te goeder trouw is.
Onderzoeksplicht = iemand te goeder trouw met onderzoeken of iemand beschikkingsonbevoegd is.
Pas indien degene niet op de hoogte was van beschikkingsonbevoegdheid en dit ook niet behoorde
of kon weten, is iemand te goeder trouw.
Wegwijsplicht = derde-verkrijger moet tot 3 jaar na zijn verkrijging onverwijld, zonder vertraging, de
gegevens kunnen verschaffen die hij op tijdstip van verkrijging voldoende achten om de identiteit van
de vervreemder te achterhalen.
Bewijsvermoeden = goede trouw wordt vermoed aanwezig te zijn. Het ontbreken van goede trouw
moet bewezen worden.
Levering met inschakeling van tussenpersonen
