samenvatting- deontologische aspecten

DEONTOLOGISCHE ASPECTEN
LES 1
Focus

 Beroepsethiek- normatieve professionaliteit
 Keuze voor deontologische aspecten – omgaan met vertrouwelijke gegevens
o Privacy- discretieplicht/ ambtsgeheim- beroepsgeheim

DEONTOLOGIE?

 Deontologische code  beroepen (artsen, advocaten, orthopedagogische code)
o Zegt wat je MOET doen
 Deon  staat voor MOETEN
 Ethisch begrip
 Kant  deontologische filosoof (“je moet doen wat je moet doen  wat je zelf
wilt(autonoom) = morele verplichtingen
 Morele plicht  wat je zou moeten doen volgens jezelf wat het goede is 4

Doe ik dingen goed? Doe ik de goede dingen?
- Omgaan met technologische Ethische vragen stellen over (eigen)
ontwikkelingen interventies: dragen ze bij en op welke
- Gespreksvaardigheden- manier aan goede orthopedagogie?
- Kwalitatieve rapportage
- Omgaan met agressie  Normatief

Normatief  handelingen stellen met bepaalde richtingen

Beroep  2 componenten

 We gaan vooral in op het normatieve.
 Dragen jou interventies aan een betere wereld (doe je het goede?)

METAFOOR, ‘PROFESSIONAL ALS LANTARENPAAL OF ALS KAMPVUUR
 Lantarenpaal (technisch)
o Begane paden langs palen die je kent, je helpt mensen op de weg die ze
belopen (technisch)
 Kampvuur
o Soms sukkelen mensen in het moeras  je weet niet meer hoe je uit de
situatie moet geraken  samen met cliënt een weg zoeken  samen een
kampvuur maken (door samen te zoeken)


INTGER HANDELEN  HET GOEDE DOEN
 Integrity is doing the right thing even if no one is watching.
o Integriteit hangt NIET af van een ander maar VAN JEZELF
 Als je ooit in de verleiding komt om te zoeken naar goedkeuring van buitenaf,
realiseer je dan dat je je integriteit hebt gecomprimeerd = (in gevaar gebracht).
Als je getuige nodig hebt, wees dan jezelf (Epictetus)
 Autonoom (vs. Heteronoom) het goede doen
 Kerk (elite)  bepaald wat je moet doen  Kant zegt dat het dwang is

,INTEGRITEIT

= het goede doen en of iets goed is

- Zelf autonoom kunnen beslissen
- NIET goed doen omwille v/d goedkeuring van de ander = heteronoom
- MAAR het goed is het goede te doen

MORAAL: HOE WETEN WAT GOED IS
o Trial & error
o Afleiden vanuit reactie van een ander
o Als je achteraf kan evalueren
o Intuïtie (buikgevoel)
 Alarmsignaal  wnr je geweten knaagt
 Opbouwen door ervaringen
o Waarde en normen, bekomen door:
 Opvoeding & cultuur  socialisatie (primair, secundair, tertiair)
 Referentie kader
 De wet


HOE WETEN WAT GOED IS…
 Pluralisme binnen SL
o Moraliteit (W &N) via socialisatie, trial and error
o Breder dan wetten en regels= invulling v/h goede
o Wetten  tijdelijke consensus- wetten kunnen onrechtvaardig zijn
o Wetten moet je kritisch bekijken (bv mobiliteit mensen met minder geld
wordt mobiliteit afgenomen omdat men niet meer met oude auto’s in het
stad rijden)
 Onderscheid moraal ethiek

Moraal Ethiek
Is intuïtief- scheidsrechter is ons geweten De studie v/d morele overwegingen van
(of in de volksmond: gezond verstand) de mensen
 Dagelijks stellen
 Je doet het op gevoel (je stelt je  Hoe kunnen we ervoor zorgen dat
geen vragen) mensen hun keuzes ethisch
verantwoorden



… EN WIE DOET DAT?
 Bepalen we dat zelf?
 Als je weet wat goed is, kun je bijna niets anders doen (Aristoteles)
 Gedachten experiment 1 (onder ga het en formuleer een antwoord binnen de
situatie)
o De vriendelijke buurtmoordenaar met de bijl (zoals Anne frank)
 Je zit zondag in je zetel (en je hebt kinderen) er belt een man aan
met vettig haar en heeft een bebloede bijl in zijn hand “hallo ik ben
de vriendelijke buurt bijl moordenaar” en u kinderen staan nog op
mijn lijstje, waar zijn je kinderen dan zijn we er allebei van af
 Wat doe je?  Politie bellen & deur sluiten (onbeleefd)

,  Niemand zal zeggen waar de kinderen zijn  je zal niet de
waarheid vertellen
o Kant of deontologie zegt  je bent immoreel (je moet
kijken naar principes & principe is we moeten altijd
eerlijk zijn)
 We gaan vaak principes aan de kant schuiven (is menselijk)
 * als rationele en vrije individuen
 We vinden het principe ‘niet liegen’ belangrijk, maar vullen die naar gelang de
context> subjectieve moraal is wankele basis

WIE BEPAALT DAN HET GOEDE
 Oplossing: deontologische code?
o Deontologie als ethisch perspectief (3 perspectieven) – ‘plichtenleer’ (in
vb.: liegen is immoreel)
 Gedachten experiment 2  trolley probleem (trein probleem)
o Feministische kritiek
o Mensen gaan intuïtief zeggen dat ze de hendel over halen (1 persoon is
beter dan 5)  consequentialisten (geen moeite met hendel over halen)
o Deontologie  hebben meer moeite
 Kijken naat principe (bv niet doden  dan
ga je niet aan de hendel komen)
 Doctrine van het dubbel effect
(principe= ik wil mensen helpen
maar je dood ook 1 persoon  je vertrek van iets goed maar
heeft ook neg gevolgen)
 Metafoor voor abortus (bv artsen hebben principe om niet te doden)
o Problemen bij variatie
 Je staat op een brug, ipv van hendel. Er staat een dikke mens naast
je en je de mens duwt dan stopt de tram  hetzelfde als de hendel
maar je betrekt iemand actief en is reëler)
 Mensen gaan twijfelen


NORMATIEVE ETHIEK
Consequentialisme Deontologie
Een handeling is goed… … als deze vertrekt vanuit de juiste
… als deze de best mogelijke gevolgen intentie (principe)
oplevert
‘Goede wil’ (morele plicht)
The greatest happiness for the Categorisch imperatief
greatest number Kant
Bentham


 Doe niet aan een ander wat jezelf  Als iedereen hetzelfde zou doen als
niet zou doen ik, zou er dan een betere wereld
zijn (bv. sluikstorten)

DE VERWISSELBAARHEIDS GEDACHTEN
Verwisselbaarheid  bij het innemen van een standpunt gaat men het gewicht van de
eigen belangen niet meer toekennen dan de belangen van anderen

,  Belangrijkste toetssteen binnen de normatieve ethiek en bepaald of een theorie
ethisch is
 Principe van gelijkheid
 Voorwaarde om van ethiek te kunnen spreken
 Eigen belangen hebben niet meer waarde dan die van andere (overstijgen
egoïsme)
 Gaat over algemeen belang
o NOOIT VANUIT EIGEN BELANG
 Eigen belang overstijgen  je mag jezelf niet anders behandelen en
andere verschillen onderling niet van elkaar
 Voorbeeld: verdelen van een taart
o Gelijkheidsprincipe  6 gelijke stukken
o Andere ethische verdelingen:
 Volwassene groter stuk geven omdat ze meer eten nodig hebben
(op basis van behoefte)
 Jarige krijgt een groot stuk  ethisch, iedereen die in de toekomst
jarig is, krijgt een groter stuk
o Niet ethisch:
 Vanuit dominantie. We zijn groot en sterk en eisen een groot stuk
op en de zwakke krijgen kleiner stuk
 We gaan mensen ongelijk behandel om gelijkheid te bekomen

Een verhaal van ‘worden’ en ‘zijn’  de ingenieur en rechter

Handelen= ethisch wanneer het handelen uit eigen belang of egoïsme dit
overstijgt


HET GOEDE OF HET JUISTE DOEN
Goede Juiste
= een moreel positief doel dat we = geheel van regels of morele normen die
bereiken door ons handelen. onze zoektocht naar het goede mogelijk
- moeilijk te bepalen of definiëren maken of net binnen perken houden



1) Doctrine van het dubbel effect
2) Dominantie deontologisch perspectief
o Iedereen is gelijk voor de wet
 2 extremen
o Spanning
 Consequent  iedere situatie opnieuw toepassen
 Leggen de prioriteit bij het goede ten nadelen v/h juiste
(‘priorty of the good over the right’
 Deontologie  regels op elke situatie toepassen
 Leggen de prioriteit bij het juisten ten nadele van de goede
(‘priority of the right over the good’)
3) Deugdenethiek
 Het drijfzand v/h relativisme en de kale woestijnen v/h dogmatisme