ORGANISATIE ONTWIKKELING
LES1: LEERPAD
De lesdoelen van dit leerpad zijn:
1. Je kan de kenmerken van een organisatie beschrijven.
2. Je kan de kenmerken van een missie beschrijven.
3. Je kan de kenmerken van een visie beschrijven.
4. Je kan het verschil tussen een missie en een visie benoemen.
5. Je kan de kernwaarden van een organisatie beschrijven.
6. Je kan evoluties in de samenleving (externe omgeving) van de organisatie beschrijven.
7. Je kan evoluties in het werkveld (externe omgeving) van de organisatie beschrijven.
8. Je kan kansen en bedreigingen van de externe omgeving van de organisatie beschrijven.
9. Je kan op een kritische reflectieve manier de organisatie zelf beschrijven (werking,
processen, resources, doelstellingen…).
10. Je kan sterktes en uitdagingen van de interne omgeving van de organisatie beschrijven.
HOOFDSTUK 1 À DE IDENTITEIT VAN DE ORGANISTAIE = HET
FUNDAMENT
Binnen het fundament onderscheiden we 3 elementen die heel dicht met elkaar
verweven zijn:
1. Missie
2. Visie
3. Kernwaarde
Dit fundament vormt de basis waarop alle (strategische) keuzes worden gemaakt
o Wat is de bestemming en de bestaansreden van een organisatie?
o Wat is de unieke bijdrage van de organisatie ten dienste van de omgeving? Of wat komt de
omgeving tekort, als deze organisatie ophoudt te bestaan?
1.1 WAT ZIJN ORGANISATIES?
- Niemand is een eiland à we zijn allemaal deel van diverse
samenlevingsverbanden en dus ook op die manier verbonden ah vaste land
(link met socio )
o Op het vaste land, in onze SL, komen we in contact met, maken we gebruik
van of engageren we ons in een veelheid van organisaties
- Invloed van organisaties is GROOT
KENMERKEN VAN EEN ORGANISTAIE
Organisaties= functioneel en regelen het sociale leven en dagelijkse gedrag van
individuen
In de eerste 1000 dagen van je leven als in contact gekomen met veel
organisaties (bv. kind en gezin, opvoedingswinkels, dagverblijven,),
, o Verschillende organisaties hebben als doel à kinderen mee op te voeden,
onderwijzen, ondersteunen à zodat ze later kunnen deelnemen aan de SL
Verbonden zijn in en met organisaties= constante in je levensloop
o Bv. verrichten van arbeid, opdoen van kennis, beschermen van onze
gezondheid, à organisaties spelen bel rol
Ook binnen orthopedagogie kom je in contact met de diversiteit van organisaties
(school, dag centra voor mensen met beperking, WZC...)
DEFENITIE ORGANISATIE
Organisatie is afgeleid van het Griekse “organon” = wat werktuig of hulpmiddel
betekent
o Organisatie= hulpmiddel om een doel te bereiken
In een organisatie komen en werken mensen samen aan 1 zelfde doel of delen
dezelfde missie
o Missie gedreven organisatie= wnr een organisatie een duidelijk sociaal
doel voor ogen heeft en dus impact wil maken om van de wereld/
maatschappij een betere plaats te maken voor iedereen
Definitie van organisaties van Daftà organisaties zijn:
o Menselijke samenwerkingsverbanden
o Gericht op het realiseren van een duidelijk doel
o Ontworpen als systemen van bewust gestructureerde en gecoördineerde activiteiten
o Verbonden met een externe omgeving
SOCIAL PROFIT VS. PROFIT ORGANISATIES
Social profit= container begrip voor al van organisaties die hoofdzakelijk diensten
leveren met een maatschappelijk nut
Profit organisaties Social profit organisaties
- Winstmaximalisatie ten behoeven - Gemeenschappelijke winst i.p.v.
v/d bedrijfscontinuïteit winstmaximalisatie
- Belangrijkste doelstellingen = - Belangrijkste doelstellingen:
eigen doel collectieve doelen
- Profit à winstmaximalisatie zodat - Social- profit/ missie gedreven
het bedrijf kan blijven voortbestaan organisatie à streven naar
maatschappelijke en sociale doelen
- Vaak VZW
VZW mogen WEL winst maken à MAAR enkel de bedoeling dat mogelijke winst het
maatschappelijk doel V/d organisatie dient en dus niet wordt uitgekeerd aan de
leden. DE winst moeten terugvloeien naar het doel en niet de organisatie of de
leden (GEEN winstmaximalisatie)
o Van ‘verengingen zonder
winstoogmerk’ à naar ‘verengingen
zonder winstuitkering’
ORGANISATIE ONTWIKKELING, WAT?
,3 basiscomponenten van organisaties
1) Organisatie en de omgeving
2) Organisatie en structuur
3) Organisatie en menselijk kapitaal
1. ORGANISTAIE EN DE OMGEVING
Elke organisatie heeft specifieke bestaansredenen die neergeschreven worden in
hun missie
Organisaties ontwikkelen een strategie waarin ze nadenken, vastleggen en
focussen op wat ze wel en niet gaan doen en hoe ze de dingen willen aanpakken
om de missie concreet waar te maken
Missie gedreven organisaties staan in directe verbinding let de omgeving waarin
ze actief zijn
o Ze willen de omgeving zelf beïnvloeden
Bv. samenwerking beter maken, inzetten voor specifieke
doelgroepen
2. ORGANISATIE EN STRUCTUUR
Organisatie beschikt over een specifieke structuur waarin mensen specifieke
taken, rollen en bevoegdheden krijgen binnen de organisatie (organigram en
taakverdeling) om hun missie te kunnen waar maken
3. ORGANISATIE EN HET MENSELIJK KAPITAAL
Menselijk kapitaal à belangrijk om een impact te kunnen hebben
Om missie te kunnen waarmaken moeten mensen worden aangeworven en
opgeleid om de functies te kunnen uitvoeren die in de structuur vastgelegd
werden
Organisaties =mensen werk
o Worden gedragen door mensen die afh. Zijn van elkaar en in interactie
gaan met elkaar via samenwerking en gemeenschappelijke (of persoonlijk)
doel
Leiderschap = ONMISBAAR
1.2 HET GROTE WAAROM: MISSIE, VISIE EN KERNWAARDEN
Nadenken over de fundamentele vraag à noodzakelijke stap om verdere
beslissingen af te toetsen en om te weren welke richting/ focus je als organisatie
moet kiezen om je doel te behalen
o Fundamentele vraag = ‘gevoel van bestemming’, “waarom doen we wat
we doen?”
FUNDAMENT
1) De missie (wat- vraag)
, a. Wat is de bestaansreden van een organisatie? Wat is de unieke bijdrage
v/d organisatie ten dienste v/d omgeving? Of wat komt de omgeving te
kort, als deze organisatie stopt?
2) Visie en kernwaarden (waarom- vraag)
a. Waarom doen we wat we doen? Wat is de bestemming, de droom v/d
organisatie?
3) Strategie (hoe- vraag)
a. Hoe willen we bereiken wat we willen en moeten bereiken met onze
organisatie
STRATEGISCH PROCES
We moeten een duurzaam evenwicht vinden binnen
spanningsvelden van wat we kunnen, wat we
moeten en wat we willen doen met de organisatie
1. Onze dromen (de gewenste toekomst) à de
doelen v/d organisatie
2. Wat verwacht de ruimere omgeving en de
concurrentie van ons (de noodzakelijke
toekomst) = omgevingsvereiste
3. Onze capaciteiten en vaardigheden (de mogelijke toekomst)
Kiezen = hart van elk strategisch proces
*extra uitleg over 3 hoek in filmpje leerpad
Strategisch management start bij het bepalen v/d wenselijke toekomst. De doelen v/d
organisatie
Welke toekomst willen wij voor de organisatie
realiseren?
Vastleggen van eindbestemming
1) MISSIE
- Zegt wat de organisatie wil doen + vormt de kern v/h bestaansrecht van een
organisatie
- Tijdloos & geworteld in het ontstaansverleden
- Richt een blik naar binnen
o Wie zijn we? Waarom bestaan we? Wat doen we?
Missie bestaat uit 4 onderlinge versterkende basiselementen
1. Waarom vraag à waarom bestaat de organisatie- welke behoefte vult de
organisatie in?
2. Waar – vraag à binnen welke actiedomeinen is de organisatie actief binnen de
omgeving
3. Wat- vraag à wat willen ze bereiken (doelen v/d organisatie)? Wat onderscheidt
deze organisatie van andere?
LES1: LEERPAD
De lesdoelen van dit leerpad zijn:
1. Je kan de kenmerken van een organisatie beschrijven.
2. Je kan de kenmerken van een missie beschrijven.
3. Je kan de kenmerken van een visie beschrijven.
4. Je kan het verschil tussen een missie en een visie benoemen.
5. Je kan de kernwaarden van een organisatie beschrijven.
6. Je kan evoluties in de samenleving (externe omgeving) van de organisatie beschrijven.
7. Je kan evoluties in het werkveld (externe omgeving) van de organisatie beschrijven.
8. Je kan kansen en bedreigingen van de externe omgeving van de organisatie beschrijven.
9. Je kan op een kritische reflectieve manier de organisatie zelf beschrijven (werking,
processen, resources, doelstellingen…).
10. Je kan sterktes en uitdagingen van de interne omgeving van de organisatie beschrijven.
HOOFDSTUK 1 À DE IDENTITEIT VAN DE ORGANISTAIE = HET
FUNDAMENT
Binnen het fundament onderscheiden we 3 elementen die heel dicht met elkaar
verweven zijn:
1. Missie
2. Visie
3. Kernwaarde
Dit fundament vormt de basis waarop alle (strategische) keuzes worden gemaakt
o Wat is de bestemming en de bestaansreden van een organisatie?
o Wat is de unieke bijdrage van de organisatie ten dienste van de omgeving? Of wat komt de
omgeving tekort, als deze organisatie ophoudt te bestaan?
1.1 WAT ZIJN ORGANISATIES?
- Niemand is een eiland à we zijn allemaal deel van diverse
samenlevingsverbanden en dus ook op die manier verbonden ah vaste land
(link met socio )
o Op het vaste land, in onze SL, komen we in contact met, maken we gebruik
van of engageren we ons in een veelheid van organisaties
- Invloed van organisaties is GROOT
KENMERKEN VAN EEN ORGANISTAIE
Organisaties= functioneel en regelen het sociale leven en dagelijkse gedrag van
individuen
In de eerste 1000 dagen van je leven als in contact gekomen met veel
organisaties (bv. kind en gezin, opvoedingswinkels, dagverblijven,),
, o Verschillende organisaties hebben als doel à kinderen mee op te voeden,
onderwijzen, ondersteunen à zodat ze later kunnen deelnemen aan de SL
Verbonden zijn in en met organisaties= constante in je levensloop
o Bv. verrichten van arbeid, opdoen van kennis, beschermen van onze
gezondheid, à organisaties spelen bel rol
Ook binnen orthopedagogie kom je in contact met de diversiteit van organisaties
(school, dag centra voor mensen met beperking, WZC...)
DEFENITIE ORGANISATIE
Organisatie is afgeleid van het Griekse “organon” = wat werktuig of hulpmiddel
betekent
o Organisatie= hulpmiddel om een doel te bereiken
In een organisatie komen en werken mensen samen aan 1 zelfde doel of delen
dezelfde missie
o Missie gedreven organisatie= wnr een organisatie een duidelijk sociaal
doel voor ogen heeft en dus impact wil maken om van de wereld/
maatschappij een betere plaats te maken voor iedereen
Definitie van organisaties van Daftà organisaties zijn:
o Menselijke samenwerkingsverbanden
o Gericht op het realiseren van een duidelijk doel
o Ontworpen als systemen van bewust gestructureerde en gecoördineerde activiteiten
o Verbonden met een externe omgeving
SOCIAL PROFIT VS. PROFIT ORGANISATIES
Social profit= container begrip voor al van organisaties die hoofdzakelijk diensten
leveren met een maatschappelijk nut
Profit organisaties Social profit organisaties
- Winstmaximalisatie ten behoeven - Gemeenschappelijke winst i.p.v.
v/d bedrijfscontinuïteit winstmaximalisatie
- Belangrijkste doelstellingen = - Belangrijkste doelstellingen:
eigen doel collectieve doelen
- Profit à winstmaximalisatie zodat - Social- profit/ missie gedreven
het bedrijf kan blijven voortbestaan organisatie à streven naar
maatschappelijke en sociale doelen
- Vaak VZW
VZW mogen WEL winst maken à MAAR enkel de bedoeling dat mogelijke winst het
maatschappelijk doel V/d organisatie dient en dus niet wordt uitgekeerd aan de
leden. DE winst moeten terugvloeien naar het doel en niet de organisatie of de
leden (GEEN winstmaximalisatie)
o Van ‘verengingen zonder
winstoogmerk’ à naar ‘verengingen
zonder winstuitkering’
ORGANISATIE ONTWIKKELING, WAT?
,3 basiscomponenten van organisaties
1) Organisatie en de omgeving
2) Organisatie en structuur
3) Organisatie en menselijk kapitaal
1. ORGANISTAIE EN DE OMGEVING
Elke organisatie heeft specifieke bestaansredenen die neergeschreven worden in
hun missie
Organisaties ontwikkelen een strategie waarin ze nadenken, vastleggen en
focussen op wat ze wel en niet gaan doen en hoe ze de dingen willen aanpakken
om de missie concreet waar te maken
Missie gedreven organisaties staan in directe verbinding let de omgeving waarin
ze actief zijn
o Ze willen de omgeving zelf beïnvloeden
Bv. samenwerking beter maken, inzetten voor specifieke
doelgroepen
2. ORGANISATIE EN STRUCTUUR
Organisatie beschikt over een specifieke structuur waarin mensen specifieke
taken, rollen en bevoegdheden krijgen binnen de organisatie (organigram en
taakverdeling) om hun missie te kunnen waar maken
3. ORGANISATIE EN HET MENSELIJK KAPITAAL
Menselijk kapitaal à belangrijk om een impact te kunnen hebben
Om missie te kunnen waarmaken moeten mensen worden aangeworven en
opgeleid om de functies te kunnen uitvoeren die in de structuur vastgelegd
werden
Organisaties =mensen werk
o Worden gedragen door mensen die afh. Zijn van elkaar en in interactie
gaan met elkaar via samenwerking en gemeenschappelijke (of persoonlijk)
doel
Leiderschap = ONMISBAAR
1.2 HET GROTE WAAROM: MISSIE, VISIE EN KERNWAARDEN
Nadenken over de fundamentele vraag à noodzakelijke stap om verdere
beslissingen af te toetsen en om te weren welke richting/ focus je als organisatie
moet kiezen om je doel te behalen
o Fundamentele vraag = ‘gevoel van bestemming’, “waarom doen we wat
we doen?”
FUNDAMENT
1) De missie (wat- vraag)
, a. Wat is de bestaansreden van een organisatie? Wat is de unieke bijdrage
v/d organisatie ten dienste v/d omgeving? Of wat komt de omgeving te
kort, als deze organisatie stopt?
2) Visie en kernwaarden (waarom- vraag)
a. Waarom doen we wat we doen? Wat is de bestemming, de droom v/d
organisatie?
3) Strategie (hoe- vraag)
a. Hoe willen we bereiken wat we willen en moeten bereiken met onze
organisatie
STRATEGISCH PROCES
We moeten een duurzaam evenwicht vinden binnen
spanningsvelden van wat we kunnen, wat we
moeten en wat we willen doen met de organisatie
1. Onze dromen (de gewenste toekomst) à de
doelen v/d organisatie
2. Wat verwacht de ruimere omgeving en de
concurrentie van ons (de noodzakelijke
toekomst) = omgevingsvereiste
3. Onze capaciteiten en vaardigheden (de mogelijke toekomst)
Kiezen = hart van elk strategisch proces
*extra uitleg over 3 hoek in filmpje leerpad
Strategisch management start bij het bepalen v/d wenselijke toekomst. De doelen v/d
organisatie
Welke toekomst willen wij voor de organisatie
realiseren?
Vastleggen van eindbestemming
1) MISSIE
- Zegt wat de organisatie wil doen + vormt de kern v/h bestaansrecht van een
organisatie
- Tijdloos & geworteld in het ontstaansverleden
- Richt een blik naar binnen
o Wie zijn we? Waarom bestaan we? Wat doen we?
Missie bestaat uit 4 onderlinge versterkende basiselementen
1. Waarom vraag à waarom bestaat de organisatie- welke behoefte vult de
organisatie in?
2. Waar – vraag à binnen welke actiedomeinen is de organisatie actief binnen de
omgeving
3. Wat- vraag à wat willen ze bereiken (doelen v/d organisatie)? Wat onderscheidt
deze organisatie van andere?
