Samenvatting personen- en familierecht
Persoon: drager van rechten en plichten
Persoonlijkheid:
- Vangt aan met geboorte levend ter wereld komen
UITZONDERING art 1:2 BW (i.v.m. erfrecht)
- Eindigt door de dood
Bloedverwantschap: gebaseerd op geboorte
Aanverwantschap: gebaseerd door huwelijk of geregistreerd partnerschap
Bloedverwantschap in rechte linie: de een stamt van de ander af
Bloedverwantschap in zijlinie: gemeenschappelijke stamvader
Bloedverwant houdt in: vader, moeder, broers, zussen, ooms, tantes, neven, nichten,
opa’s, oma’s etc.)
Juridische term bloedverwantschap:
- Biologische betrekking afstamming (door geboorte, ondanks dat
echtgenoot niet de verwerker hoeft te zijn)
- Erkenning (art. 1:203)
- Adoptie (art. 1:229)
Artikel 1:3 lid 1 BW geeft aan hoe graad van bloedverwantschap vastgesteld moet
worden (je telt het aantal geboorten)
Aanverwantschap (art. 1:3 lid 2 BW): door huwelijk of g.p. ontstaan tussen
echtgenoot/ partner en bloedverwanten van echtgenoot/ partner.
Bepalen van de graad is belang voor bv.:
- Erfrecht (art. 4:10 BW)
- Aanwezigheid van huwelijksbeletsel (art. 1:41 en 1:41a BW)
- Bevoegdheid zich van afleggen van getuigenverklaring te verschonen (art.
165 lid 2 Rv)
Family life
- Artikel 8 EVRM
- Enger dan familie en ruimer dan gezin
- Tussen bv.:
Moeder en kind
Man met wie de moeder is gehuwd ten tijde van de geboorte van een kind
Echtgenoten
Kind en man dat kind heeft erkend
Nauwe verwanten (grootouders-kleinkinderen)
Pleegouders en pleegkinderen
- Van belang bij:
Omgang
Gezag
Informatieplicht
, Kinderbescherming
Afstamming
Onderhoudsplichten
Naamrecht
Erfrecht
Marckx-arrest m.b.t. kinderen van ongehuwde moeders, dus de banden werden
wettelijk verruimd.
De naam
- Ouders kiezen één van hun beider naam (per 1 januari 2024 gewijzigd, nu kan
het kind de achternaam van beide ouders krijgen, zie art. 1:15 BW)
- Artikel 1:5 lid 8 BW: eenheid in het gezin (broers/zussen moeten dezelfde
achternaam hebben)
- Met elkaar gehuwde ouders:
Voor de geboorte al een keuze gemaakt (akte van naamkeuze)
Bij geboorteaangifte (akte van geboorte)
Art. 1:5 lid 4 BW
- Indien geen keuze, achternaam vader (art. 1:5 lid 5 BW)
- i.g.v. huwelijk/ g.p. die niet de ouder is geen keuze: achternaam moeder
(Art 1:5 lid 4, vierde volzin + lid 5 aanhef en b)
- Adoptie keuze ter gelegenheid van rechtelijke uitspraak (art. 1:5 lid 3 BW)
Indien geen keuze en adoptanten zijn van hetzelfde geslacht dan behoudt het
kind zijn/haar achternaam
- Erkenning: ter gelegenheid van de erkenning, geen keuze? Moeder (art.
1:5 lid 2 BW)
- Kind van 16 jaar of ouder: zelf keuze
Artikel 1:6 BW: bewijs van geslachtsnaam d.m.v. geboorteakte (dwingend bewijs)
Artikel 1:7 BW wijziging van geslachtsnaam: d.m.v. koninklijk besluit op verzoek van
betrokkene of diens wettelijk vertegenwoordiger
Verkrijging en wijziging van voornamen (artikel 1:4 BW)
- Lid 1: namen gegeven door degene die de geboorte aangeeft
- Lid 2: keuze voornaam is vrij, behoudens beperking lid 2
- Lid 3: wanneer ambtenaar het kind ambtshalve 1 of meer voornamen geeft
Wijzigen van voornaam
- Lid 4 + 1:20 en 20a BW: op verzoek door rechtbank bevolen wijziging
middels een latere toevoeging aan akte van geboorte
Woonplaats
- Nakomen van verbintenis (art. 6:41 BW)
- Rechtsmacht van Nederlandse rechter (art. 2 Rv)
- Relatieve competente rechter (art. 99 Rv)
- Kieswet, belastingen, bijstand
Art. 1:10 lid BW: woonstede = adres waar iemand officieel woont en is ingeschreven,
geen woonstede? Plaats van feitelijk verblijf
Zelfstandige woonplaats: iemand woont op een plaats, onafhankelijk van een ander
,Afhankelijke woonplaats: minderjarige volgt de woonplaats van degene die het gezag
over hem uitoefent, geschieden ouders bij de ouder wie hij overwegend verblijft (art.
1:12 BW)
Artikel 1:15 BW: mogelijkheid om andere dan werkelijke woonplaats te kiezen
Artikel 1:17 lid 1 BW: vier verschillende registers burgerlijke stand
1. Geboorten
2. Huwelijken
3. Geregistreerde partnerschappen (g.p.)
4. Overlijden
Registers burgerlijke stand
- Bijgehouden door ambtenaren burgerlijke stand
- B&W
- Artikel 1:16 lid 1 en 2 BW
BRP: Basisregister personen
Geboorteakte
- Opgemaakt door ambtenaar burgerlijke stand van de gemeente waar kind
geboren is (art. 1:19 BW)
- Moeder uit wie kind geboren is, is bevoegd tot het doen van aangifte. Vader en
moeder uit wie kind niet geboren is, is verplicht (art. 1:19e lid 2 en 3 BW)
- Aangifte binnen 3 dagen van bevalling (art. 1:19e lid 7 BW)
Akte van overlijden
- Door ambtenaar burgerlijke stand opgemaakt waar persoon is overleden (art.
1:19f lid 1 BW)
- Ieder is bevoegd tot aangifte, niemand is verplicht
- Indien een lijk gevonden wordt art. 1:19f lid 2 BW
- Indien een kind levenloos geboren wordt art. 1:19i lid 1 BW
- Indien kind levend geboren wordt, maar overlijdt vóór aangifte art. 1:19i lid
2 BW
Buitenlandse akten
- Art. 1:25 lid 1 BW
- Geboorte, huwelijksakten, akten van registratie van een partnerschap, akten
van overlijden
- Ingeschreven in burgerlijke stand te ’s-Gravenhage (Den Haag)
Bewijskracht van akten
- Opgemaakt door bevoegde ambtenaar
- Authentieke akte
- Zie 1:22a BW
Weigering opmaken van een akte
, 1. De wettelijk vereiste stukken kunnen niet worden aangetoond (art. 1:18 lid 2
jo. 1:18c lid 1 BW)
2. Hij vindt overlegde stukken ongenoegzaam (art. 1:18c lid 1 BW) bv. in geval
van buitenlandse akte die niet overeenkomstig plaatselijke voorschriften is
opgemaakt
3. In strijd met Nederlandse rechtsorde (art. 1:18c lid 2 BW) bv. bigamie
Week 2
Het huwelijk
- Sinds 1 april 2001 zelfde geslacht
- Art. 1:30 BW
Eisen voor het huwelijk
- Minimumleeftijd van 18 jaar (art. 1:31 BW)
- Beide personen moeten een wil hebben die ze kunnen verklaren (art. 1:32
BW) NB art. 1:49 BW
- Monogamie (art. 1:33 en 1:42 BW)
- Toestemming van derde (bij curatele: art. 1:37 BW en 1:38 BW)
- Geen te nauwe verwantschap (art. 1:41 en 1:41a BW)
Stuiting van het huwelijk: bepaalde personen kunnen op bepaalde gronden zich
tegen voltrekking van het huwelijk verzetten
- Voor die genoemde personen wanneer niet is voldaan aan afdeling 1 titel 5
gestelde vereisten (art.1 :50 en 1:51 lid 1 BW)
- Door echtgeno(o)t(e) of partner (art. 1:52 BW)
- Door het OM (art. 1:53 leden 2 en 3 BW)
Verplicht tot stuiting door OM bij art. 1:53 lid 1 BW
- Bekendheid ambtenaar burgerlijke stand met huwelijksbeletselen mag niet
tot huwelijksaangifte of huwelijksvoltrekking overgaan (art. 1:57 BW)
Manier van stuiting: art. 1:54 BW
Opheffing stuiting: art. 1:55 BW
Rechtsgevolg stuiting: art. 1:56 BW (nietigheid)
Voltrekking huwelijk
- Art. 1:63 en 1:65 BW op gemeentehuis + getuigen + verschijning in
persoon
- Art. 1:67 BW verklaringen van aanstaande echtgenote + ambtenaar
burgerlijke stand
- Art. 1:62 BW wachttijd
- Art. 1:64 BW in bijzonder huis + 6 meerderjarige getuigen
- Art. 1:68 BW godsdienstige plechtigheden (pas ná officieel huwelijk)
Nietigverklaring van een huwelijk
Persoon: drager van rechten en plichten
Persoonlijkheid:
- Vangt aan met geboorte levend ter wereld komen
UITZONDERING art 1:2 BW (i.v.m. erfrecht)
- Eindigt door de dood
Bloedverwantschap: gebaseerd op geboorte
Aanverwantschap: gebaseerd door huwelijk of geregistreerd partnerschap
Bloedverwantschap in rechte linie: de een stamt van de ander af
Bloedverwantschap in zijlinie: gemeenschappelijke stamvader
Bloedverwant houdt in: vader, moeder, broers, zussen, ooms, tantes, neven, nichten,
opa’s, oma’s etc.)
Juridische term bloedverwantschap:
- Biologische betrekking afstamming (door geboorte, ondanks dat
echtgenoot niet de verwerker hoeft te zijn)
- Erkenning (art. 1:203)
- Adoptie (art. 1:229)
Artikel 1:3 lid 1 BW geeft aan hoe graad van bloedverwantschap vastgesteld moet
worden (je telt het aantal geboorten)
Aanverwantschap (art. 1:3 lid 2 BW): door huwelijk of g.p. ontstaan tussen
echtgenoot/ partner en bloedverwanten van echtgenoot/ partner.
Bepalen van de graad is belang voor bv.:
- Erfrecht (art. 4:10 BW)
- Aanwezigheid van huwelijksbeletsel (art. 1:41 en 1:41a BW)
- Bevoegdheid zich van afleggen van getuigenverklaring te verschonen (art.
165 lid 2 Rv)
Family life
- Artikel 8 EVRM
- Enger dan familie en ruimer dan gezin
- Tussen bv.:
Moeder en kind
Man met wie de moeder is gehuwd ten tijde van de geboorte van een kind
Echtgenoten
Kind en man dat kind heeft erkend
Nauwe verwanten (grootouders-kleinkinderen)
Pleegouders en pleegkinderen
- Van belang bij:
Omgang
Gezag
Informatieplicht
, Kinderbescherming
Afstamming
Onderhoudsplichten
Naamrecht
Erfrecht
Marckx-arrest m.b.t. kinderen van ongehuwde moeders, dus de banden werden
wettelijk verruimd.
De naam
- Ouders kiezen één van hun beider naam (per 1 januari 2024 gewijzigd, nu kan
het kind de achternaam van beide ouders krijgen, zie art. 1:15 BW)
- Artikel 1:5 lid 8 BW: eenheid in het gezin (broers/zussen moeten dezelfde
achternaam hebben)
- Met elkaar gehuwde ouders:
Voor de geboorte al een keuze gemaakt (akte van naamkeuze)
Bij geboorteaangifte (akte van geboorte)
Art. 1:5 lid 4 BW
- Indien geen keuze, achternaam vader (art. 1:5 lid 5 BW)
- i.g.v. huwelijk/ g.p. die niet de ouder is geen keuze: achternaam moeder
(Art 1:5 lid 4, vierde volzin + lid 5 aanhef en b)
- Adoptie keuze ter gelegenheid van rechtelijke uitspraak (art. 1:5 lid 3 BW)
Indien geen keuze en adoptanten zijn van hetzelfde geslacht dan behoudt het
kind zijn/haar achternaam
- Erkenning: ter gelegenheid van de erkenning, geen keuze? Moeder (art.
1:5 lid 2 BW)
- Kind van 16 jaar of ouder: zelf keuze
Artikel 1:6 BW: bewijs van geslachtsnaam d.m.v. geboorteakte (dwingend bewijs)
Artikel 1:7 BW wijziging van geslachtsnaam: d.m.v. koninklijk besluit op verzoek van
betrokkene of diens wettelijk vertegenwoordiger
Verkrijging en wijziging van voornamen (artikel 1:4 BW)
- Lid 1: namen gegeven door degene die de geboorte aangeeft
- Lid 2: keuze voornaam is vrij, behoudens beperking lid 2
- Lid 3: wanneer ambtenaar het kind ambtshalve 1 of meer voornamen geeft
Wijzigen van voornaam
- Lid 4 + 1:20 en 20a BW: op verzoek door rechtbank bevolen wijziging
middels een latere toevoeging aan akte van geboorte
Woonplaats
- Nakomen van verbintenis (art. 6:41 BW)
- Rechtsmacht van Nederlandse rechter (art. 2 Rv)
- Relatieve competente rechter (art. 99 Rv)
- Kieswet, belastingen, bijstand
Art. 1:10 lid BW: woonstede = adres waar iemand officieel woont en is ingeschreven,
geen woonstede? Plaats van feitelijk verblijf
Zelfstandige woonplaats: iemand woont op een plaats, onafhankelijk van een ander
,Afhankelijke woonplaats: minderjarige volgt de woonplaats van degene die het gezag
over hem uitoefent, geschieden ouders bij de ouder wie hij overwegend verblijft (art.
1:12 BW)
Artikel 1:15 BW: mogelijkheid om andere dan werkelijke woonplaats te kiezen
Artikel 1:17 lid 1 BW: vier verschillende registers burgerlijke stand
1. Geboorten
2. Huwelijken
3. Geregistreerde partnerschappen (g.p.)
4. Overlijden
Registers burgerlijke stand
- Bijgehouden door ambtenaren burgerlijke stand
- B&W
- Artikel 1:16 lid 1 en 2 BW
BRP: Basisregister personen
Geboorteakte
- Opgemaakt door ambtenaar burgerlijke stand van de gemeente waar kind
geboren is (art. 1:19 BW)
- Moeder uit wie kind geboren is, is bevoegd tot het doen van aangifte. Vader en
moeder uit wie kind niet geboren is, is verplicht (art. 1:19e lid 2 en 3 BW)
- Aangifte binnen 3 dagen van bevalling (art. 1:19e lid 7 BW)
Akte van overlijden
- Door ambtenaar burgerlijke stand opgemaakt waar persoon is overleden (art.
1:19f lid 1 BW)
- Ieder is bevoegd tot aangifte, niemand is verplicht
- Indien een lijk gevonden wordt art. 1:19f lid 2 BW
- Indien een kind levenloos geboren wordt art. 1:19i lid 1 BW
- Indien kind levend geboren wordt, maar overlijdt vóór aangifte art. 1:19i lid
2 BW
Buitenlandse akten
- Art. 1:25 lid 1 BW
- Geboorte, huwelijksakten, akten van registratie van een partnerschap, akten
van overlijden
- Ingeschreven in burgerlijke stand te ’s-Gravenhage (Den Haag)
Bewijskracht van akten
- Opgemaakt door bevoegde ambtenaar
- Authentieke akte
- Zie 1:22a BW
Weigering opmaken van een akte
, 1. De wettelijk vereiste stukken kunnen niet worden aangetoond (art. 1:18 lid 2
jo. 1:18c lid 1 BW)
2. Hij vindt overlegde stukken ongenoegzaam (art. 1:18c lid 1 BW) bv. in geval
van buitenlandse akte die niet overeenkomstig plaatselijke voorschriften is
opgemaakt
3. In strijd met Nederlandse rechtsorde (art. 1:18c lid 2 BW) bv. bigamie
Week 2
Het huwelijk
- Sinds 1 april 2001 zelfde geslacht
- Art. 1:30 BW
Eisen voor het huwelijk
- Minimumleeftijd van 18 jaar (art. 1:31 BW)
- Beide personen moeten een wil hebben die ze kunnen verklaren (art. 1:32
BW) NB art. 1:49 BW
- Monogamie (art. 1:33 en 1:42 BW)
- Toestemming van derde (bij curatele: art. 1:37 BW en 1:38 BW)
- Geen te nauwe verwantschap (art. 1:41 en 1:41a BW)
Stuiting van het huwelijk: bepaalde personen kunnen op bepaalde gronden zich
tegen voltrekking van het huwelijk verzetten
- Voor die genoemde personen wanneer niet is voldaan aan afdeling 1 titel 5
gestelde vereisten (art.1 :50 en 1:51 lid 1 BW)
- Door echtgeno(o)t(e) of partner (art. 1:52 BW)
- Door het OM (art. 1:53 leden 2 en 3 BW)
Verplicht tot stuiting door OM bij art. 1:53 lid 1 BW
- Bekendheid ambtenaar burgerlijke stand met huwelijksbeletselen mag niet
tot huwelijksaangifte of huwelijksvoltrekking overgaan (art. 1:57 BW)
Manier van stuiting: art. 1:54 BW
Opheffing stuiting: art. 1:55 BW
Rechtsgevolg stuiting: art. 1:56 BW (nietigheid)
Voltrekking huwelijk
- Art. 1:63 en 1:65 BW op gemeentehuis + getuigen + verschijning in
persoon
- Art. 1:67 BW verklaringen van aanstaande echtgenote + ambtenaar
burgerlijke stand
- Art. 1:62 BW wachttijd
- Art. 1:64 BW in bijzonder huis + 6 meerderjarige getuigen
- Art. 1:68 BW godsdienstige plechtigheden (pas ná officieel huwelijk)
Nietigverklaring van een huwelijk
