Grondslagen 1 - Literatuur
Basis van beroep
Bron 1 – sociaal functioneren en sociale kwaliteit
Sociaal functioneren – heeft betrekking op het om deel te nemen aan het maatschappelijk leven en
de ruimte en de mogelijkheden die het maatschappelijk leven biedt.
Sociale kwaliteit – in hoeverre is er sprake van sociale samenhang, participatie welzijn en
welbevinden
Overlappende begrippen. Wat kunnen ze wel en hoeverre komt de maatschappij hen tegemoet. Visie
gaat niet alleen om bestrijden van achterstanden, maar ook dat mensen binnen hun mogelijkheden
zo kunnen functioneren dat het leven toch beheersbaar blijft. Je kijkt niet alleen naar wat jij als
professional denkt dat goed is, maar ook wat de cliënt zelf wil.
Inclusiviteit – in hoeverre mag je erbij horen ongeacht beperking, gender etc. Iets wat afwijkt van de
norm
Sociale verbondenheid – in hoeverre voelen we ons met elkaar verbonden, met familie en vrienden,
maar ook in de wijk met mensen die minder op je lijken
Autonoom – hoeveel mag ik zelf bepalen en kiezen.
Fysieke en mentale vermogens – wat kan ik fysiek en mentaal aan, wat is mij grens en wat kan ik aan
en begrijp ik allemaal
Normatieve professional – wat mag je allemaal bepalen kritisch kijken naar of het goed is wat je
doet. Afweging maken wat in een bepaalde situatie het beste is. In elke situatie anders
Discretionaire ruimte – ruimte die je als professional kan pakken om te oordelen en te doen wat je
wilt
Interventie – methode en technieken om het gedrag en omstandigheden te veranderen/
beïnvloeden.
Bron 2 – sociale contexten
1. Primaire leefomgeving - met partner, alleenstaand, met gezin of residentiele leefomgeving
(woongroep of verzorgingshuis). De dagelijkse thuisomgeving van mensen. Zelf richting geven
aan handelen. Participeren, zelfregie, autonomie etc.
2. Netwerken – verschillende formele en informele netwerken, school familie, vrienden, werk.
Vaak hebben de netwerken (groep) het zelfde doel, bijv kerk, school, sportgroep. Hoe open is
het kan iedereen toegelaten worden, uitsluiting. Niet alles inclusief.
3. Gemeenschappen – de straat, wijk gemeente of een land. Je woont of hoort allemaal bij
elkaar, maar je heb niet perse samen een doel. Onveiligheid, discriminatie, geweld,
burgerinitiatieven. Draait om preventie, signalering en bemiddeling.
,Zit ook overlap en samenhang in
Bron 3 – ontwikkelingen in het sociaal werk
- Participatie en thuis wonen zolang mogelijk
o Bevorderen van participatie . minder mensen in instellingen, maar meer mensen in
eigen omgeving ondersteund door eigen netwerk. Besparing van kosten en mensen
meer oog hebben voor elkaar.
- Bevorderen van eigen kracht, niet perse door hulpverlener. Maar kijken naar eigen kracht en
wat er wel mogelijk is. Empowerment actieve houding van cliënt stimuleren. Civil society wat
is er al in de wijk.
- Kosten bewustzijn en link met toename van preventie, voorkomen. Nu investeren in
preventie, daarmee voorkomen andere problemen bespaar je uiteindelijk kosten.
- Invloed lokale speelveld, gemeentes, wmo gemeentes bepalen zelf voor groot deel hoe de
zorg eruit ziet.
- Sociale technologie, sociale media en buurtapps. Kunnen dingen ondersteunen.
Complexiteit, onderlinge samenhang en weinig standaard handelingsrichtlijnen, overlap met andere
vraagstukken
Consequenties voor het werk; schakelen en reflecteren, duurzaamheid, procesmatige oplossingen,
integraal.
T-shapped professional, generalist en brede opleiding, maar daarna gefocust.
Raak vlakken met domeinen: gezondheidszorg, educatie (informatie nodig), juridisch domein,
veiligheid, economisch
Bron 3 – kerntaken en kwalificaties
Kerntaken
1. Bevorderen van het sociaal functioneren van mensen en hun sociale context. Contact met
cliënt, present zijn, signaleren, interventies, open stellen
2. Versterken van organisatorische verbanden waarbinnen sociaal werk plaatsvindt. Het kunnen
samen werken, regie kunnen voeren op een casus. Dossier kunnen vormen, leiding kunnen
nemen, ondernemen en op mensen afstappen. Ontmoetingen creëren
3. Bevorderen van de eigen professionaliteit en de ontwikkeling van het beroep. Een leven lang
leren, je blijft je zelf telkens ontwikkelen. Nieuwsgierig zijn, ontwikkelen, onderzoek doen.
Kerntaken vinden plaats binnen de 3 contexten
7 beroepstaken
- Goede theoretische basis kennis en meewerken aan praktijk kennis
- Methodisch werken
- Onderzoekend vermogen, vanuit verschillende perspectieven, complexiteit van vraagstukken
en onderzoeksvragen formuleren
- Dialogische werken, in overleg met elkaar en een onderbouwd oordeel kunnen vormen
, - Communiceren op allerlei niveaus
- Leervaardigheden, handelen steeds bij kunnen stellen
- Bewustzijn van normativiteit van elke situatie. Aanspreken en bespreekbaar maken van
overschrijdingen. Cultuursensitief bewust van eigen cultuur en opvoeding, vormt je
referentiekader. Maar ook dat andere mensen andere dingen meegemaakt hebben en daar
kennis van hebben en rekening mee kunnen houden.
Generieke kwalificaties + 3 kerntaken
- Benaderen en benaderbaar zijn, open houding
- Bevorderen van sociaal functioneren in verschillende contexten. Methodisch, in
samenspraak, gericht op zelfregie en participatie, veiligheid
o Individueel
o Netwerken
o gemeenschappen
- Effectief en efficiënt te werken. Transparant zijn, rekening houdend met kosten en baten
- Samenwerken
- Actief en ondernemend werken, binnen organisatie of zelfstandige
- Leren en reflecteren voortduren kunnen aansluiten op ontwikkelingen
- Kritisch en etisch reflecteren; Onderzoeken: houding, onderzoek doen, kennis uit onderzoek
van anderen toepassen
Bron 5 – Hoofdstuk 1; werken in het sociale domein
1.1 wie is de sociaal werker
bevorderen dat mensen in onze samenleving tot hun recht komen als mens en burger. Sociaal werk
richt zich daarbij op participatie, autonomie en zelfredzaamheid. Stimuleren actief burgerschap,
leggen verbinden en vragen hulp wanneer nodig. Vind plaats op scheidslijn van persoonlijke en
sociale omgeving.
Sociaal werker moeten benaderen en benaderbaar zijn. Niet bang om mensen aan te spreken, maken
een praatje en luisteren goed. Signalen en ingrijpen. Ook onderzoekend zijn en samenwerken en
oplossingen kunnen uitvoeren. Daarnaast ondernemend en initiatief nemen. En moet goed kunnen
rapporteren en schriftelijke verantwoording afleggen.
1.2 wat behelst het sociale domein
Binnen sociale domein valt volksgezondheid, welzijn, sport, werkgelegenheid en sociale zaken
(ministeries). Ook soms binnenlandse zaken of onderwijs.
1.3 wat betekent werken in het sociale domein
sociaal werker is een generalist, moet van alles wat weten. Eerst armenzorg, bestond vooral uit
heropvoeden. Later opbouwwerk, verbeteren gemeenschap en situaties. Outreachend werken, door
vroegtijdig problemen proberen te signaleren. Nu meer gekeken naar krachten en behoeften van
cliënt. Nu verschillende soorten zorg, pas door professionals wanneer nodig. Nuldelijns zorg, is
informele zorg thuis, eerste lijnszorg is huisarts, toegankelijke zorg en tweedelijnszorg is wanneer
wordt doorverwezen, je kunt er niet zomaar heen.
Basis van beroep
Bron 1 – sociaal functioneren en sociale kwaliteit
Sociaal functioneren – heeft betrekking op het om deel te nemen aan het maatschappelijk leven en
de ruimte en de mogelijkheden die het maatschappelijk leven biedt.
Sociale kwaliteit – in hoeverre is er sprake van sociale samenhang, participatie welzijn en
welbevinden
Overlappende begrippen. Wat kunnen ze wel en hoeverre komt de maatschappij hen tegemoet. Visie
gaat niet alleen om bestrijden van achterstanden, maar ook dat mensen binnen hun mogelijkheden
zo kunnen functioneren dat het leven toch beheersbaar blijft. Je kijkt niet alleen naar wat jij als
professional denkt dat goed is, maar ook wat de cliënt zelf wil.
Inclusiviteit – in hoeverre mag je erbij horen ongeacht beperking, gender etc. Iets wat afwijkt van de
norm
Sociale verbondenheid – in hoeverre voelen we ons met elkaar verbonden, met familie en vrienden,
maar ook in de wijk met mensen die minder op je lijken
Autonoom – hoeveel mag ik zelf bepalen en kiezen.
Fysieke en mentale vermogens – wat kan ik fysiek en mentaal aan, wat is mij grens en wat kan ik aan
en begrijp ik allemaal
Normatieve professional – wat mag je allemaal bepalen kritisch kijken naar of het goed is wat je
doet. Afweging maken wat in een bepaalde situatie het beste is. In elke situatie anders
Discretionaire ruimte – ruimte die je als professional kan pakken om te oordelen en te doen wat je
wilt
Interventie – methode en technieken om het gedrag en omstandigheden te veranderen/
beïnvloeden.
Bron 2 – sociale contexten
1. Primaire leefomgeving - met partner, alleenstaand, met gezin of residentiele leefomgeving
(woongroep of verzorgingshuis). De dagelijkse thuisomgeving van mensen. Zelf richting geven
aan handelen. Participeren, zelfregie, autonomie etc.
2. Netwerken – verschillende formele en informele netwerken, school familie, vrienden, werk.
Vaak hebben de netwerken (groep) het zelfde doel, bijv kerk, school, sportgroep. Hoe open is
het kan iedereen toegelaten worden, uitsluiting. Niet alles inclusief.
3. Gemeenschappen – de straat, wijk gemeente of een land. Je woont of hoort allemaal bij
elkaar, maar je heb niet perse samen een doel. Onveiligheid, discriminatie, geweld,
burgerinitiatieven. Draait om preventie, signalering en bemiddeling.
,Zit ook overlap en samenhang in
Bron 3 – ontwikkelingen in het sociaal werk
- Participatie en thuis wonen zolang mogelijk
o Bevorderen van participatie . minder mensen in instellingen, maar meer mensen in
eigen omgeving ondersteund door eigen netwerk. Besparing van kosten en mensen
meer oog hebben voor elkaar.
- Bevorderen van eigen kracht, niet perse door hulpverlener. Maar kijken naar eigen kracht en
wat er wel mogelijk is. Empowerment actieve houding van cliënt stimuleren. Civil society wat
is er al in de wijk.
- Kosten bewustzijn en link met toename van preventie, voorkomen. Nu investeren in
preventie, daarmee voorkomen andere problemen bespaar je uiteindelijk kosten.
- Invloed lokale speelveld, gemeentes, wmo gemeentes bepalen zelf voor groot deel hoe de
zorg eruit ziet.
- Sociale technologie, sociale media en buurtapps. Kunnen dingen ondersteunen.
Complexiteit, onderlinge samenhang en weinig standaard handelingsrichtlijnen, overlap met andere
vraagstukken
Consequenties voor het werk; schakelen en reflecteren, duurzaamheid, procesmatige oplossingen,
integraal.
T-shapped professional, generalist en brede opleiding, maar daarna gefocust.
Raak vlakken met domeinen: gezondheidszorg, educatie (informatie nodig), juridisch domein,
veiligheid, economisch
Bron 3 – kerntaken en kwalificaties
Kerntaken
1. Bevorderen van het sociaal functioneren van mensen en hun sociale context. Contact met
cliënt, present zijn, signaleren, interventies, open stellen
2. Versterken van organisatorische verbanden waarbinnen sociaal werk plaatsvindt. Het kunnen
samen werken, regie kunnen voeren op een casus. Dossier kunnen vormen, leiding kunnen
nemen, ondernemen en op mensen afstappen. Ontmoetingen creëren
3. Bevorderen van de eigen professionaliteit en de ontwikkeling van het beroep. Een leven lang
leren, je blijft je zelf telkens ontwikkelen. Nieuwsgierig zijn, ontwikkelen, onderzoek doen.
Kerntaken vinden plaats binnen de 3 contexten
7 beroepstaken
- Goede theoretische basis kennis en meewerken aan praktijk kennis
- Methodisch werken
- Onderzoekend vermogen, vanuit verschillende perspectieven, complexiteit van vraagstukken
en onderzoeksvragen formuleren
- Dialogische werken, in overleg met elkaar en een onderbouwd oordeel kunnen vormen
, - Communiceren op allerlei niveaus
- Leervaardigheden, handelen steeds bij kunnen stellen
- Bewustzijn van normativiteit van elke situatie. Aanspreken en bespreekbaar maken van
overschrijdingen. Cultuursensitief bewust van eigen cultuur en opvoeding, vormt je
referentiekader. Maar ook dat andere mensen andere dingen meegemaakt hebben en daar
kennis van hebben en rekening mee kunnen houden.
Generieke kwalificaties + 3 kerntaken
- Benaderen en benaderbaar zijn, open houding
- Bevorderen van sociaal functioneren in verschillende contexten. Methodisch, in
samenspraak, gericht op zelfregie en participatie, veiligheid
o Individueel
o Netwerken
o gemeenschappen
- Effectief en efficiënt te werken. Transparant zijn, rekening houdend met kosten en baten
- Samenwerken
- Actief en ondernemend werken, binnen organisatie of zelfstandige
- Leren en reflecteren voortduren kunnen aansluiten op ontwikkelingen
- Kritisch en etisch reflecteren; Onderzoeken: houding, onderzoek doen, kennis uit onderzoek
van anderen toepassen
Bron 5 – Hoofdstuk 1; werken in het sociale domein
1.1 wie is de sociaal werker
bevorderen dat mensen in onze samenleving tot hun recht komen als mens en burger. Sociaal werk
richt zich daarbij op participatie, autonomie en zelfredzaamheid. Stimuleren actief burgerschap,
leggen verbinden en vragen hulp wanneer nodig. Vind plaats op scheidslijn van persoonlijke en
sociale omgeving.
Sociaal werker moeten benaderen en benaderbaar zijn. Niet bang om mensen aan te spreken, maken
een praatje en luisteren goed. Signalen en ingrijpen. Ook onderzoekend zijn en samenwerken en
oplossingen kunnen uitvoeren. Daarnaast ondernemend en initiatief nemen. En moet goed kunnen
rapporteren en schriftelijke verantwoording afleggen.
1.2 wat behelst het sociale domein
Binnen sociale domein valt volksgezondheid, welzijn, sport, werkgelegenheid en sociale zaken
(ministeries). Ook soms binnenlandse zaken of onderwijs.
1.3 wat betekent werken in het sociale domein
sociaal werker is een generalist, moet van alles wat weten. Eerst armenzorg, bestond vooral uit
heropvoeden. Later opbouwwerk, verbeteren gemeenschap en situaties. Outreachend werken, door
vroegtijdig problemen proberen te signaleren. Nu meer gekeken naar krachten en behoeften van
cliënt. Nu verschillende soorten zorg, pas door professionals wanneer nodig. Nuldelijns zorg, is
informele zorg thuis, eerste lijnszorg is huisarts, toegankelijke zorg en tweedelijnszorg is wanneer
wordt doorverwezen, je kunt er niet zomaar heen.
