Samenvatting Recht in de creatieve
industrie
Creative Business | Leerjaar 1 | Mediatheorie
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding in het recht 2
Hoofdstuk 2: Auteursrecht 7
Hoofdstuk 3: Portretrecht 11
Hoofdstuk 4: Merkenrecht 12
Hoofdstuk 5: Andere bescherming 14
Hoofdstuk 6: Privacyrecht 16
Hoofstuk 7: Verbintenissenrecht 19
Hoofdstuk 8: Reclame en macht 19
Hoofdstuk 9 Media en recht 21
Arresten 25
Bronnenlijst 29
,Hoofdstuk 1: Inleiding in het recht
1.1 Waarom is er recht?
Het recht is er om conflicten te voorkomen en op te lossen. Zo zorgt het voor vrede,
veiligheid en gelijkheid in de samenleving. Het weerspiegelt onze normen, waarden en
idealen.
1.2 Functies van het recht
4 belangrijke functies van het recht:
1. Normatieve functie
Normen vastleggen die aangeven wat wenselijk en onwenselijk gedrag is
(ethische fatsoensnormen zijn dan ook rechtsnormen).
2. Instrumentele functie
Om bepaald gedrag bij mensen te realiseren (verkeersregels).
3. Aanvullende functie
Als mensen vergeten goede afspraken te maken, kunnen ze terugvallen op regels
van het recht.
4. Geschiloplossende functie
Wanneer 2 of meer partijen hun conflict niet zelf kunnen oplossen, zal een
onafhankelijke derde een besluit nemen (rechter).
1.3 Waar vinden we recht?
Alle rechtsregels die in Nederland gelden, vormen samen ‘het recht’, wat voortkomt uit
de 4 rechtsbronnen: de wet, de jurisprudentie, het verdrag en het gewoonterecht.
1.3.1 De wet
De wet is een geschreven rechtsregel, te vinden in verschillende wetboeken. Onze
nationale wetten worden gemaakt door de formele wetgever: regering (koning +
ministers) en de Staten-Generaal (1e + 2e kamer).
Wetten in formele zin: opgesteld door formele wetgever (grondwet). Iedereen moet zich
hieraan houden. Kunnen een uitzondering zijn op de grondwet. Privaat-, straf- en
bestuursrecht vallen onder formele wetten.
Wetten in materiële zin: bepalingen die volgens hun inhoud als een wet gezien kunnen
worden. Dit is wanneer een wet algemeen verbindende voorschriften (avv’s) heeft. Dit
zijn regels die voor iedereen gelden. Kunnen worden opgesteld door formele en lagere
wetgevers.
Wetten in formele en materiële zin hoeven elkaar niet uit te sluiten, ze kunnen allebei
zijn.
2
, 1.3.2 Jurisprudentie
Recht komt ook voort uit de rechtspraak (rechtersrecht/jurisprudentie). Recht is niet
statisch, maar wordt als antwoord op nieuwe ontwikkelingen telkens opnieuw
geïnterpreteerd door rechters. Bij jurisprudentie passen rechters de wet toe.
1.3.3 Verdrag
Verdrag: afspraak gesloten door staten (onderling) en/of volkenrechtelijke organisaties
(VN). Wordt gesloten als zij gaan samenwerken en is belangrijk onderdeel van
internationaal recht.
Verdragen kunnen de volgende inhoud hebben:
- Staten leggen hun rechten en plichten over en weer vast.
- Rechten over burgers.
- In het leven roepen van internationale organisaties en tribunalen
(gerechtshoven).
Verdragen kunnen op 2 manieren in het nationale recht doorwerken:
1. Transformatiesysteem: regels uit het verdrag zijn pas geldig als het land ze heeft
omgezet en in eigen wetten heeft opgenomen.
2. Incorporatiesysteem: regels uit verdrag zijn direct van toepassing (NL heeft dit
systeem).
1.3.4 Gewoonterecht
Gewoonterechtelijke regels zijn niet in de wet vastgelegd, maar kunnen wel door
rechters worden meegenomen in hun beslissing (ongeschreven recht).
1.4 De rechtszekerheid
Het recht moet rechtszekerheid bieden: de maatschappij moet op een wet kunnen
bouwen en weten waar zij aan toe is. Daarom worden in wetten open normen gebruikt:
wetten zijn zo ruim opgeschreven dat zij in de tijdsgeest geïnterpreteerd kunnen worden.
1.5 Nederlands recht
Privaatrecht: regels en wetten die gelden voor en tussen burgers onderling, tussen
burgers en bedrijven en tussen bedrijven onderling.
Publiekrecht: wetten en regels die van toepassing zijn tussen burgers en
overheidsorganen en overheidsorganen onderling.
1.5.1 Privaatrecht
Burgers zijn ‘natuurlijke personen’, bedrijven ‘rechtspersonen’.
2 gebieden van privaatrecht:
1. Verbintenissenrecht: over verbintenissen (handelingen) van een of meerdere
(rechts)personen.
2. Intellectueel-eigendomsrecht: over bescherming van voortbrengselen van de
menselijke geest (belangrijk voor creatieve industrie!).
3
industrie
Creative Business | Leerjaar 1 | Mediatheorie
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding in het recht 2
Hoofdstuk 2: Auteursrecht 7
Hoofdstuk 3: Portretrecht 11
Hoofdstuk 4: Merkenrecht 12
Hoofdstuk 5: Andere bescherming 14
Hoofdstuk 6: Privacyrecht 16
Hoofstuk 7: Verbintenissenrecht 19
Hoofdstuk 8: Reclame en macht 19
Hoofdstuk 9 Media en recht 21
Arresten 25
Bronnenlijst 29
,Hoofdstuk 1: Inleiding in het recht
1.1 Waarom is er recht?
Het recht is er om conflicten te voorkomen en op te lossen. Zo zorgt het voor vrede,
veiligheid en gelijkheid in de samenleving. Het weerspiegelt onze normen, waarden en
idealen.
1.2 Functies van het recht
4 belangrijke functies van het recht:
1. Normatieve functie
Normen vastleggen die aangeven wat wenselijk en onwenselijk gedrag is
(ethische fatsoensnormen zijn dan ook rechtsnormen).
2. Instrumentele functie
Om bepaald gedrag bij mensen te realiseren (verkeersregels).
3. Aanvullende functie
Als mensen vergeten goede afspraken te maken, kunnen ze terugvallen op regels
van het recht.
4. Geschiloplossende functie
Wanneer 2 of meer partijen hun conflict niet zelf kunnen oplossen, zal een
onafhankelijke derde een besluit nemen (rechter).
1.3 Waar vinden we recht?
Alle rechtsregels die in Nederland gelden, vormen samen ‘het recht’, wat voortkomt uit
de 4 rechtsbronnen: de wet, de jurisprudentie, het verdrag en het gewoonterecht.
1.3.1 De wet
De wet is een geschreven rechtsregel, te vinden in verschillende wetboeken. Onze
nationale wetten worden gemaakt door de formele wetgever: regering (koning +
ministers) en de Staten-Generaal (1e + 2e kamer).
Wetten in formele zin: opgesteld door formele wetgever (grondwet). Iedereen moet zich
hieraan houden. Kunnen een uitzondering zijn op de grondwet. Privaat-, straf- en
bestuursrecht vallen onder formele wetten.
Wetten in materiële zin: bepalingen die volgens hun inhoud als een wet gezien kunnen
worden. Dit is wanneer een wet algemeen verbindende voorschriften (avv’s) heeft. Dit
zijn regels die voor iedereen gelden. Kunnen worden opgesteld door formele en lagere
wetgevers.
Wetten in formele en materiële zin hoeven elkaar niet uit te sluiten, ze kunnen allebei
zijn.
2
, 1.3.2 Jurisprudentie
Recht komt ook voort uit de rechtspraak (rechtersrecht/jurisprudentie). Recht is niet
statisch, maar wordt als antwoord op nieuwe ontwikkelingen telkens opnieuw
geïnterpreteerd door rechters. Bij jurisprudentie passen rechters de wet toe.
1.3.3 Verdrag
Verdrag: afspraak gesloten door staten (onderling) en/of volkenrechtelijke organisaties
(VN). Wordt gesloten als zij gaan samenwerken en is belangrijk onderdeel van
internationaal recht.
Verdragen kunnen de volgende inhoud hebben:
- Staten leggen hun rechten en plichten over en weer vast.
- Rechten over burgers.
- In het leven roepen van internationale organisaties en tribunalen
(gerechtshoven).
Verdragen kunnen op 2 manieren in het nationale recht doorwerken:
1. Transformatiesysteem: regels uit het verdrag zijn pas geldig als het land ze heeft
omgezet en in eigen wetten heeft opgenomen.
2. Incorporatiesysteem: regels uit verdrag zijn direct van toepassing (NL heeft dit
systeem).
1.3.4 Gewoonterecht
Gewoonterechtelijke regels zijn niet in de wet vastgelegd, maar kunnen wel door
rechters worden meegenomen in hun beslissing (ongeschreven recht).
1.4 De rechtszekerheid
Het recht moet rechtszekerheid bieden: de maatschappij moet op een wet kunnen
bouwen en weten waar zij aan toe is. Daarom worden in wetten open normen gebruikt:
wetten zijn zo ruim opgeschreven dat zij in de tijdsgeest geïnterpreteerd kunnen worden.
1.5 Nederlands recht
Privaatrecht: regels en wetten die gelden voor en tussen burgers onderling, tussen
burgers en bedrijven en tussen bedrijven onderling.
Publiekrecht: wetten en regels die van toepassing zijn tussen burgers en
overheidsorganen en overheidsorganen onderling.
1.5.1 Privaatrecht
Burgers zijn ‘natuurlijke personen’, bedrijven ‘rechtspersonen’.
2 gebieden van privaatrecht:
1. Verbintenissenrecht: over verbintenissen (handelingen) van een of meerdere
(rechts)personen.
2. Intellectueel-eigendomsrecht: over bescherming van voortbrengselen van de
menselijke geest (belangrijk voor creatieve industrie!).
3
