Samenvatting Sociale instituties

SOCIALE INSTITUTIES

1. WELZIJN IN DE VERZORGINGSSTAAT

verzorgingsstaat/ welvaartsstaat
= de maatschappij waarin we leven en mogen genieten van talrijke:
OH voorzieningen
 gezondheidszorgd
 onderwijs
 welzijnszorg (= zorg van de mens)

Finaciële tegenmoetkomingen
 pensioenen
 werkloosheidsuitkering
 leefloon

wordt vaak aangeduid met de term: verzorgingsstaat of welvaartsstaat.

cartoon:

hier wordt de vergrijzing aangehaald in
vergelijking met de welvaart:

De vergrijzing wil zeggen dat er heel
wat meer oudere mensen zijn en die
moeten verzorgd worden aan de hand
van : pensioenuitkering, welzijnszorg in
het rusthuis, thuisverpleging mss

al deze zorg zorgt voor een
welvaartkost stijging



MAAR! doordat er zoveel zorg nodig is vragen ze ook veel meer mensen uit onze richting
voor deze mensen te helpen.
Volgens sociologen is de welvaartstaat zo:
VAN DOORN THOENES HERMAN DELEECK
Garantieformule: Rechtsvorm: Waarborgt grondrechten
samenleving zorgt voor Demoratisch systeem van van de burger met het oog
uitgebreid stelsel van overheidszorg = garantie op materiële welvaart en
voorzieningen = dit is een voor een collectieve sociale meer kansen op ontplooiing.
‘garantie’ en een waarborg welzijn van burgers.
voor ieder mens van een
redelijk bestaan
=> werkloos?
werkloosheidsuitkering

,er zijn ook andere begrippen die gebruikt worden om een bepaald aspect ervan te
belichten

 overvloedmaatschappij
 consumptiesamenleving
 postindustriële samenleving
 toebedelingseconomie
 overlegeconomie
 gemengde economie

kenmerken van de welvaartsstaat
 welvaart van de burgers beschermen en waar nodig uitbouwen

 hoog welvaartspeil
de hoge economische ontwikkeling heeft ervoor gezorgd dat we een hoge
levensstandaard hebben, deze levensstandaard is slechts toegankelijk voor iedereen

voorwaarde om de welvaart te behouden: voortdurende economische groei en
doelstelling van volledig werkgelegenheid

 overheidsoptreden
om de welvaart te spreiden en de gronwetten van de burger te respecteren komt de
OH met maatregelen door bijvoorbeeld:

sociale zekerheid: die zorgt dat je een uitkering krijgt als je niet gaan werken, of die
zorgt voor onderwijs

 verwezenlijking grondrechten
recht op werk, huis, onderwijs, cultuur en inkomen betekent echter meer dan het
bestrijden van armoede of het helpen bij tegenslag.

Welvaartstaat is gericht op: voorkomen van problemen! aan de hand van
- preventief organiseren van solidariteit (sociale zekerheid)
- sociale instituties (zorgapparaat)

 behouden vrije markt en belang van overleg
ze zorgen ervoor dat beslissingen tot stand komen op basis van overleg.
= SOCIAAL OVERLEG tussen vertegenwoordigers van ondernemingen, organisaties
die de belangen van de WN verdedigen (vakbonden, ziekenfondsen,…) en de OH

 democratie
het organiseren vd zorg en sociale zekerheid voor de inwoners is in ons systeem van
parlementaire democratie tot stand gekomen via overleg en inspraak. welvaart in
een ander land is bijzonder groot dan bij ons!

,welvaartsstaat is niet-staats en is verzuild
De welvaartsstaat heeft in feite een niets-staats karakter. De sociale organisaties
(vakbonden, ziekenfondsen, andere belangenorganisaties) spelen een zeer grote rol.



Enerzijds nemen ze deel aan besluitvorming anderzijds hebben ze ook een taak bij de
over het sociaal beleid. Dit betekent dat ze uitvoering van deze wetgeving: ze
inspraak hebben bij het tot standkomen van verlenen diensten en bouwen
adviezen en wetten. Ze behartigen de belangen voorzieningen uit.
van hun leden.

betrokken bij besluitsvorming
geregeld een sociaal overleg met paritaire WN en WG vertegenwoordigers met aanvullend
OH. ook deze tripartiet of drieledig overleg wijst op belang van sociale organisaties bij he
tot stand komen van adviezen en wettelijke besluiten.

betrokken bij uitvoering
Ook de uitvoering is niet-staats. Ze vertrouwen de uitvoering toe aan organisaties en
verenigingen.

voorbeeld:
 werkloosheidsuitkering: door vakbond gedaan
 welzijnszorg toevertrouwd aan profitorganisaties
 uitvoering sociaal beleid
 uitbetaling van bepaalde vergoedinen

verzuild: verzuiling betekent dat levensbeschouwing (geloof, ideologie) nauw verbonden is
met de organisatie van een aantal maatschappelijke activiteiten.

 christelijke vakbond
 socialistische vakbond
 liberale vakbond

ontzuiling: de binding tussen de leden en hun respectievelijke zuil is de jongste jaren aan het
verzwakken. Gezinnen durven al eens veranderen van ziekenfonds omwille van de
voordelen.

= meer en meer verenigingen kiezen er expliciet voor om zich pluralistisch op te stellen.

Mensen kiezen niet meer voor de achtergrond van de vakbonden maar omwille van hun
sociale bewegingen.

, De historiek
Doordat de machine begonnen te bestaan onstond er een grotere toename aan
arbeidsporductiviteit en zorgden voor een stijging vd welvaart.

Eerst was er nog sprake van kindersterfte en hongersnood ( film Daens) maar geleidelijk aan
kwam er een einde aan de schrijnende toetstanden.

eerste fase
1800- 1880

industrialisatie en liberalisme
 grotere levensstandaard
 weinig overheidstussenkomst
 dankzij solidariteit ontstaan de voorlopers van ziekenfondsen en vakbonden

tweede fase
1880-1919

begin arbeidsbescherming en sociale verzekeringen
 stemrecht (nog nie voor de vrouwen)
 vakbonden ontstaan (ACV eerst)
 ziekenkassen ontstaan
 sociale wetten
 Duitsland Bismarck maaktein 19e eeuw verzekering tegen arbeidsongevallen en
pensieon- ziekteverzekering verplicht

derde fase
tussen WO 1 en WO 2

economische depressie en crisis
 toename werkloosheid
 opkomst totalitaire regimes
 groeiend besef van belang overheidsingrijpen
 groeiend belang sociaal overleg
 1936 eerste nationale arbeidsconferentie

vierde fase
WO2 tot 1973

concrete uitbouw en bloei van de welvaartsstaat
 via systeem sociaal zekerheid
 sinds 1973 stagnering
 meer faillisseenten
 stijging werkloosheid
 vrouwenstemrecht in België (1948) eerst in Finland (1906)