Communicatie en samenwerking
Samenvatting kwartiel 1 + 2
Elementaire sociale vaardigheden (2011)
Hoofdstuk 1 Waarnemen en interpreteren
1.1 Het communicatieproces: de plaats van waarneming en interpretatie
‘Eerste indruk” is een interpretatie.
Communiceren is een doorlopend proces waarin 2 of meer personen informatie uitwisselen en waarbij zij
voortdurend op elkaar reageren.
Waarnemingen en interpretaties bepalen in belangrijke mate hoe we ons gedragen en de waarneming en
interpretatie van ons gedrag door de ander, bepalen mede hoe deze op ons zal reageren. Fouten kunnen tot
stoornissen leiden.
1.2 Factoren die het proces van waarnemen en interpreteren beïnvloeden
Contextuele factoren totale context waarbinnen wordt gecommuniceerd
Plaats van communicatie
o Fysieke omgeving verstoren en bemoeilijken wederzijdse boodschappen correct waar te
nemen.
Aanwezigheid van derden
o Meeluisteren > niet vrij genoeg persoonlijk gesprek. Boodschap dekt niet lading gesprek of
intenties. Status van persoon ook van belang
Tijdsdruk
o Slecht hoofd- en bijzaken onderscheiden. Lastig relevantie punten aan orde brengne.
Pregnantie
o Aspecten situatie die sterk aandacht trekken
Verandering/beweging
Afwijking
Herhaling
Intensiteit
Factoren kant zender lastig voor ontvanger juiste betekenis boodschap achterhalen
Informatie achterhouden
o Onvolledig of vaag antwoorden bij vraag; details laten liggen
Niet precies wat willen/moeten zeggen
o Geen duidelijk antwoord voor ogen. Mening waar je nooit over na denkt / geen standpunt
hebt. Verhaal wordt onsamenhangend, tegenstrijdig of vaag.
Met zichzelf bezig
o Meer met jezelf bezig dan duidelijk formuleren gedachten; stress, verlegen, moe, ziek,
concentreren.
Andere taal spreken
o Woordgebruik, zinsbouw en voorbeelden aanpassen referentiekader ander; aan zijn
gedachte-, gevoelens- en ervaringswereld.
Pregnantie
Non-verbale gedrag niet in overeenstemming met wat iemand zegt
, Factoren kant ontvanger ontvanger kent betekenis toe aan dat wij waarneemt (interpreteert). Omgang
mensen gaan waarnemingen en interpretatie meestal samen: direct mening wat we waarnemen. Vooroordelen
grote rol.
Kennis en ervaring
o Informatie waarnemen die bekend voorkomt/ eerdere ervaring mee / in bekende richting
interpreteren.
Gevoelens
o Gevoel sympathie, antipathie het gedrag anders waarnemen / interpreteren
Aandacht
o Informatie voor doel; niet bij doel > info naar achtergrond
Opvattingen, normen, waarden en cultuur
o Makkelijker info opnemen binnen referentiekader. Niet binnen kader = spanningen. Info wat
eigen standpunt ondersteunt beter onthouden. Opvattingen per cultuur verschillen.
Motivatie
o Wel/niet geïnteresseerd
Humeur
o Emoties
Lichamelijke gesteldheid
o Invloed op hoe en wat waarnemen; drank, drugs, medicatie
Afweermechanismen
o Rakende informatie; eventjes ‘doof’. Info dringt slecht door en besef pas achteraf.
1.3 Interpretatiefouten
Informatie waarnemen via zintuigen, doorgestuurd naar hersenen en daar betekenis toekennen. Tegelijk
optreden = versterking/verzwakken elkaar;
Acceptatie selectieve informatie
o Richten op aandacht informatie die in jouw straat past
Te snel begrijpen en reageren
o Niet tijd nemen hele situatie in beeld brengen maar gelijk reageren horen en zien.
Generaliseren
o Te snel algemeen oordeel.
Vooroordelen
o Ongegronde of voorbarige opvattingen over persoon/situatie
Stereotyperingen
o Hele groep over 1 kam scheren door groep vaste eigenschap/kenmerk toe te schrijven
Halo-effect
o Misleidt door uitstralingseffect een of enkele eigenschappen
Identificatie
o Jezelf sterk identificeren, zal waarneming en interpretatie informatie persoon sterk
beïnvloeden
Projectie
o Eigen (onbewuste) gevoelens toeschrijven aan ander
Persoonlijke vorm
o Neiging gedrag anderen af te meten aan manier waarop we zelf iets zouden doen.
1.4 Hoe kun je waarnemings- en interpretatiefouten voorkomen?
Bewust worden factoren + werking. Aanwennen goed kijken, luisteren en gegevens verzamelen voor
interpretatie. Bewust eigen gedrag.
1.5 Waarneming en interpretatie in de hulpverlening
Onbevooroordeeld met cliënt communiceren met uitnodigden houding luisteren en vragen stellen en zijn
woorden interpreteren. Interpretaties toetsen. Leidt je niet leiden door eigen “interpretatiefouten”.
Samenvatting kwartiel 1 + 2
Elementaire sociale vaardigheden (2011)
Hoofdstuk 1 Waarnemen en interpreteren
1.1 Het communicatieproces: de plaats van waarneming en interpretatie
‘Eerste indruk” is een interpretatie.
Communiceren is een doorlopend proces waarin 2 of meer personen informatie uitwisselen en waarbij zij
voortdurend op elkaar reageren.
Waarnemingen en interpretaties bepalen in belangrijke mate hoe we ons gedragen en de waarneming en
interpretatie van ons gedrag door de ander, bepalen mede hoe deze op ons zal reageren. Fouten kunnen tot
stoornissen leiden.
1.2 Factoren die het proces van waarnemen en interpreteren beïnvloeden
Contextuele factoren totale context waarbinnen wordt gecommuniceerd
Plaats van communicatie
o Fysieke omgeving verstoren en bemoeilijken wederzijdse boodschappen correct waar te
nemen.
Aanwezigheid van derden
o Meeluisteren > niet vrij genoeg persoonlijk gesprek. Boodschap dekt niet lading gesprek of
intenties. Status van persoon ook van belang
Tijdsdruk
o Slecht hoofd- en bijzaken onderscheiden. Lastig relevantie punten aan orde brengne.
Pregnantie
o Aspecten situatie die sterk aandacht trekken
Verandering/beweging
Afwijking
Herhaling
Intensiteit
Factoren kant zender lastig voor ontvanger juiste betekenis boodschap achterhalen
Informatie achterhouden
o Onvolledig of vaag antwoorden bij vraag; details laten liggen
Niet precies wat willen/moeten zeggen
o Geen duidelijk antwoord voor ogen. Mening waar je nooit over na denkt / geen standpunt
hebt. Verhaal wordt onsamenhangend, tegenstrijdig of vaag.
Met zichzelf bezig
o Meer met jezelf bezig dan duidelijk formuleren gedachten; stress, verlegen, moe, ziek,
concentreren.
Andere taal spreken
o Woordgebruik, zinsbouw en voorbeelden aanpassen referentiekader ander; aan zijn
gedachte-, gevoelens- en ervaringswereld.
Pregnantie
Non-verbale gedrag niet in overeenstemming met wat iemand zegt
, Factoren kant ontvanger ontvanger kent betekenis toe aan dat wij waarneemt (interpreteert). Omgang
mensen gaan waarnemingen en interpretatie meestal samen: direct mening wat we waarnemen. Vooroordelen
grote rol.
Kennis en ervaring
o Informatie waarnemen die bekend voorkomt/ eerdere ervaring mee / in bekende richting
interpreteren.
Gevoelens
o Gevoel sympathie, antipathie het gedrag anders waarnemen / interpreteren
Aandacht
o Informatie voor doel; niet bij doel > info naar achtergrond
Opvattingen, normen, waarden en cultuur
o Makkelijker info opnemen binnen referentiekader. Niet binnen kader = spanningen. Info wat
eigen standpunt ondersteunt beter onthouden. Opvattingen per cultuur verschillen.
Motivatie
o Wel/niet geïnteresseerd
Humeur
o Emoties
Lichamelijke gesteldheid
o Invloed op hoe en wat waarnemen; drank, drugs, medicatie
Afweermechanismen
o Rakende informatie; eventjes ‘doof’. Info dringt slecht door en besef pas achteraf.
1.3 Interpretatiefouten
Informatie waarnemen via zintuigen, doorgestuurd naar hersenen en daar betekenis toekennen. Tegelijk
optreden = versterking/verzwakken elkaar;
Acceptatie selectieve informatie
o Richten op aandacht informatie die in jouw straat past
Te snel begrijpen en reageren
o Niet tijd nemen hele situatie in beeld brengen maar gelijk reageren horen en zien.
Generaliseren
o Te snel algemeen oordeel.
Vooroordelen
o Ongegronde of voorbarige opvattingen over persoon/situatie
Stereotyperingen
o Hele groep over 1 kam scheren door groep vaste eigenschap/kenmerk toe te schrijven
Halo-effect
o Misleidt door uitstralingseffect een of enkele eigenschappen
Identificatie
o Jezelf sterk identificeren, zal waarneming en interpretatie informatie persoon sterk
beïnvloeden
Projectie
o Eigen (onbewuste) gevoelens toeschrijven aan ander
Persoonlijke vorm
o Neiging gedrag anderen af te meten aan manier waarop we zelf iets zouden doen.
1.4 Hoe kun je waarnemings- en interpretatiefouten voorkomen?
Bewust worden factoren + werking. Aanwennen goed kijken, luisteren en gegevens verzamelen voor
interpretatie. Bewust eigen gedrag.
1.5 Waarneming en interpretatie in de hulpverlening
Onbevooroordeeld met cliënt communiceren met uitnodigden houding luisteren en vragen stellen en zijn
woorden interpreteren. Interpretaties toetsen. Leidt je niet leiden door eigen “interpretatiefouten”.
