Vennootschapsrecht: Aantekeningen

Vennootschapsrecht
Inleiding
 Vennootschapsrecht? Rechtspersonenrecht
o Vennootschapsrecht = in feite het recht voor ‘vennootschappen,
verenigingen en stichtingen’
 Art. 1:1 – 1:3 WVV
 Wat is rechtspersonenrecht?
o In elk rechtssysteem aanwezig, met vaak erg herkenbare
hoofdkenmerken
 Universeel gegeven: u gaat overal vennootschappen
terugvinden
 Hoofdkenmerken zijn min of meer dezelfde
o Met doorgaans meer aandacht voor het vennootschapsrecht dan
voor het verenigingsrecht
 In onze naburige landen vooral
 Zeker historische redenen, maar minder verantwoord
 Verenigingsrecht vertegenwoordigd een belangrijke activiteit
o Tot op zekere hoogte Europees aangestuurd waarbij Europa
disproportioneel veel aandacht heeft voor genoteerde
vennootschappen, banken en andere financiële spelers, en
verzekeringsondernemingen
 Vooral het vennootschapsrecht voor een deel Europees
aangestuurd
 Codificatierichtlijn & richtlijnen in kader van genoteerde
vennootschappen
  focus op genoteerde vennootschappen
  sterk bancair recht en verzekeringsrecht: hier niet
relevant
 Maar het zijn allemaal richtlijnen
 Juridische kracht: recht dat nog geïmplementeerd moet
worden door de nationale lidstaten zelf, wel dwingend
o Hoe het wordt omgezet is de keuze van lidstaten
zelf
o Richtlijnen ook niet altijd even goed geschreven
o = het recht van de (in min of meerdere mate) gestructureerde
menselijke samenwerking rond bepaalde activiteiten, om een
bepaalde doelstelling te bereiken.
 ‘corporate law enables business participants to transact easily
through the medium of the corporate entity, and thus lowers
the costs of conducting business’
 Doel: economische transacties mogelijk maken
 Waarom nodig? Aantal regels incorporeren
 Typische karakteristieken:
o Afgescheiden vermogen
o Rechtspersoonlijkheid
 Soms geheel, soms gedeeltelijk

, o Beperkte aansprakelijkheid
o Overdracht van aandelen
 U kan uw investering verkopen door uw
aandelen over te dragen
o Meerderheidsregel
 ¾ of 50% +1
 Wat als vennootschapswet het niet zou
zeggen?
 Aanvullend recht: unanimiteit
  dus regel van enorm belang: niet
iedereen nodig om meerderheid te halen
bv. KBC, miljoenen AH, dan spelregels
nooit kunnen wijzigen, nooit iets kunnen
goed-of afkeuren
o Bestuur (delegatie)
 AH zo goed als steeds zelf niet de
vennootschap zullen besturen maar het
overlaten/ delegeren aan een bestuurder
 Met korrel zout nemen: heel wat
vennootschappen waarbij AH =
bestuurders
 Andere rechten en andere plichten in
bestuursfunctie, dan als AH
 Komt af en toe met nodige problemen
 Hoe? Vennootschapsrechtelijke entiteit oprichten
o Is een RP met zelfstandig vermogen/ rechten en
plichten en eigen aansprakelijkheid die niet
doorloopt naar AH
o Strikt genomen: papier bij notaris
o Wie zit er achter? Aangedreven door NP
 U mag vennootschap niet teveel
personificeren
 Corporate entity die we als persoon
erkennen, heeft in alle landen een aantal
zeer herkenbare kenmerken
 Enkele cijfers
o 1.143.403 BTW-plichtige ondernemingen in BE
 Onderschatting van effectief aantal ondernemingen: heel wat
ondernemingen zijn niet BTW-plichtig
 Bijna ½ daarvan zijn éénpersoonsondernemingen
 Mensen die onderneming voeren zonder een
vennootschap te gebruiken (als NP)
 ‘vennootschappen zitten overal’ maar er zijn ook veel
niet-geïncorporeerde ondernemingen
o Faillissement heel andere rechtsgevolgen bij NP
als bij RP
 VOF of Comm.V.
 Onvolkomen RP, dus met onbeperkte AH
o Vennoten zijn aansprakelijk voor schulden van de
vennootschap

, o Afscheiding van vermogen ten behoeve AH heeft
u niet
o Als het misloopt kunnen SE van vennootschap
zich richten tot de vennootschap
 Aparte entiteiten met afgescheiden eigen vermogen
 Voordelen
o Minder verregaande boekhoudverplichtingen
o Minder verregaande oprichtingsformaliteiten
o Minder verregaande neerleggingsformaliteiten
o Bv. managementvennootschap kan functioneren
als VOF: amper risico’s
  entiteiten kennen: bv. vergelijk NV met BV
 Grote massa: BV
 NV’s niet meer zoveel
 CV
 Gaat nog meer afnemen
 Heel speciale vorm: niet zo eenvoudig te omschrijven
waarvoor ze precies dient
 Stille of tijdelijke maatschap
 Contactuele vennootschap
 Geen RP
 Stil: maatschappen waarin naar buitenwereld toe niet
iedereen gekend is
 Tijdelijk
o Bv. bij grote infrastructuurwerken
o Verschillende vennootschappen die tijdelijk
contractueel samenwerken om bv. een brug te
bouwen
 Vennoten zijn AH voor schulden van vennootschap
 Beperkt afgescheiden vermogen t.a.v. SE van vennoten
 Buitenlandse rechtsvormen
 Aantal groeit, gevolg van Europese keuzes
 VZW
o Meerderheid van startende ondernemingen in BE is een
eenmanszaak
 52% van alle ondernemingen elk jaar
 Aandeel is dalende omdat aandeel BV blijft stijgen (relatief
goedkoop en gemakkelijk)
 Nieuwe oprichtingen van NV zijn heel beperkt
 NV bedoelt voor grotere vennootschappen
 Gesofisticeerde vennootschap: duurder, meer
formaliteiten
 Veel vennoten
 Comm.V: handig, je kan stille vennoot meenemen
 Ook behoorlijk wat buitenlandse rechtsvormen
o Evolutie over de jaren heen
 BV  van 19 000 naar 41 000
 NV  gedaald
 CV nooit veel geweest
 Eenmanszaken lichtjes dalende tendens

, o Grafiek 5: aantal startende vennootschappen en eenmanszaken
 Ze groeien naar elkaar
 Waarom? gemakkelijk weg naar de BV vinden
 Was ook bedoeling van de wetgever
 Rol van het vennootschapsrecht
o “a second, equally important function of corporate law: namely,
reducing the ongoing costs of organizing business through the
corporate form. Corporate law does this by facilitating coordination
between participants in corporate enterprise, and by reducing the
scope for value- reducing forms of opportunism among different
constituencies”
 2 vormen van regels:
 Hoe verhouden AH zich tot elkaar, hoe verhoudt
bestuur zich tot interne vergadering: intern
 Hoe verhouden SE zich tot de vennootschap? (bv.
beperkte AH)
 Externe relaties: vennootschap vs. Extern (SE, fiscus,..)
 Interne werking: AH t.o.v. elkaar, AV t.o.v. bestuur,
commissaris t.o.v. AV, meerderheid t.o.v. minderheid
 Met recht tot evenwicht willen komen in de vennootschap
 Bewezen dat het niet gezond is AH zelf de
vennootschap te laten besturen als ze met een grote
groep zijn (maar beter Raad van Bestuur), dan soms
gevallen waarin het evenwicht af en toe verstoord
worden
o  probleem van opportunisme
o ‘corporate law enables business participants to transact easily
through the medium of the corporate entity, and thus lowers the
costs of conducting business’
 Bundelt in wetgevende structuren wat partijen hoe dan ook
zouden doen wanneer ze er zelf over zouden moeten
nadenken
 Bv. bijna evident dat wanneer je vennootschap hebt met zeer
veel personen, dat het moeilijk gaat worden als u unanimiteit
nodig heeft  dus logica: regel verminderen
 Bv. u richt vennootschap op met 30, maar je kan niet met 30
besturen
 Wat doet de wet? We maken een bestuur
 Wat doet het recht? Oplossingen die getest zijn over de jaren
heen, waarvan het verleden uitwijst dat het logisch is het zo
te doen, om het vast te leggen
 Maar komt met neveneffecten
o Opportunism?
 Structureel opportunisme
o Principaal  delegeert taak  agent  gevolgen taak  principaal
 Agency conflict: principaal – agent
 We zorgen binnen vennootschap voor spelregels, een van
belangrijkste is ervoor zorgen dat taken op efficiënte manier
worden uitgevoerd