Insolventierecht: DEEL 1 AANTEKENINGEN

Insolventierecht
Deel 1: Persoonlijke zekerheden – inhoud deel I
H1: Persoonlijke zekerheden algemeen
Persoonlijke zekerheid? SE kan naast zijn SA en diens vermogen ook een derde als bijkomende SA
aanspreken of op het vermogen van een derde of een deel ervan verhaal nemen

Structuur van meerpartijenverhoudingen
Algemeen

 Structuur van meerpartijenverhoudingen: relativiteit?
o  relativiteit verbintenissen en overeenkomst niet hetzelfde
o Relativiteit van verbintenissen: rechtsband tussen SE en SA o.b.v. de SE een prestatie
kan vorderen van de SA (en) (gaat om recht op een prestatie van een of meerdere
personen)
  rechtsband brengt voor alle andere personen een zekere gebondenheid
mee maar dit impliceert tegelijk dat alle andere personen noch SA noch SE
zijn van die verbintenis
  prestatie niet van iemand anders vorderen dan van de SA
  SA kan niet door iemand anders aangesproken worden als door de SE
 Maar sluit niet uit dat
 - schuldvordering kan overgaan
o SE kan veranderen: cessie/ subrogatie
 - schuld kan overgaan (onder bepaalde voorwaarden)
o SA kan veranderen
o Moeilijker want SE normaal geen genoegen nemen met
andere SA (solvabiliteit,..)  niet zomaar aansprakelijkheid
afwenden op iemand anders
 Zou in principe moeten met het akkoord van de SE
 Hier relativiteit dus wel aan het werk
o Relativiteit van overeenkomsten aan passiefzijde: scheppen geen verbintenissen
voor iemand die niet toestemt (uitg. opvolgers onder algemene titel, kwalitatieve
verbintenissen,..)
 Enkel in specifiek wettelijk vastgelegde verhoudingen
 In principe: OK scheppen geen VB voor personen die daarin niet hebben
toegestemd en hun rechtsopvolgers onder algemene titel
 Uitzonderingen
o Kwalitatieve verbintenissen
o Wanneer een persoon wel de bevoegdheid heeft in te
grijpen in andermans rechtssfeer bv. persoon die bevoegd is
die ander te vertegenwoordigen
 Relativiteit bestaat enkel aan passiefzijde, niet aan actiefzijde
o Relativiteit van overeenkomsten aan actiefzijde?
 Geen relativiteit hier
 Een schuldvordering kan zowel vanaf het begin (derdenbeding, 5.107 BW) als
later (cessie,…) toekomen aan andere schuldeiser
 Indien ja: dan OK geen rechten of plichten doen ontstaan voor derden 
MAAR dit kan wel o.a. beding ten gunste van derden

,  OK tussen a en b sluit niet uit dat de rechten kunnen overgedragen worden
aan iemand anders bv. cessie/ subrogatie
 c is geen partij bij overeenkomst maar wel bij contractuele
verhouding (indien a zijn rechten overdraagt aan c)
 hoe?
 Beding ten gunste van derden (art. 5.107 BW)
 Verkrijging van een bestaande schuldvordering door cessie,
naasting ,natrekking (accessorium sequitur principale) of subrogatie
 Pandrecht of bijzonder voorrecht (bv. rechtstreekse vordering)
 Verweermiddel uit overeenkomst tussen derden
  derde die geen partij was bij de oorspronkelijke overeenkomst, wordt
partij bij de rechtsverhouding
o feit dat er rechtsband is tussen SE en SA heeft gevolgen voor derden
 derde kan niet zeggen dat hij de SE is van de vordering en dus kan de derde
ook niet bewust meewerken aan de wanprestatie van zijn SA 
derdemedeplichtigheid
 dus wel enige gevolgen maar gaat niet zover dat de derde SE of SA
wordt
 structuur van meerpartijenverhoudingen: oorzaak?
o Oorzaak heeft meerdere betekenissen:
 reden voor toezegging (5.53 BW)
 Oorzaak = determinerende reden waarom iemand een
rechtshandeling stelt
 = subjectief oorzaakbegrip: reden van de persoon die een VB aangaat
o Vanuit het perspectief van de belover
o Relevant voor zover gekend of behoorde gekend te zijn door
de andere partij
 = typische reden/ structurele reden
o 3 categorieën in Romeins recht + 1 in zekerheidsrecht
 - iets beloven om iets in de plaats te krijgen:
credendi causa (om tegelijk SE te worden: iets doen
om recht te krijgen op iets anders)
 Om een tegenprestatie te krijgen
 - om niet, om iemand te begiftigen (schenking,..):
donandi causa
 Uit vrijgevigheid
 - ik doe iets omdat ik SA ben en je wilt u bevrijden
van uw schuld/ om schuld te betalen: solvendi causa
 Om een bestaande schuld te voldoen
 - VB aangaan uitsluitend tot zekerheid
 Verkrijgen of behoud van krediet
 <-> Objectieve oorzaak: waarom zou iemand zich aan zijn belofte houden?
waarom is belofte bindend?
 Vanuit perspectief van de SE: grond waarom een promissaris
(persoon jegens wie een belofte wordt gedaan) door het recht wordt
beschermd
 Belofte enkel afdwingbaar indien:
o Onder bezwarende titel

, o Tot zekerheid van een ander recht
o Plechtige vorm
o Als vriendendienst (overeenkomsten om niet die geen
beschikking over goederen inhouden (art. 4.132 §1 BW)
 OK onder verzwarende titel: geen vormvereisten
 OK om niet: belofte om iets te schenken is niet verbindend
 = tegenprestatie of equivalent voor de tegenprestatie: reden
waarom het recht vindt dat de belofte moet nageleefd worden (niet
hetzelfde als de reden waarom belofte gedaan is)
 rechtvaardiging gebondenheid
 variaties van ongeoorloofd
 ‘ongeoorloofde oorzaak’: ongeoorloofde subjectieve oorzaak of
objectieve oorzaak



driehoek

SE vanboven – SA onderaan – oud links en nieuw/ bijkomend rechts

 3 partijen- 3 verhoudingen
 Structuur van meerpartijenverhoudingen: benamingen
o Waarom stelt persoon zich borg?
 Reden te vinden in verhouding tussen borg en hoofd-SA (hem helpen,
voordeel door krediet, betaling,..)
 -> subjectieve oorzaak vindt zich in verhouding tussen 2 SA
 = dekkingsverhouding: verhouding waar u de subjectieve oorzaak
vindt
o = verhouding tussen borg en hoofdschuldenaar
o = interne verhouding tussen oorspronkelijke schuldenaar en
bijkomende schuldenaar
o = provisieverhouding/ fondsverhouding
o  oorzaak van de verbintenis van de bijkomende SA
(waarom verbindt deze zich?)
 Valutaverhouding: verhouding tussen SE en hoofdschuldenaar
 Betrekking op onderliggende transactie (bv. koop van goederen en
betaling prijs)
 Bv. borg voor lening, dan valuta is leningsovereenkomst
 = waardeverhouding
 Resultante: borgtochverhouding
 = verhouding tussen borg en SE
 Algemene term: prestatieverhouding  onder welke voorwaarden
kan de SE een prestatie eisen van de borg?
o = resultaat van de 2 andere verhoudingen: dus nagaan in
welke mate 2 verhoudingen een rol spelen in de
resulterende verhouding
 Abstractie=
o Abstractie in het algemeen = loskoppeling
 Rechtsverhouding loskoppelen van andere rechtsverhouding

,  Bv. goederenrecht -> art. 3.14 BW
 Inzake overdracht van goederen en de vestiging van zakelijke
rechten
 Bv. abstracte levering onafhankelijk van geldigheid van de
onderliggende verbintenis
 Eigendomsoverdracht is causaal nl. niet losgekoppeld/ abstract DUS
handeling waardoor eigendom overgaat kan niet losgekoppeld
worden van onderliggende titel/ verbintenis
o Bv. koopovereenkomst is nietig, dan ook handeling van
eigendomsoverdracht heeft geen gevolg
 <-> Duits recht: eigendomsoverdracht
onverschuldigd maar NIET ongeldig
 Abstracte volmacht: volmacht losgekoppeld van de interne verhouding
tussen volmachtgever en gevolmachtigde: niet-tegenwerpelijkheid jegens de
derde van excepties uit de interne verhouding
 Abstracte verbintenis: verbintenis losgekoppeld van een andere verbintenis
waarmee ze enig verband heeft
o Abstractie sensu strictu = los van de subjectieve oorzaak
 = daadwerkelijke of materiële abstractie: enkel in meerpartijenverhoudingen
nl. oorzaak te vinden in andere rechtsverhouding dan diegene waarin de
verbintenis speelt
 Bij tweepartijenverhoudingen: enkel formele abstractie (omkering
bewijslast betreffende aan- of afwezigheid van excepties)
 Verbintenis kan losgekoppeld worden van de oorzaak (oorzaak =
dekkingsverhouding)
 Echtpaar tekent borg en hoofdschuldenaar – koppel uit elkaar en borg gaat
niet betalen want oorzaak (huwelijk) is weggevallen  kan niet want borg
geabstraheerd van de oorzaak
 Borgtocht is niet onafhankelijk van de valutaverhouding
 Verbintenis kan accessoir zijn of niet-accessoir
 Accessoir: borgtocht
 Niet-accessoir: onafhankelijke garantie
  alle persoonlijke zekerheden hebben als kenmerk dat ze
losgekoppeld zijn van de dekkingsverhouding
o Abstractie sensu lato = niet-accessoir, onafhankelijk
 Ofwel voorwerp van zekerheid bepaald door verwijzing naar
valutaverhouding (borgtocht, onvolmaakte contractsoverdracht,..)
 Ofwel zekerheid ook geabstraheerd van valutaverhouding bv. onafhankelijke
garanties
 = niet-tegenwerpelijkheid van verweermiddelen uit de verhouding
waarin de subjectieve oorzaak gelegen is  hier: niet-
tegenwerpelijkheid van verweermiddelen uit valutaverhouding



Vormen van pluraliteit van schuldenaars
 Vormen van pluraliteit van SA: belang -> voor externe verhouding (aansprakelijkheid) en
voor interne verhouding (contributio)
 Algemeen: interpretatievraag