Samenvatting Toegepaste Voeding
Tentamen blok 1
Anorexia Nervosa (AN):
Betekent letterlijk verlies van eetlust door nerveuze oorzaken. Echter is dit een
onjuiste benaming. Het is een op zichzelf opgelegd hongeren uit angst om dik te
worden, ondanks extreme vermagering.
Patiënten met anorexia hebben een extreem laag lichaamsgewicht. Het
verminderen van de eetlust komt voort uit de vrees de controle over zichzelf te
verliezen als men toegeeft aan gevoelens van eetlust
AN is een eetstoornis waarbij een verminderde energie inname ontstaat ten
opzichte van de behoefte aan energie die een persoon nodig heeft. Het gevolg is
ondergewicht waarvan er twee verschillende vormen zijn.
- Restrictieve: beperken van energie inname
- Purgerende: eetbuien die worden gecompenseerd door braken of laxeren
Kenmerken zijn:
- Een patiënt met anorexia heeft een afwijkend eetgedrag en selecteert
voedsel met een zo gering mogelijke calorische waarde en vermijdt vooral
suikers en vetten (nemen minder dan 1000 kcal tot zich)
- Het lichaamsgewicht is te laag, maar de patiënt blijft zich te dik voelen
- De ziekte wordt ontkend door de patiënt en de patiënt zijn dagelijks leven
wordt volledig beheerst door voeding zoals calorieën tellen, aan eten
denken en eten voor anderen maken.
- Kenmerkend is dat de patiënt beheersing en perfectie nastreeft. De drang
tot perfectie is uit angst om te falen!
Bij ernstige gewichtsafname ontstaan hormonale stoornissen, die zich bij
vrouwelijke patiënten uiten in het verlies van de menstruatie cyclus, en bij
mannen de afname in potentie. Om gewichtstoename te voorkomen wordt vaak
braken opgewekt, en worden laxeermiddelen ingenomen of overmatige
lichamelijke inspanning verricht.
Bij AN kunnen lichamelijke en geestelijke symptomen voorkomen.
Lichamelijk symptomen:
- Ledematen kunnen koud aanvoelen
- Er is meer donsbeharing, ook wel lanugo genoemd
- Lengtegroei kan worden belemmerd
- Hormoonhuishouding kan worden belemmerd; bijvoorbeeld uitblijven van
menstruatie
Geestelijke symptomen
- Angst om dik te worden
- Lichaamsdysforie: verstoorde waarneming van het lichaam
- Boosheid en verdriet
,Oorzaak voor AN
Bij het ontwikkelen van een purgerende vorm van AN is er vaak sprake van een
verstoorde emotieregulatie; problemen met het adequaat omgaan van emoties.
Bij het ontwikkelen van een restrictieve vorm van AN is de controle rondom eten
belangrijker. Er is dan vaak sprake van een lage zelfwaardering waarbij
hersenstructuren kunnen veranderen waardoor de eetlust, stemming en
impulscontrole wordt overgenomen door AN.
Risicofactoren AN
Voor eetstoornissen is er vaak geen duidelijke aanwijsbare oorzaak. Het kan
komen door verschillende factoren die zowel aangeboren of aangeleerd kunnen
zijn.
Specifieke risicogroepen: modellen, vrouwelijke adolescenten, topsporters en
balletdansers
Categorieën in risicofactoren:
- Genetisch en biologische factoren: het voorkomen van eetstoornissen
in de familie zoals diabetes, overgewicht of eerste menstruatie op jonge
leeftijd.
- Sociale factoren: stressvolle gebeurtenissen, pesten, seksuele
intimidatie
- Culturele factoren: een slank ideaalbeeld
Diagnose AN
De diagnose is gebaseerd op een gesprek met vragenlijsten waar het liefst ouder
ook betrokken bij is.
Soorten onderwerpsvragen
- Lichaamsbeleving
- Beweging en gedachten
- Laxeren en braken
- Gezinssamenstelling
- Algemene ontwikkeling
Om eetstoornissen zo vroeg mogelijk te signaleren zijn er signalenkaarten
ontwikkelt voor huisartsen en hulpdiensten.
Ziektebeloop is vaak lang maar wel te genezen. Bij een minderheid mensen met
AN blijft de ziekte chronisch en kan het dodelijk aflopen. Voornamelijk als AN op
late leeftijd wordt vastgesteld en men te lang wacht met de ziekte te
behandelen.
Behandeling AN
Er zijn verschillende aspecten bij de behandeling:
- Voedingstoestand
- Psychologische begeleiding
- Systeemtherapie waarbij gezin wordt betrokken
, Er wordt enkel alleen gekozen voor stevigere ingrepen als bepaalde
behandelingen niet helpen. Deze behandelingen hangen af van de patiënt en
problematiek van de AN.
Bij de behandeling wordt in eerste instantie gekozen voor niet- medicamenteuze
behandelingen en behandelingen die thuis plaats kunnen vinden, denk aan:
- deïstische behandelingen
- Cognitie gedragstherapie n gezinsbehandeling
- EDMR
Medicatie wordt gegeven in een verder stadium. Dit is vaak olanzapine; een
atypisch antipsychoticum, ter ondersteuning van de therapeutische behandeling.
Boulimia Nervosa (BM)
Bij BM is er sprake van een verstoord eetpatroon waarbij vaste en eetbuien
worden afgewisseld. De eetbuien gaan vaak samen met gevoel van
controleverlies. Na eetbuien is er vaak sprake van schaamte- of schuldgevoel.
Bij BM is er vaak geen sprake van onder- of overgewicht, wel is er vaak een
negatief zelfbeeld. BM komt vaker voor bij vrouwen dan mannen en mensen met
een persoonsontwikkeling met veel emotie-regulatie problematiek of een
persoonlijkheidsstoornis zoals borderline.
In tegenstelling tot anorexia staan de regelmatig optredende eetbuien centraal
i.p.v. de voedselvermindering. Meestal wordt om gewichtstoename te voorkomen
braken opgewekt, worden buitensporige hoeveelheden laxeermiddelen
ingenomen of overmatige lichamelijke inspanningen verricht.
Vrijwel elke boulimia patiënt probeert tussen de periodiek optredende eetbuien
door streng te lijnen, wat weer een risicofactor is voor het optreden van eetbuien.
De frequentie van de eetbuien kan verschillen, maar er is een minimaal
gemiddelde van twee eetbuien per week gedurende ten minste 3 maanden.
Kenmerkend zijn:
- De over bezorgdheid over de lichaamsvorm en het lichaamsgewicht.
- Het volgen van een vermageringsdieet lijkt een oorzakelijke factor van
boulimia nervosa te zijn.
80 procent van de patiënten heeft de dwangmatige eetbuien ontwikkeld in
aansluiting op een vermageringsdieet.
Kenmerken BM
Bij BM worden eetbuien gecompenseerd met braken, laxatie, overmatig sporten
en vasten. Eetbuien gaan overigens vaak stiekem, hierdoor duurt het vaak lang
voordat BM duidelijk wordt voor andere.
Signalen BM
- Zure adem: door herhaaldelijk braken
Tentamen blok 1
Anorexia Nervosa (AN):
Betekent letterlijk verlies van eetlust door nerveuze oorzaken. Echter is dit een
onjuiste benaming. Het is een op zichzelf opgelegd hongeren uit angst om dik te
worden, ondanks extreme vermagering.
Patiënten met anorexia hebben een extreem laag lichaamsgewicht. Het
verminderen van de eetlust komt voort uit de vrees de controle over zichzelf te
verliezen als men toegeeft aan gevoelens van eetlust
AN is een eetstoornis waarbij een verminderde energie inname ontstaat ten
opzichte van de behoefte aan energie die een persoon nodig heeft. Het gevolg is
ondergewicht waarvan er twee verschillende vormen zijn.
- Restrictieve: beperken van energie inname
- Purgerende: eetbuien die worden gecompenseerd door braken of laxeren
Kenmerken zijn:
- Een patiënt met anorexia heeft een afwijkend eetgedrag en selecteert
voedsel met een zo gering mogelijke calorische waarde en vermijdt vooral
suikers en vetten (nemen minder dan 1000 kcal tot zich)
- Het lichaamsgewicht is te laag, maar de patiënt blijft zich te dik voelen
- De ziekte wordt ontkend door de patiënt en de patiënt zijn dagelijks leven
wordt volledig beheerst door voeding zoals calorieën tellen, aan eten
denken en eten voor anderen maken.
- Kenmerkend is dat de patiënt beheersing en perfectie nastreeft. De drang
tot perfectie is uit angst om te falen!
Bij ernstige gewichtsafname ontstaan hormonale stoornissen, die zich bij
vrouwelijke patiënten uiten in het verlies van de menstruatie cyclus, en bij
mannen de afname in potentie. Om gewichtstoename te voorkomen wordt vaak
braken opgewekt, en worden laxeermiddelen ingenomen of overmatige
lichamelijke inspanning verricht.
Bij AN kunnen lichamelijke en geestelijke symptomen voorkomen.
Lichamelijk symptomen:
- Ledematen kunnen koud aanvoelen
- Er is meer donsbeharing, ook wel lanugo genoemd
- Lengtegroei kan worden belemmerd
- Hormoonhuishouding kan worden belemmerd; bijvoorbeeld uitblijven van
menstruatie
Geestelijke symptomen
- Angst om dik te worden
- Lichaamsdysforie: verstoorde waarneming van het lichaam
- Boosheid en verdriet
,Oorzaak voor AN
Bij het ontwikkelen van een purgerende vorm van AN is er vaak sprake van een
verstoorde emotieregulatie; problemen met het adequaat omgaan van emoties.
Bij het ontwikkelen van een restrictieve vorm van AN is de controle rondom eten
belangrijker. Er is dan vaak sprake van een lage zelfwaardering waarbij
hersenstructuren kunnen veranderen waardoor de eetlust, stemming en
impulscontrole wordt overgenomen door AN.
Risicofactoren AN
Voor eetstoornissen is er vaak geen duidelijke aanwijsbare oorzaak. Het kan
komen door verschillende factoren die zowel aangeboren of aangeleerd kunnen
zijn.
Specifieke risicogroepen: modellen, vrouwelijke adolescenten, topsporters en
balletdansers
Categorieën in risicofactoren:
- Genetisch en biologische factoren: het voorkomen van eetstoornissen
in de familie zoals diabetes, overgewicht of eerste menstruatie op jonge
leeftijd.
- Sociale factoren: stressvolle gebeurtenissen, pesten, seksuele
intimidatie
- Culturele factoren: een slank ideaalbeeld
Diagnose AN
De diagnose is gebaseerd op een gesprek met vragenlijsten waar het liefst ouder
ook betrokken bij is.
Soorten onderwerpsvragen
- Lichaamsbeleving
- Beweging en gedachten
- Laxeren en braken
- Gezinssamenstelling
- Algemene ontwikkeling
Om eetstoornissen zo vroeg mogelijk te signaleren zijn er signalenkaarten
ontwikkelt voor huisartsen en hulpdiensten.
Ziektebeloop is vaak lang maar wel te genezen. Bij een minderheid mensen met
AN blijft de ziekte chronisch en kan het dodelijk aflopen. Voornamelijk als AN op
late leeftijd wordt vastgesteld en men te lang wacht met de ziekte te
behandelen.
Behandeling AN
Er zijn verschillende aspecten bij de behandeling:
- Voedingstoestand
- Psychologische begeleiding
- Systeemtherapie waarbij gezin wordt betrokken
, Er wordt enkel alleen gekozen voor stevigere ingrepen als bepaalde
behandelingen niet helpen. Deze behandelingen hangen af van de patiënt en
problematiek van de AN.
Bij de behandeling wordt in eerste instantie gekozen voor niet- medicamenteuze
behandelingen en behandelingen die thuis plaats kunnen vinden, denk aan:
- deïstische behandelingen
- Cognitie gedragstherapie n gezinsbehandeling
- EDMR
Medicatie wordt gegeven in een verder stadium. Dit is vaak olanzapine; een
atypisch antipsychoticum, ter ondersteuning van de therapeutische behandeling.
Boulimia Nervosa (BM)
Bij BM is er sprake van een verstoord eetpatroon waarbij vaste en eetbuien
worden afgewisseld. De eetbuien gaan vaak samen met gevoel van
controleverlies. Na eetbuien is er vaak sprake van schaamte- of schuldgevoel.
Bij BM is er vaak geen sprake van onder- of overgewicht, wel is er vaak een
negatief zelfbeeld. BM komt vaker voor bij vrouwen dan mannen en mensen met
een persoonsontwikkeling met veel emotie-regulatie problematiek of een
persoonlijkheidsstoornis zoals borderline.
In tegenstelling tot anorexia staan de regelmatig optredende eetbuien centraal
i.p.v. de voedselvermindering. Meestal wordt om gewichtstoename te voorkomen
braken opgewekt, worden buitensporige hoeveelheden laxeermiddelen
ingenomen of overmatige lichamelijke inspanningen verricht.
Vrijwel elke boulimia patiënt probeert tussen de periodiek optredende eetbuien
door streng te lijnen, wat weer een risicofactor is voor het optreden van eetbuien.
De frequentie van de eetbuien kan verschillen, maar er is een minimaal
gemiddelde van twee eetbuien per week gedurende ten minste 3 maanden.
Kenmerkend zijn:
- De over bezorgdheid over de lichaamsvorm en het lichaamsgewicht.
- Het volgen van een vermageringsdieet lijkt een oorzakelijke factor van
boulimia nervosa te zijn.
80 procent van de patiënten heeft de dwangmatige eetbuien ontwikkeld in
aansluiting op een vermageringsdieet.
Kenmerken BM
Bij BM worden eetbuien gecompenseerd met braken, laxatie, overmatig sporten
en vasten. Eetbuien gaan overigens vaak stiekem, hierdoor duurt het vaak lang
voordat BM duidelijk wordt voor andere.
Signalen BM
- Zure adem: door herhaaldelijk braken
