ORGANISATIE VAN DE VEILIGHEIDSSECTOR II
Hoofdstuk 2: Lokale Veiligheid
1. Bestuurlijke handhaving
Bestuurlijke handhaving betekent dat steden en gemeenten, onder leiding van
de burgemeester, verantwoordelijk zijn voor het handhaven van de openbare
orde en veiligheid via lokale regels en sancties. Dit gebeurt op bestuurlijk
niveau. Dit omvat bijvoorbeeld het sluiten van een horecazaak zonder
brandpreventieverslag of het aanpakken van overlast met GAS-boetes. Sinds
2024 kunnen gemeenten ook strenger optreden tegen ondermijnende
criminaliteit zoals drugshandel.
2. Ontstaan van de GAS-wetgeving
o In 1999 werd de GAS-wetgeving ingevoerd om de gemeenten meer
bevoegdheden te geven bij het aanpakken van overlast en kleine
criminaliteiten. Justitie beschouwde deze feiten vaak als laagprioritair,
waardoor ze regelmatig zonder gevolg bleven. Dankzij de GAS-boetes
konden lokale besturen sneller en effectiever optreden.
o In 2014 werd de wet gemoderniseerd en verduidelijkt.
o Sinds 2021 kunnen lokale besturen ook ‘beperkte’ snelheidsovertredingen in
zones 30 en 50 bestraffen met GAS-boetes.
o In 2023 kwam er een aanpassing in de GAS-wetgeving: boetebedragen voor
volwassenen werden verhoogd en de verwerking van persoonsgegevens
werd strikter gereguleerd.
3. Verschillende vormen van overlast
o Geluidsoverlast: Luidruchtig feesten, nachtelijk lawaai, blaffende honden
o Milieuoverlast: Illegaal afval dumpen, zwerfvuil, hondenpoep op straat
o Verkeersoverlast: Foutparkeren, hinderlijk stilstaan, lichte
snelheidsovertredingen
o Overlast in de openbare ruimte: Vandalisme, wildplassen, graffiti, bedelen
o Hinderlijk gedrag: Agressief of storend gedrag (dronkenschap, intimidatie)
o Commerciële overlast: Illegale reclame, opdringerige verkoop
4. Op welke manier kan GAS geïmplementeerd worden
o Een politiereglement of apart GAS-reglement opmaken waarin GAS als
sanctie wordt vermeld en waarin bepaald wordt welke gedragingen worden
bestraft.
o Vaststellende ambtenaren aanduiden en opleiding om inbreuken te kunnen
vaststellen en proces-verbaal opmaken en deze bezorgen aan de
sanctionerend ambtenaar.
o Een sanctionerend ambtenaar aanduiden die de PV beoordeelt. Deze
persoon kan binnen zes maanden na vaststelling een procedure opstarten.
5. Wet Gemeentelijke Bestuurlijke Handhaving
De nieuwe wet op gemeentelijke bestuurlijke handhaving geeft steden en
gemeenten meer middelen om georganiseerde en ondermijnende criminaliteit
aan te pakken. De Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare
Besturen(DIOB) analyseert risico’s in economische sectoren. Gemeenten
kunnen op basis hiervan integriteitsonderzoeken uitvoeren en vergunningen
weigeren of intrekken. Arrondissementeel Informatie- en Expertisecentrum
(ARIEC) ondersteunen gemeenten bij deze onderzoeken. Lokale besturen en
hun partners zijn verplicht een Single Point of Contact (SPOC) aan te duidelijk
voor vragen en coordinatie met betrekking tot de uitvoering van de
, gemeentelijke bestuurlijke handhaving.
6. Bevoegdheden Preventiedienst en de Coordinator Integrale Veiligheid
o Preventiedienst: Preventieambtenaar is verantwoordelijk voor het uitvoeren
van het preventiebeleid.
o Coordinator Integrale Veiligheid zelf.
7. Doelstellingen gemeenschapswacht
o Het werkterrein en de bevoegdheden van gemeenschapswachten
nauwkeurig bepalen.
o Een duidelijk onderscheid maken tussen gemeenschapswachten en overige
gereglementeerde toezichtfuncties (private&bijzondere veiligheid).
o De functionele relaties organiseren tussen deze beambten en de
politiediensten.
o Een wettelijk kader voorzien tot regeling van de toegangs- en
uitoefeningsvoorwaarden, inclusief de veiligheids- en
opleidingsvoorwaarden, en de controle op deze beambten.
o De zichtbaarheid van deze beambten verbeteren door een uniforme
werkkleding met eenzelfde embleem te voorzien en het zichtbaar dragen
van een identificatiekaart verplicht te stellen.
o Deze nieuwe functies afstemmen op art. 119bis van de nieuwe
gemeentewet (systeem van de GAS).
8. Activiteiten gemeenschapswacht
o Het sensibiliseren van het publiek aangaande de veiligheid en
criminaliteitspreventie:
Het gaat hier om het verspreiden van folders, documenten, affiches en het
geven van informatiecampagnes en sessies om burgers bewust te maken
van veiligheid, criminaliteitspreventie en het naleven van regels.
o Het informeren van burgers om het veiligheidsgevoel te verzekeren en het
informeren en signaleren aan de bevoegde diensten van problemen op het
vlak van veiligheid, milieu en het wegennet:
Het onveiligheidsgevoel rechtvaardigt het inventariseren van burgerlijke
vragen en doorverwijzing naar bevoegde diensten. Gemeenschapswachten,
zichtbaar in wijken, vormen een schakel tussen burgers en overheid en
brengen ook milieu- en straatproblemen in kaart.
o Het informeren van automobilisten over het hinderlijke of gevaarlijk karakter
van verkeerd parkeren en hen sensibiliseren met betrekking tot het
algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en het correct gebruik
van de openbare weg, alsook het helpen van kinderen, scholieren, personen
met een handicap en ouderen bij het veilig oversteken:
Verkeersveiligheidpreventie focust op informeren en sensibiliseren zonder
dwang. Gemeenschapswachten helpen bij het veilig laten oversteken van
kwetsbare voetgangers bij scholen, winkelstraten, rusthuizen…
o Het vaststellen van inbreuken op de gemeentelijke reglementen en
verordeningen in het kader van art.119bis6 van de nieuwe gemeentewet die
uitsluitend het voorwerp kunnen uitmaken van administratieve sancties:
Gemeenten kunnen daadwerkelijk optreden tegen overlastfenomenen en
kleine criminaliteit, door deze handelingen te bestraffen met een GAS.
o Het uitoefenen van toezicht op personen met het oog op het verzekeren van
de veiligheid bij evenementen georganiseerd door de overheid:
Het niet-politioneel toezicht bij (door de overheid georganiseerde)
evenementen kan gebeuren door gemeenschapswachten.
, o De ontradende aanwezigheid ter preventie van conflicten tussen personen,
met inbegrip van de geweldloze tussenkomst bij vaststelling van verbale
conflicten tussen personen.
o Het begeleiden van schoolgaande kinderen die zich in groep, te voet of per
fiets, van thuis naar hun school begeven en omgekeerd.
9. Profiel gemeenschapswacht
o Minstens 18 jaar oud zijn.
o Niet veroordeeld geweest zijn tot een correctionele of criminele straf
(behoudens de veroordelingen wegens inbreuken op de wetgeving
betreffende de politie op het wegverkeer).
o Geen feiten gepleegd hebben die raken aan het vertrouwen van de
betrokkene doordat ze in tegenspraak zijn met het gewenst profiel.
o Onderdaan zijn van de EU (indien gemeenschapswachters-vaststellers
onderdaan zijn van België).
o Geen werkzaamheden uitoefenen van privédetectie of een functie
uitoefenen in het kader van de wet op private en bijzondere veiligheid.
o Aangeworven worden door de organiserende gemeente.
o Beantwoorden aan het gewenst profiel, dit is respect voor medemensen,
burgerzin, een incasseringsvermogen ten aanzien van agressief gedrag van
derden en het vermogen zich daarbij te beheersen en respect voor plichten
en procedures.
10. Werking buurtinformatienetwerk
Een buurtinformatienetwerk (BIN) is een samenwerking tussen buurtbewoners
en de lokale politie om de veiligheid en sociale samenhang in een wijk te
verbeteren. De buurt neemt zelf initiatief om een BIN op te richten. Het
netwerk focust op informatie-uitwisseling over verdachte situaties en
criminaliteitspreventie, maar burgers voeren geen patrouilles uit. De politie
beheert de informatie en een vrijwillige coordinator fungeert als
contactpersoon tussen bewoners en politie.
11. Taken diefstalpreventie-adviseur
o Objectief en volledig kosteloos advies geven over inbraakbeveiliging.
o Preventieadvies geven aan de kandidaat-bouwers of mensen die een woning
renoveren, soms op basis van door de architect gemaakte plannen.
o Adviseren van zelfstandigen, handelaars, uitoefenaars van vrije beroepen
over de beveiliging tegen inbraak/overvallen/winkeldiefstal.
o Geven van uitleg/conferenties over criminaliteitspreventie aan verschillende
doelgroepen.
o Aanreiken van relevante en actuele informatie over
diefstalpreventiemaatregelen en over verschillende beveiligings- en
preventietechnieken.
12. Werking Lokale Integrale Veiligheidscel
Een Lokale Integrale Veiligheidscel (LIVC) is een lokaal overlegplatform tussen
de burgemeester, politie, en sociale diensten om de openbare veiligheid te
waarborgen, vooral tegen radicalisme en terrorisme. De cellen komen
maandelijks bijeen en wordt geleid door het lokaal bestuur, met de
burgemeester als centrale schakel tussen de veiligheids- en sociale actoren. De
Potpourri V-wet zorgt ervoor dat informatie tussen de betrokken partners
gedeeld kan worden zonder schending van beroepsgeheim.
Hoofdstuk 3: Politie
Hoofdstuk 2: Lokale Veiligheid
1. Bestuurlijke handhaving
Bestuurlijke handhaving betekent dat steden en gemeenten, onder leiding van
de burgemeester, verantwoordelijk zijn voor het handhaven van de openbare
orde en veiligheid via lokale regels en sancties. Dit gebeurt op bestuurlijk
niveau. Dit omvat bijvoorbeeld het sluiten van een horecazaak zonder
brandpreventieverslag of het aanpakken van overlast met GAS-boetes. Sinds
2024 kunnen gemeenten ook strenger optreden tegen ondermijnende
criminaliteit zoals drugshandel.
2. Ontstaan van de GAS-wetgeving
o In 1999 werd de GAS-wetgeving ingevoerd om de gemeenten meer
bevoegdheden te geven bij het aanpakken van overlast en kleine
criminaliteiten. Justitie beschouwde deze feiten vaak als laagprioritair,
waardoor ze regelmatig zonder gevolg bleven. Dankzij de GAS-boetes
konden lokale besturen sneller en effectiever optreden.
o In 2014 werd de wet gemoderniseerd en verduidelijkt.
o Sinds 2021 kunnen lokale besturen ook ‘beperkte’ snelheidsovertredingen in
zones 30 en 50 bestraffen met GAS-boetes.
o In 2023 kwam er een aanpassing in de GAS-wetgeving: boetebedragen voor
volwassenen werden verhoogd en de verwerking van persoonsgegevens
werd strikter gereguleerd.
3. Verschillende vormen van overlast
o Geluidsoverlast: Luidruchtig feesten, nachtelijk lawaai, blaffende honden
o Milieuoverlast: Illegaal afval dumpen, zwerfvuil, hondenpoep op straat
o Verkeersoverlast: Foutparkeren, hinderlijk stilstaan, lichte
snelheidsovertredingen
o Overlast in de openbare ruimte: Vandalisme, wildplassen, graffiti, bedelen
o Hinderlijk gedrag: Agressief of storend gedrag (dronkenschap, intimidatie)
o Commerciële overlast: Illegale reclame, opdringerige verkoop
4. Op welke manier kan GAS geïmplementeerd worden
o Een politiereglement of apart GAS-reglement opmaken waarin GAS als
sanctie wordt vermeld en waarin bepaald wordt welke gedragingen worden
bestraft.
o Vaststellende ambtenaren aanduiden en opleiding om inbreuken te kunnen
vaststellen en proces-verbaal opmaken en deze bezorgen aan de
sanctionerend ambtenaar.
o Een sanctionerend ambtenaar aanduiden die de PV beoordeelt. Deze
persoon kan binnen zes maanden na vaststelling een procedure opstarten.
5. Wet Gemeentelijke Bestuurlijke Handhaving
De nieuwe wet op gemeentelijke bestuurlijke handhaving geeft steden en
gemeenten meer middelen om georganiseerde en ondermijnende criminaliteit
aan te pakken. De Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare
Besturen(DIOB) analyseert risico’s in economische sectoren. Gemeenten
kunnen op basis hiervan integriteitsonderzoeken uitvoeren en vergunningen
weigeren of intrekken. Arrondissementeel Informatie- en Expertisecentrum
(ARIEC) ondersteunen gemeenten bij deze onderzoeken. Lokale besturen en
hun partners zijn verplicht een Single Point of Contact (SPOC) aan te duidelijk
voor vragen en coordinatie met betrekking tot de uitvoering van de
, gemeentelijke bestuurlijke handhaving.
6. Bevoegdheden Preventiedienst en de Coordinator Integrale Veiligheid
o Preventiedienst: Preventieambtenaar is verantwoordelijk voor het uitvoeren
van het preventiebeleid.
o Coordinator Integrale Veiligheid zelf.
7. Doelstellingen gemeenschapswacht
o Het werkterrein en de bevoegdheden van gemeenschapswachten
nauwkeurig bepalen.
o Een duidelijk onderscheid maken tussen gemeenschapswachten en overige
gereglementeerde toezichtfuncties (private&bijzondere veiligheid).
o De functionele relaties organiseren tussen deze beambten en de
politiediensten.
o Een wettelijk kader voorzien tot regeling van de toegangs- en
uitoefeningsvoorwaarden, inclusief de veiligheids- en
opleidingsvoorwaarden, en de controle op deze beambten.
o De zichtbaarheid van deze beambten verbeteren door een uniforme
werkkleding met eenzelfde embleem te voorzien en het zichtbaar dragen
van een identificatiekaart verplicht te stellen.
o Deze nieuwe functies afstemmen op art. 119bis van de nieuwe
gemeentewet (systeem van de GAS).
8. Activiteiten gemeenschapswacht
o Het sensibiliseren van het publiek aangaande de veiligheid en
criminaliteitspreventie:
Het gaat hier om het verspreiden van folders, documenten, affiches en het
geven van informatiecampagnes en sessies om burgers bewust te maken
van veiligheid, criminaliteitspreventie en het naleven van regels.
o Het informeren van burgers om het veiligheidsgevoel te verzekeren en het
informeren en signaleren aan de bevoegde diensten van problemen op het
vlak van veiligheid, milieu en het wegennet:
Het onveiligheidsgevoel rechtvaardigt het inventariseren van burgerlijke
vragen en doorverwijzing naar bevoegde diensten. Gemeenschapswachten,
zichtbaar in wijken, vormen een schakel tussen burgers en overheid en
brengen ook milieu- en straatproblemen in kaart.
o Het informeren van automobilisten over het hinderlijke of gevaarlijk karakter
van verkeerd parkeren en hen sensibiliseren met betrekking tot het
algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en het correct gebruik
van de openbare weg, alsook het helpen van kinderen, scholieren, personen
met een handicap en ouderen bij het veilig oversteken:
Verkeersveiligheidpreventie focust op informeren en sensibiliseren zonder
dwang. Gemeenschapswachten helpen bij het veilig laten oversteken van
kwetsbare voetgangers bij scholen, winkelstraten, rusthuizen…
o Het vaststellen van inbreuken op de gemeentelijke reglementen en
verordeningen in het kader van art.119bis6 van de nieuwe gemeentewet die
uitsluitend het voorwerp kunnen uitmaken van administratieve sancties:
Gemeenten kunnen daadwerkelijk optreden tegen overlastfenomenen en
kleine criminaliteit, door deze handelingen te bestraffen met een GAS.
o Het uitoefenen van toezicht op personen met het oog op het verzekeren van
de veiligheid bij evenementen georganiseerd door de overheid:
Het niet-politioneel toezicht bij (door de overheid georganiseerde)
evenementen kan gebeuren door gemeenschapswachten.
, o De ontradende aanwezigheid ter preventie van conflicten tussen personen,
met inbegrip van de geweldloze tussenkomst bij vaststelling van verbale
conflicten tussen personen.
o Het begeleiden van schoolgaande kinderen die zich in groep, te voet of per
fiets, van thuis naar hun school begeven en omgekeerd.
9. Profiel gemeenschapswacht
o Minstens 18 jaar oud zijn.
o Niet veroordeeld geweest zijn tot een correctionele of criminele straf
(behoudens de veroordelingen wegens inbreuken op de wetgeving
betreffende de politie op het wegverkeer).
o Geen feiten gepleegd hebben die raken aan het vertrouwen van de
betrokkene doordat ze in tegenspraak zijn met het gewenst profiel.
o Onderdaan zijn van de EU (indien gemeenschapswachters-vaststellers
onderdaan zijn van België).
o Geen werkzaamheden uitoefenen van privédetectie of een functie
uitoefenen in het kader van de wet op private en bijzondere veiligheid.
o Aangeworven worden door de organiserende gemeente.
o Beantwoorden aan het gewenst profiel, dit is respect voor medemensen,
burgerzin, een incasseringsvermogen ten aanzien van agressief gedrag van
derden en het vermogen zich daarbij te beheersen en respect voor plichten
en procedures.
10. Werking buurtinformatienetwerk
Een buurtinformatienetwerk (BIN) is een samenwerking tussen buurtbewoners
en de lokale politie om de veiligheid en sociale samenhang in een wijk te
verbeteren. De buurt neemt zelf initiatief om een BIN op te richten. Het
netwerk focust op informatie-uitwisseling over verdachte situaties en
criminaliteitspreventie, maar burgers voeren geen patrouilles uit. De politie
beheert de informatie en een vrijwillige coordinator fungeert als
contactpersoon tussen bewoners en politie.
11. Taken diefstalpreventie-adviseur
o Objectief en volledig kosteloos advies geven over inbraakbeveiliging.
o Preventieadvies geven aan de kandidaat-bouwers of mensen die een woning
renoveren, soms op basis van door de architect gemaakte plannen.
o Adviseren van zelfstandigen, handelaars, uitoefenaars van vrije beroepen
over de beveiliging tegen inbraak/overvallen/winkeldiefstal.
o Geven van uitleg/conferenties over criminaliteitspreventie aan verschillende
doelgroepen.
o Aanreiken van relevante en actuele informatie over
diefstalpreventiemaatregelen en over verschillende beveiligings- en
preventietechnieken.
12. Werking Lokale Integrale Veiligheidscel
Een Lokale Integrale Veiligheidscel (LIVC) is een lokaal overlegplatform tussen
de burgemeester, politie, en sociale diensten om de openbare veiligheid te
waarborgen, vooral tegen radicalisme en terrorisme. De cellen komen
maandelijks bijeen en wordt geleid door het lokaal bestuur, met de
burgemeester als centrale schakel tussen de veiligheids- en sociale actoren. De
Potpourri V-wet zorgt ervoor dat informatie tussen de betrokken partners
gedeeld kan worden zonder schending van beroepsgeheim.
Hoofdstuk 3: Politie
