Samenvatting Gezondheid, welzijn en preventie, 1ste Bachelor Orthopedagogie 19/20

Examen gezondheid, welzijn en preventie
Opvoeder/ begeleider creëert een leefomgeving voor cliënten die leidt tot optimale ontwikkeling en
ontplooiing.
 Hij is met mensen bezig
 Met personen in ontwikkeling (iedereen is in ontwikkeling)
 Focus op totale persoon (holistisch psychisch en fysisch gezond)
 In complexe leefsituaties (anders is er geen opvoeder/ begeleider betrokken)
Dit doet hij aan de hand van :
1. Preventieve maatregelen nemen
2. Optimale begeleiding en verzorging
3. Voorlichting
4. (para)medische begrippen kennen en communicatie andere hulpverleners

1. begripsomschrijving
Gezondheid
Gezondheid is relatief en dynamisch, het hangt af van:
 Persoon
 Leeftijd
 Omstandigheden
 Tijd
 Ruimte
WHO omschrijft gezondheid as toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn en dus
niet louter de afwezigheid van ziekte.
Lichamelijk welzijn :
 Homeostase
 Weerstandsvermogen
 Belastbaarheid
Geestelijk welzijn :
 Homeostase
 belastbaarheid
Sociaal welzijn :
 materieel
 immaterieel
-> dit lijkt op het bio- psychosociaal model



1

,Ziekte
 Eerst was er een natuurwetenschappelijke geneeskunde -> ziekte is te wijden aan een
verandering binnen een orgaan. De ziekte heeft slechts één oorzaak.
Focus ligt op anatomie + het is monocausaal
 Daarna was er de psychosomatische geneeskunde -> ziekte is een toestand van lichamelijke,
psychische en sociale onaangepastheid en van ontbreken of falen van welbevinden.
Volgt de definitie va het WHO + objectief en ruim
 Daarna volgt de pathologie -> ze houden zich bezig met oorzaken, verschijnselen en gevolgen
van een ziekte + ziekte = ziekteverwekkende prikkel gaat samen met de weerstand van het
organisme + weerstand = constitutie (vast) en conditie (veranderlijk) + multicausaliteit staat
voorop

Ziekte multicausaal
als er te veel risicofactoren zijn dan loopt de emmer over en zal je ziek
worden.
Je hebt ook protectieve factoren die de emmer laten zakken
Coping = hoe je omgaat met stress
Milieu = opvoeding
-> er is een gedeelde verantwoordelijkheid van de verschillende factoren, al deze zaken beïnvloeden
elkaar continu bv. astma

Gezondheidsbeleid
Bij gezondheidszorg ligt de focus te veel op schade ipv preventie

Lalonde model




Extern milieu :

2

,  Geluid/ lawaai -> regels rond nachtvluchten van de luchthavens
 Veiligheid -> goede fietspaden
Leefstijl :
 Bewegen -> activiteiten in groep
 Alcohol -> tournee mineral + bob- campagnes + leeftijd verhogen
 Roken -> foto’s op pakje sigaretten + leeftijd verhogen
Intern milieu :
 Een land verplicht iedereen te vaccineren zodat het preventief kan werken om ziektes te
voorkomen
 Meer info over ziektes zoals hartziekten, hoe je ze kan vermijden en welke symptomen die je
hebt
Gezondheidszorgsysteem :
 Terugbetaling verhogen en terugbetaling voor bepaalde medicijnen

Politieke gevolgen van ruime kijk op ziekte en gezondheid
-> verschillende beleidsdomeinen zijn mee verantwoordelijk voor gezondheidsbeleid
-> WHO noemt dit Health in All Policies (in Vlaanderen omgezet in facettenbeleid)
Vraag : welke beleidsdomeinen werken naast gezondheidszorg mee ? onderwijs, welzijn, werk,
landbouw, huisvestiging, …

Oorzaken sterfte WHO wereldwijd

-> niet overdraagbare aandoeningen komen vaker voor
-> de overdraagbare aandoeningen zijn verminderd door hygiëne
-> in minder ontwikkelde landen blijven de overdraagbare ziektes
hoog
-> mensen worden ouder waardoor alzheimer vaker voor komt


Vraag : waarom is deze kennis belangrijk voor het gezondheidsbeleid -> we zien waar de problemen
zijn en waar we kunnen ingrijpen

Gezondheidszorg
= het geheel van gezondheidsvoorzieningen en reglementeringen, zowel staats- als privé- initiatieven
Recht op gezondheid (1946) -> recht op gezondheidszorg (gezondheid kan je niet waarborgen wel
het recht op gezondheidszorg )
 Curatief -> gaat over genezen
 Preventief -> gaat over vorkomen
 Palliatief -> de kwaliteit van leven verbeteren en de pijn verbeteren omdat de persoon zal te
komen overlijden



3

, Curatieve gezondheidszorg




Preventieve gezondheidszorg : primair
=> voorkomen voordat het tot uiting komt -> speelt altijd in op hygiëne of veiligheid

Preventieve gezondheidszorg : secundair
=> vroegtijdige opsporing (borstkankeronderzoek)

Preventieve gezondheidszorg: tertiair
=> voorkomen dat een ziekte terugkomt of chronisch wordt, de gevolgen beperken
BV. chemotherapie + pedicurebehandelingen om te voorkomen dat ze terug ingegroeide nagels krijgt

Gezondheidsvoorlichting en -opvoeding (GVO)
Gebreks- en infectieziekten -> gedragsziekten (zoals hart- en vaatziekten, leveraandoeningen door
alcohol, longziekten door roken, soa’s )
-> je levensstijl kan een oorzaak zijn van het probleem
=> een middel om mensen via motivatie- leer- en communicatieprocessen te helpen op vrijwillige
basis een levensstijl aan te nemen en aan te houden de bevorderlijk is voor de individuele en
collectieve gezondheid
! informeren van mensen tot gezond(er) gedrag door :
 Kennisoverdracht
 Attitudeverandering
 Individuele gedragsverandering
-> mensen moeten hun verantwoordelijkheid op nemen

GVO vormen
 Tv spotjes
 Infoavonden
 Voorlichting
 Brochures

Kenmerken GVO
Bij wie? In welke mate? Waarom?
Needed needs/ wanted needs
Attitude, sociale omgeving en
referentiegroep, eigen effectiviteit
(haalbaar)
Kennisoverdracht, aanleren
vaardigheid, attitudevorming


4