Samenvatting overheid en aansprakelijkheid

Inhoudsopgave
Belangrijke wetsartikelen:.................................................................................................................3
Wanneer gebruik je welke wet?........................................................................................................3
Week 1: inleiding, rechtsgrondslagen (2 apr)...................................................................................17
Literatuur:.........................................................................................................................................17
R.J.N. Schlössels, R.J.B. Schutgens & S.E. Zijlstra, Onderwijseditie Bestuursrecht in de sociale
rechtsstaat, 2 Rechtsbescherming Overheidsaansprakelijkheid (BSR II), Deventer: Wolter Kluwer
2019, H25 (Overheidsaansprakelijkheid algemene leerstukken) en paragraaf 27.1 en 27.2* (30 blz.)
..........................................................................................................................................................17
E.E.D. Engelhard & G.E. van Maanen, Aansprakelijkheid voor schade: contractueel &
buitencontractueel, Kluwer: Deventer 2008, p. 1 – 10* (10 blz.)......................................................17
De rechtvaardiging van bestuurscompensatie, P.W. Brouwer, uit: Dilemma's van aansprakelijkheid,
A.M. Hol en M.A. Loth, Zwolle 1991, blz. 89-97 (leesstof)* (8 blz)...................................................19
Jurisprudentie:..................................................................................................................................20
HR 30 maart 2001, AA 2001, p. 657 e.v. m.nt. L.J.A. Damen (Staat/Lavrijsen)*................................20
HR 2 februari 2002, AB 2003, 249 m.nt. FvO (Van Vlodrop II)...........................................................21
Week 2: Organisatie van de rechtsbescherming voor nadeelcompensatie bij rechtmatig
overheidshandelen (9 apr)...............................................................................................................23
Literatuur:.........................................................................................................................................23
BSR II, paragraaf 27.3 (Jurisprudentieel nadeelcompensatierecht; verhouding tussen procedurele
wegen) en paragraaf 27.4.4 (Nadeelcompensatie Algemene wet bestuursrecht) (15 + 2 blz.).........23
Week 3: Schadevergoeding bij rechtmatige overheidsdaad op grond van de gelijkheid voor publieke
lasten en art. 1 EP EVRM (16 apr)....................................................................................................28
Literatuur:.........................................................................................................................................28
BSR II, paragraaf 27.3* (zie week 2, 15 blz.)......................................................................................28
Jurisprudentie:..................................................................................................................................28
HR 18 januari 1991, AB Klassiek 6e druk 2009, nr. 18 m.nt. P.J.J. van Buuren (Varkensmester)*......28
HR 20 maart 2009, AB 2011, 224, m.nt. F.J. van Ommeren (Pluimveerechten) 12 blz......................29
ABRvS 16 november 2011, AB 2012, 43 m.nt. G.M. van den Broek (Kleinschalige kinderopvang) 5
blz.....................................................................................................................................................32
HR 2 september 2011, AB 2011, 369, m.nt. F.J. van Ommeren (Herstructurering varkenshouderij II)
9 blz..................................................................................................................................................33
HR 13 september 2013, AB 2013, 393, m.nt. F.J. van Ommeren (Levenspartner en kind) 9 blz........35
Week 4: Schadevergoeding bij rechtmatige overheidsdaad op grond van bijzondere wetten:
onteigening en nadeelcompensatie op grond van de Omgevingswet (23 apr).................................37
Literatuur:.........................................................................................................................................37
BSR II, paragraaf 27.4.2, 27.4,3 en 27.4.4* (9 blz. + 2 (zie week 2 voor 27.4.4))...............................37
G.M. van den Broek, ‘Nadeelcompensatie onder de Omgevingswet: hoe een stelselherziening in
het omgevingsrecht leidt tot een systeemwijziging van het nadeelcompensatierecht’, TO 2018/4,
afl. 4* (9 blz.)....................................................................................................................................40

, Omgevingswet, hoofdstuk 11, paragraaf 15.1, paragraaf 16.3.8, afdeling 16.9 en afdeling 16.10....42
MvT Aanvullingswet grondeigendom Omgevingswet, hoofdstuk 6 tot en met paragraaf 6.3.12.....42
MvT Invoeringswet Omgevingswet, paragraaf 2.1.2.........................................................................42
Jurisprudentie:..................................................................................................................................42
HR 15 januari 2016, ECLI:NL:HR:2016:25, NJ 2016, 397 (Perkpolder) 7 blz. (- conclusie).................42
ABRvS 28 september 2016, AB 2016/399, m.nt. G.M. van den Broek en M.K.G. Tjepkema
(Planschade. Overzichtsuitspraak) 23 blz..........................................................................................44
ABRvS 3 november 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2402 (Planschade. Overzichtsuitspraak normaal
maatschappelijk risico) 15 blz...........................................................................................................47
Week 5: Organisatie van de rechtsbescherming voor schadevergoeding bij onrechtmatig
overheidshandelen (7 mei)..............................................................................................................49
Literatuur:.........................................................................................................................................49
R.J.N. Schlössels, R.J.B. Schutgens & S.E. Zijlstra, Onderwijseditie Bestuursrecht in de sociale
rechtsstaat, 1 Grondslagen Begrippen Normering Uitvoering Handhaving (BSR I), Deventer: Wolter
Kluwer 2017 (BSR I), paragraaf 6.2.3,6.2.4 en 6.3* (9 blz.)...............................................................49
BSR II, paragraaf 23.4, paragraaf 26.3, nrs. 971-996, 1009-1011* (11 + 33 + 5 blz.).........................50
Jurisprudentie:..................................................................................................................................50
ABRvS 2 augustus 2017, AB 2017, 411, m.nt. D. Sietses, K.J. de Graaf en A.T. Marseille
(Verzoekschriftprocedure. Gevraagde schadevergoeding doorslaggevend voor bevoegdheid
bestuursrechter. Rechtsmachtverdeling) 15 blz................................................................................50
ABRvS 1 april 2020, AB 2020, 307, m.nt. L.M. Koenraad en C.N.J. Kortmann 20 blz.........................52
HR 22 mei 2015, AB 2016, 267, m.nt. C.N.J. Kortmann en G.A. van der Veen  Staat/Stichting Privacy
First 13 blz.........................................................................................................................................54
HR 9 september 2005, JB 2005/275 met annotatie van R.J.N. S, AB (Kuijpers/Valkenswaard) 5 blz.
vanaf pagina 24 (annotatie niet te vinden).......................................................................................55
HR 25 mei 2012, JB 2012/176 (LVNL/Chipshol). (blz. 63-84, 21 blz.)................................................56
HR 19 juli 2019, ECLI:NL:HR:2019:1278, AB 2019, 519, m.nt. C.N.J. Kortmann (aardbevingsschade in
Groningen) 31 blz.............................................................................................................................59
Week 6: Materiële criteria voor schadevergoeding bij onrechtmatige overheidsdaad (14 mei).......62
Literatuur:.........................................................................................................................................62
BSR II, paragraaf 26.1 tot en met 26.7* (60-175, maar nog wat vanaf)............................................62
Jurisprudentie:..................................................................................................................................62
HR 31 mei 1991, AB 1992, 290 (Van Gog/Nederweert) (10 blz. , min conclusie)..............................62
HR 29 april 1994, AB 1994, 530 (GE/Den Haag) 13 blz.....................................................................63
HR 7 mei 2004, AB 2005, 127, m.nt. FvO (duwbak Linda) 39 blz......................................................63
ABRvS 15 december 2004, AB 2005, 54, m.nt. dG (Meerssen) 6 blz.................................................66
ABRvS 28 december 2016, O&A 2017/6 m.nt. L. Di Bella en J.H.A. van der Grinten (Biolicious)* 10
blz.....................................................................................................................................................67
HR 20 december 2019, AB 2020, 24, m.nt. G.A. van der Veen en Ch.W. Backes (Urgenda) 51 blz....68
Week 7: Overheidscontract en aansprakelijkheid............................................................................68
Literatuur:.........................................................................................................................................68

, Hoofdstukken van privaatrechtelijk overheidshandelen, paragraaf 12.2 (soorten
overheidsovereenkomsten), paragraaf 12.5.6 (privaatrechtelijke overheidsovereenkomsten:
uitvoering) en paragraaf 12.6.6 (bevoegdhedenovereenkomsten: uitvoering)* (8 + 9 + 10 blz.).....68
P.J. Huisman, 'De bevoegdhedenovereenkomst: hoe het niet nakomen van een
inspanningsverplichting tot een schadevergoeding kan leiden', JBplus 2013, p. 3-19* (16 blz.)......72
Jurisprudentie:..................................................................................................................................75
HR 8 juli 2011, AB 2011/298 m.nt. F.J. van Ommeren & G.A. van der Veen (Etam/Zoetermeer) 38
blz.....................................................................................................................................................75
HR 23 juni 1989, AB 1989/551 (GCN/Nieuwegein II) 20 blz..............................................................77




Belangrijke wetsartikelen:
- 4:126 Awb
- 8:88 en 8:89 Awb
- 40-40f Ow’
- 6.1 e.v. Wro
- 6:162 BW (+ 6:163 BW)
o 6:74, 6:258, 6:101, 3:296 BW
o 6:262, 6:265,
o 6:2, 6:248, 3:12 BW
o 6:177 BW
- Art. 1 EP EVRM
- Art. 2, 3, 8 EVRM

- Art. 4 lid 1 Wns
- 1:6 Awb (strafvorderlijk optreden)
- 8:3, 7:1, 8:1 Awb
- 6:168 BW
- 4:131 Awb
- 4:126 lid 2 jo. 15.6 OW
- 13.3c en d Ow (ovk tussen rp en projectontwikkelaar voor verdeling nadeelcompensatie)




Wanneer gebruik je welke wet?
Casus: schadevergoeding voor handelen overheid

1: Rechtmatige (nadeelcompensatie) of onrechtmatige (schadevergoeding) overheidsdaad?
- Rechtmatig + grondslag:
o Wet: specifieke wet (zoals Onteigeningswet) of 4:126 Awb / 15.1 Ow / 6.1 e.v. Wro
o Égalité: variant van gelijkheidsbeginsel, gecodificeerd in 4:126 Awb
o Andere rechtsbeginselen:
 Zorgvuldigheidsbeginsel: zuiver of onzuiver schadebesluit
 Rechtszekerheidsbeginsel
 Evenredigheidsbeginsel:
 Égalité-beginsel (speciale last): 4:126 Awb
 Proportionaliteitsbeginsel: 3:4 lid 2 Awb

,  Draagkrachtbeginsel (niet belangrijk)
 Eigendomsbescherming: art. 1 EP EVRM
- Onrechtmatig: 6::162 BW

2: blij met besluit zelf (alleen vergoeding) of niet (vernietigen besluit + vergoeding)?

3: naar welke rechter?
Bestuursrechter bij:
- Wettelijke schadebesluiten
- Schadebesluiten met beleidsregel (over nadeelcompensatie) als grondslag
- Zelfstandige schadebesluiten, mits processuele connexiteit (Van Vlodrop)
- Onzuivere schadebesluiten
o Kern van het besluit gaat over iets anders (bijv. de vergunning)

Geen appellabel schadebesluit?  burgerlijke rechter

Hoe beoordeelt bestuursrechter bij rechtmatig besluit?

Hoe beoordeelt burgerlijke rechter bij rechtmatig besluit?
Vestiging aansprakelijkheid (ja/nee-vraag)
- Eerst naar 6:162 BW kijken (OD, ook bij rechtmatig besluit)
o Onrechtmatigheid bij:
 strijd met een wettelijke plicht
 strijd met een subjectief recht van een ander
 strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk
verkeer betaamt
o Rechtvaardigingsgrond (algemeen belang!) haalt de onrechtmatigheid weg dus dan
wordt het besluit rechtmatig!
- Als er een rechtvaardigingsgrond is, hoeft er eigenlijk geen schadevergoeding worden betaald
- Maar hier wordt onrechtmatigheid als uitgangspunt genomen terwijl het gaat om een
rechtmatige daad
o Bregstein: Rv-grond = algemeen belang + schadevergoeding (OD uitgangspunt)
o Drion: niet aanbieden schadevergoeding is onrechtmatig (rechtmatige daad
uitgangspunt)  heeft HR heel lang gevolgd, maar nu 6:168 BW
o 6:168 BW: neemt ook OD als uitgangspunt (art. is daarom geen succes geworden)
 Zwaarwegende maatschappelijke belangen = algemeen belang
 Besluit blijft staan, maar wel schadevergoeding aanbieden
o Oplossing: égalité-beginsel! Maar nog steeds uitgangspunt OD
 Impliciet in Varkensmester-arrest
 Expliciet in Staat/Lavrijsen
 Speciale last: omvang groep
 Varkensmester-arrest
 Abnormale last (HR Levenspartner en kind) (normaal maatschappelijk risico):
 Vaststellen met inachtneming van alle van belang zijnde
omstandigheden van het geval. O.a.:
o de aard van de overheidshandeling,
o het gewicht van het daarmee gediende belang,
o de voorzienbaarheid van die handeling (en de gevolgen
daarvan) voor de benadeelde derde, en
 Je kunt onderscheiden tussen algemene
maatschappelijke ontwikkelingen die je kon voorzien