Welzijn en criminologie
Welzijn en criminologie module 1
Verzorgingsstaat als context waarin welzijnsinterventies gestalte krijgen
normatieve aspecten van solidariteit en welzijn
een eerste belangrijke aspect bij het welzijnszorg is solidariteit
= het bevredigen van de basisbehoeftes van de mens en hoe dat je je voelt in de samenleving en het
algemeen welzijn in de MY
Er zijn verschillende soorten welzijn:
• Fysieke welzijn = algemene gezondheid in de zin van lichamelijke gezondheid
• Mentale welzijn = emotionele/psychologische gezondheid zoals vrede of tevredenheid
• Sociale welzijn = hoe dat je je voelt in de sociale context van de samenleving
• Economische welzijn = betrekking op de financiële situatie en de levensstandaard van een
persoon. Het omvat aspecten zoals werkzekerheid en economische stabiliteit
• Maatschappelijke welzijn = algemene welvaart en welzijn van de samenleving als geheel.
Omvat aspecten van de gezondheidszorg, onderwijs, veiligheid,…
• Milieubewustzijn en welzijn =gezondheid en welzijn van het milieu en de impact ervan op de
welzijn van de mens. Omvat aspecten zoals milieu bescherming, duurzaamheid en het
verminderen van negatieve milieueffecten.
Kortgezegd staat welzijn voor tevredenheid, gezondheid en het welbevinden van een mens op
verschillende domeinen
Als we kijken naar welzijnszorg:
Bedoelt men hiermee dat men een antwoord van de omgeving gaat bieden op de noodsituatie van
een individu.
- Noodsituatie = een breuk tussen iemands noden en hun capaciteiten of vermogen
- Omgeving = een gezin en familie, lokale netwerken, private voorzieningen of overheid
Alle diensten en voorzieningen die mensen met hun noden of problemen hulp aanbieden om een
optimaal welzijn van het individu te bekomen noemt men welzijnszorg.
Ook is er welzijnswerk: <-> welzijnszorg
- Dit wordt sterker geassocieerd met professionele zorg in plaats van gewone hulpverleners
- Hebben een correctieve functie in de samenleving
Bij de organisatie van welzijnswerk en zorg staat er centraal de solidariteit: (tekst 1)
• Met solidariteit bedoelt men dat men elkaar gaat steunen waar het nodig is
Men veronderstelt dus:
- Een wederkerige relatie
- Samenhorigheid en steun
- Verantwoordelijkheid voor andere
,Je kan ook een netwerk van solidariteit hebben:
- Familiaal
- Tussen lotgenoten
- Gemeenschap
- Collectief: socio-politiek verband
- Humanistische solidariteit
Ook zijn er verschillende varianties in solidariteit:
- Omvattend of specifiek = bereid zijn om de andere te helpen ongeacht de oorzaak
- Macro of micro
- Diachroon of synchroon = tussen generaties solidariteit, dus voor de toekomstige generaties
hulp bieden
- Persoonlijk of onpersoonlijk
- Spontaan of gedwongen
Bij solidariteit bestaat er ook een sociale zekerheid:
• Centraal staat hierbij de pechnotie -> er is een vangnet als je problemen hebt wat men de
sociale zekerheid noemt
• Men kijkt wel naar de (on)verantwoordelijkheid: politiek-ideologisch continuüm -> men gaat
kijken naar
- verdien je de pech?
- wat is de oorzaak?
- Kan je er niks aan doen of ben je zelf verantwoordelijk?
- Welke verschillende onderlinge gedachten zijn er?
- …
Ontwikkeling van de verzorgingsstaat en het welzijnsbeleid
Je hebt een verschil tussen verzorgingsstaat en welvaartstaat
- Welvaartstaat = is voor het algemene welvaart te bevorderen in de economie zoals
werkgelegenheid
- Verzorgingsstaat = Maatschappijvorm die gekenmerkt wordt door een op democratische
systeem van overheidszorg, dat zich, bij handhaving van hetkapitalistisch productiesysteem,
garant stelt voor het collectieve sociale welzijn vanhaar onderdanen.
• We spreken over een verzorgingsstraat als het gaat over een systeem waar vrije
markt speel en een democratie is.
• Dus de drie componenten samen: de overheid zorgt voor sociaal welzijn voor
iedereen in een systeem van vrije markt en waar democratie is.
Super belangrijk is dat heel die verzorgingsstraat steunt op het solidariteitsprincipe, waarbij het
idee is dat iedereen bijdraagt om allerlei gemeenschappelijke voorzieningen te laten organiseren
door de overheid. We leggen een pot en de overheid beheert die pot en zorgt dat daarvoor van die
pot openbaar vervoer is, dat vuilniszakken opgehaald worden, etc. Die solidariteit is erg cruciaal
,want het gaat oversolidariteit over arm en rijk, (mensen met meer inkomen dragen meer bij aan die
pot), maar ook tussen generaties (bv. Jongeren mensen die meer bijdragen om oudere generaties
een pensioen te kunnen geven).
Een ander aspect van de verzorgingsstaat is de zorg voor burgers, maar het heeft zeker ook een
aspect van ordehandhaving en arbeidsmarktregulering. Doordat de overheid veel middelen gaat
beheren en bepalen kunnen zij ook voor een stuk sturen wat hun burgers mogen en kunnen.
De origine:
• Oorspronkelijk kunnen we vooral verticale zorgarrangementen zien. Dat wil
zeggen dat er eigenlijk iemand van bovenaf gaat zorgen voor iemand die
ondergeschikt is, ofminder rijk is.
• In de feodale periode (patroon-cliënt relatie) kun je daar voorstellen: een heer die
lijfeigenen had die zijn veld bewerkte, en die voor die lijfeigenen een soort van
voorzieningen creëerde dat bv. De dokter van het dorp elke maand langs kwam en zich kon
laten onderzoeken.
- Een ander belangrijk voorbeeld is de Caritas (kerkelijke liefdadigheid) waarbij men
vanuit de Kerk en het Katholiek geloof heel erg gelooft in het geven van een
aalmoes, het geven van iets aan een minderbedeelde.
- Die gunst die je dan verleent (aalmoes) is gericht op de eigen zielenheil: je doet dat
om er zelf beter van te worden, bij God op een beter plaatje te staan. Het gaat altijd
om gunsten, nooit rechten.
- Ook dat is een soortvan verticaal zorgarrangement.
• We evolueren naar een meer horizontale zorg waarbij de overheid de cruciale rol gaat
spelen.
- Vanaf de 16de eeuw zien we bijvoorbeeld zorgarrangement ontstaan voorbredere
lagen van de bevolking, dus niet individueel aan de bedelaar die daar zit, maar
voorzien voor bijvoorbeeld armensteun.
- Interessante opmerkelijke bijkomstigheid dat uit teksten blijkt toen: armensteun
door de steden, datheel expliciet werd gemaakt van dat die steun er alleen was voor
de inwoners van die stad, en niet voor vreemdelingen (parallel met discours die er
nu ook bestaan).
- De evolutie gaat dan steeds meer naar sociale zekerheid via solidariteit voor de
hele bevolking.
- De sociale zekerheid is een van de belangrijkste instrumenten van onze
verzorgingsstaat.
Van mechanische solidariteit naar organische solidariteit -> Durkheim
Van welzijn naar gunst
We kunnen zien dat welzijn is gegaan van een gunst naar een recht.
- Je kunt als bedelaar niet eisen dat iemand je een aalmoes geeft.
- Het is de Franse verlichtingsfilosofe, onder meer Rousseau met zijn contract sociale die in
pamfletten begint te schrijven dat de overheid een verantwoordelijkheid heeft ten op zicht van
, armen.
Niet langer werd armoede beschouwd als eigen schuld, ze beginnen te zeggen dat armoede te
maken heeft met sociale structuren, met het maatschappelijk bestel, dus de overheid heeft daar
verantwoordelijkheid in. (18de eeuw)
In de 19de eeuw zien we de sociale kwestie: heeft te maken met hetontstaan van de
industrialisering en verstedelijking waardoor dat noodsituaties veelzichtbaarder werden. Er was
dan veel minder opvang van ziekten en ouderen, veel uitbuitingen in de fabrieken. De arbeiders
gingen zichzelf organiseren, vb. een verzekeringskasuitbouwen binnen hun groep. De
ziekenfondsen ontstaan, dat er coöperaties ontstaan die rond het idee van solidariteit worden
opgebouwd. We zien vanaf 1890 de eerste vormen van sociale bescherming in de wet (recht op
pension etc
Welzijn en criminologie module 1
Verzorgingsstaat als context waarin welzijnsinterventies gestalte krijgen
normatieve aspecten van solidariteit en welzijn
een eerste belangrijke aspect bij het welzijnszorg is solidariteit
= het bevredigen van de basisbehoeftes van de mens en hoe dat je je voelt in de samenleving en het
algemeen welzijn in de MY
Er zijn verschillende soorten welzijn:
• Fysieke welzijn = algemene gezondheid in de zin van lichamelijke gezondheid
• Mentale welzijn = emotionele/psychologische gezondheid zoals vrede of tevredenheid
• Sociale welzijn = hoe dat je je voelt in de sociale context van de samenleving
• Economische welzijn = betrekking op de financiële situatie en de levensstandaard van een
persoon. Het omvat aspecten zoals werkzekerheid en economische stabiliteit
• Maatschappelijke welzijn = algemene welvaart en welzijn van de samenleving als geheel.
Omvat aspecten van de gezondheidszorg, onderwijs, veiligheid,…
• Milieubewustzijn en welzijn =gezondheid en welzijn van het milieu en de impact ervan op de
welzijn van de mens. Omvat aspecten zoals milieu bescherming, duurzaamheid en het
verminderen van negatieve milieueffecten.
Kortgezegd staat welzijn voor tevredenheid, gezondheid en het welbevinden van een mens op
verschillende domeinen
Als we kijken naar welzijnszorg:
Bedoelt men hiermee dat men een antwoord van de omgeving gaat bieden op de noodsituatie van
een individu.
- Noodsituatie = een breuk tussen iemands noden en hun capaciteiten of vermogen
- Omgeving = een gezin en familie, lokale netwerken, private voorzieningen of overheid
Alle diensten en voorzieningen die mensen met hun noden of problemen hulp aanbieden om een
optimaal welzijn van het individu te bekomen noemt men welzijnszorg.
Ook is er welzijnswerk: <-> welzijnszorg
- Dit wordt sterker geassocieerd met professionele zorg in plaats van gewone hulpverleners
- Hebben een correctieve functie in de samenleving
Bij de organisatie van welzijnswerk en zorg staat er centraal de solidariteit: (tekst 1)
• Met solidariteit bedoelt men dat men elkaar gaat steunen waar het nodig is
Men veronderstelt dus:
- Een wederkerige relatie
- Samenhorigheid en steun
- Verantwoordelijkheid voor andere
,Je kan ook een netwerk van solidariteit hebben:
- Familiaal
- Tussen lotgenoten
- Gemeenschap
- Collectief: socio-politiek verband
- Humanistische solidariteit
Ook zijn er verschillende varianties in solidariteit:
- Omvattend of specifiek = bereid zijn om de andere te helpen ongeacht de oorzaak
- Macro of micro
- Diachroon of synchroon = tussen generaties solidariteit, dus voor de toekomstige generaties
hulp bieden
- Persoonlijk of onpersoonlijk
- Spontaan of gedwongen
Bij solidariteit bestaat er ook een sociale zekerheid:
• Centraal staat hierbij de pechnotie -> er is een vangnet als je problemen hebt wat men de
sociale zekerheid noemt
• Men kijkt wel naar de (on)verantwoordelijkheid: politiek-ideologisch continuüm -> men gaat
kijken naar
- verdien je de pech?
- wat is de oorzaak?
- Kan je er niks aan doen of ben je zelf verantwoordelijk?
- Welke verschillende onderlinge gedachten zijn er?
- …
Ontwikkeling van de verzorgingsstaat en het welzijnsbeleid
Je hebt een verschil tussen verzorgingsstaat en welvaartstaat
- Welvaartstaat = is voor het algemene welvaart te bevorderen in de economie zoals
werkgelegenheid
- Verzorgingsstaat = Maatschappijvorm die gekenmerkt wordt door een op democratische
systeem van overheidszorg, dat zich, bij handhaving van hetkapitalistisch productiesysteem,
garant stelt voor het collectieve sociale welzijn vanhaar onderdanen.
• We spreken over een verzorgingsstraat als het gaat over een systeem waar vrije
markt speel en een democratie is.
• Dus de drie componenten samen: de overheid zorgt voor sociaal welzijn voor
iedereen in een systeem van vrije markt en waar democratie is.
Super belangrijk is dat heel die verzorgingsstraat steunt op het solidariteitsprincipe, waarbij het
idee is dat iedereen bijdraagt om allerlei gemeenschappelijke voorzieningen te laten organiseren
door de overheid. We leggen een pot en de overheid beheert die pot en zorgt dat daarvoor van die
pot openbaar vervoer is, dat vuilniszakken opgehaald worden, etc. Die solidariteit is erg cruciaal
,want het gaat oversolidariteit over arm en rijk, (mensen met meer inkomen dragen meer bij aan die
pot), maar ook tussen generaties (bv. Jongeren mensen die meer bijdragen om oudere generaties
een pensioen te kunnen geven).
Een ander aspect van de verzorgingsstaat is de zorg voor burgers, maar het heeft zeker ook een
aspect van ordehandhaving en arbeidsmarktregulering. Doordat de overheid veel middelen gaat
beheren en bepalen kunnen zij ook voor een stuk sturen wat hun burgers mogen en kunnen.
De origine:
• Oorspronkelijk kunnen we vooral verticale zorgarrangementen zien. Dat wil
zeggen dat er eigenlijk iemand van bovenaf gaat zorgen voor iemand die
ondergeschikt is, ofminder rijk is.
• In de feodale periode (patroon-cliënt relatie) kun je daar voorstellen: een heer die
lijfeigenen had die zijn veld bewerkte, en die voor die lijfeigenen een soort van
voorzieningen creëerde dat bv. De dokter van het dorp elke maand langs kwam en zich kon
laten onderzoeken.
- Een ander belangrijk voorbeeld is de Caritas (kerkelijke liefdadigheid) waarbij men
vanuit de Kerk en het Katholiek geloof heel erg gelooft in het geven van een
aalmoes, het geven van iets aan een minderbedeelde.
- Die gunst die je dan verleent (aalmoes) is gericht op de eigen zielenheil: je doet dat
om er zelf beter van te worden, bij God op een beter plaatje te staan. Het gaat altijd
om gunsten, nooit rechten.
- Ook dat is een soortvan verticaal zorgarrangement.
• We evolueren naar een meer horizontale zorg waarbij de overheid de cruciale rol gaat
spelen.
- Vanaf de 16de eeuw zien we bijvoorbeeld zorgarrangement ontstaan voorbredere
lagen van de bevolking, dus niet individueel aan de bedelaar die daar zit, maar
voorzien voor bijvoorbeeld armensteun.
- Interessante opmerkelijke bijkomstigheid dat uit teksten blijkt toen: armensteun
door de steden, datheel expliciet werd gemaakt van dat die steun er alleen was voor
de inwoners van die stad, en niet voor vreemdelingen (parallel met discours die er
nu ook bestaan).
- De evolutie gaat dan steeds meer naar sociale zekerheid via solidariteit voor de
hele bevolking.
- De sociale zekerheid is een van de belangrijkste instrumenten van onze
verzorgingsstaat.
Van mechanische solidariteit naar organische solidariteit -> Durkheim
Van welzijn naar gunst
We kunnen zien dat welzijn is gegaan van een gunst naar een recht.
- Je kunt als bedelaar niet eisen dat iemand je een aalmoes geeft.
- Het is de Franse verlichtingsfilosofe, onder meer Rousseau met zijn contract sociale die in
pamfletten begint te schrijven dat de overheid een verantwoordelijkheid heeft ten op zicht van
, armen.
Niet langer werd armoede beschouwd als eigen schuld, ze beginnen te zeggen dat armoede te
maken heeft met sociale structuren, met het maatschappelijk bestel, dus de overheid heeft daar
verantwoordelijkheid in. (18de eeuw)
In de 19de eeuw zien we de sociale kwestie: heeft te maken met hetontstaan van de
industrialisering en verstedelijking waardoor dat noodsituaties veelzichtbaarder werden. Er was
dan veel minder opvang van ziekten en ouderen, veel uitbuitingen in de fabrieken. De arbeiders
gingen zichzelf organiseren, vb. een verzekeringskasuitbouwen binnen hun groep. De
ziekenfondsen ontstaan, dat er coöperaties ontstaan die rond het idee van solidariteit worden
opgebouwd. We zien vanaf 1890 de eerste vormen van sociale bescherming in de wet (recht op
pension etc
