Bacterie Virulentiefactoren Infecties Preventie en
behandeling
Structurele componenten Enzymen Toxines
Staphylococcus aureus • Clumping factor • Coagulase • cytotoxines • Huidinfecties
(+) (coccen) (celgebonden coagulase) - α-toxine (= α-hemolysine) - Wondinfecties
Fibrinogeen fibrine
bacteriële cel omgeven * vorming porie → influx Na+/Ca2+ en efflux K+ - Folliculitis
met een fibrinelaag * verhindering fagocytose
(Coagulase positief) • Katalase → osmotische instabiliteit → cellyse - Furunkel (= steenpuist)
* celaggregatie
Aanwezig op de huid en * bescherming tegen H2O2 - Karbonkel
* beschermen tegen
slijmvliezen • ≠ spreidingsfactoren - β-toxine (= sfingomyelinase C) - Impetigo
fagocytose
Overdracht via direct * hydrolyse sfingomyeline en lysofosfaticholine - Bulleuze impetigo
contact of voorwerpen • Stafylokinase (= membraan) toxisch, cellen gaan kapot - Cellulitis
• Proteïne A (Quorum sensing
bindt IgG’s via niet- gereguleerde
- leukotoxine (ao. γ-hemolysine en Panton- • SSSS = staphylococcus
specifiek Fc-deel spreidingsfactor) scalded skin syndroom
* verhindering opsonisatie * omzetting plasminogeen Valentine- leukocidine (PVL) loskomen v/d huid,
(IgG kan niet meer tot plasmine: afbraak * superantigenactiviteit (WBC activeren) vorming van blaren
herkend worden door de fibrineklonters → * oligomerisatie vorming porie → hogere
Fc-receptor v/d fagocyt verspreiding permeabiliteit kationen → osmotische
instabiliteit → cellyse • TSS = toxic shock syndroom
= immuunsysteem
omzeilen) ⇒ weefselschade, huidinfecties
• β-lactamase • Voedselintoxicatie
* inactiveert penicilline
• Exfoliatieve toxines A en B
* serineproteasen → vernietiging desmosomen in de • Bacteriëmie
epidermis → loskomen epidermis ⇒ SSSS * hematogene verspreiding
mogelijk → sepsis (shock)
• TSST-1 = toxic shock-syndroom toxine-1
* superntigen • MRSA =
* hitte- en proteolyse-resistent methycellineresistente S.
aureus
- Nosocominale MSRA
• Enterotoxine (in ziekenhuis)
* superantigen ⇒ voedselintoxicatie - Community acquired
MSRA
Clostridium perfringens Endospore (O2 resistent) ≠ verspreidingsenzymes Exotoxines: • Infectie zacht weefsel Behandeling
(+) (staafvormig) • α-toxine (α-, en θ-toxine) • toediening van
* 7 types: A-F o.b.v. * fosfolipase C → cellyse → lysosomale inhoud vrijzetten - Cellulitis (ontsteking bindweefsel antistoffen is niet
⇒ hemolyse, bloedingen, weefseldestructie,
met gasvorming) effectief
toxineproductie
- Myositis (ettervorming in
• Obligaat anaeroob levertoxiciteit en hartspierfalen spierweefsel)
• Vorming endospore - Myonecrose (= koudvuur, • Wondes debrideren
• β-toxine gasgangreen) (spiernecrose
* porievorming met gasvorming) • gelokaliseerde
infecties :
⇒ letsels in darmslijmvlies, necrotiserende enteritis antibioticum
• Necrotiserende enteritis
(= necrose in de darm)
• Perfringolysine O (= θ-toxine) (β-toxine)
* cholesterol afh. hemolysine (enkel menselijke cellen beschadigen)
* porievorming membraan kapot
• Voedselintoxicatie door
sporeontwikkeling (CPE)
,• C. perfringens enterotoxine (CPE)
* vorming CPE-proteinekristal tijdens sporulatie → komt
vrij samen met spore
* bindt claudine op darmepitheel
* porievorming (hexameer) → osmotische instabiliteit
⇒ voedselintoxicatie
, Bacterie Virulentiefactoren Infecties Preventie en
behandeling
Structurele componenten Enzymen Toxines
Clostridium tetani (+) Endospore (O2 resistent) Tetanospasmine • Veralgemeende tetanus Preventie
• O resistent neurotoxine • Vaccin met tetanus
(staafvormig) accidentele pathogeen 2 - Kaakklem (spasme van gelaatspieren)
• Obligaat anaeroob
•
AB-toxine - Opisthotonus (spasme van rugspieren) anatoxine (DiTePer)
• Vorming endospore - L-keten: toxine (A) - Aantasting autonoom zenuwstelsel:
(terminaal gelegen) - H-keten: ligand (B) hartritmestoornissen, problemen met Behandeling
bloeddruk, zweten, dehydratatie • Wonde debrideren
B-deel bindt receptor motorisch neuron 50% mortaliteit • Antibiotica
endocytose via endosoom: retrograad • Passieve immunisatie
axonaal transport tot in ruggenmerg/hersenen met anti-tetanus
toxine wordt vrijgezet en opgenomen door • Neonatale tetanus IgGs enkel binding
inhibitorisch neuron aanzuring endosoom * infectie d.m.v. spore in de van toxines buiten de
conformatieverandering toxine A-deel wordt navelstreng → evolueert tot neuronen
vrijgezet in cytoplasma van inhibitorisch neuron veralgemeende tetanus
snare-eiwitten klieven geen inhibitorische * 90% mortaliteit;
NT (GABA) vrijzetten geen inhibitorisch ontwikkelingsstoornissen bij overleving
signaal, wel activerend signaal naar de spier
spieren gaan continue samen trekken • Gelokaliseerde tetanus
* stijfheid spieren t.h.v. infectieplaats
Streptococcus pyogenes • Kapsel: hyaluronan • Hyaluronidase • Streptolysine S (O2 stabiel, celgebonden) • Ontstekingsreacties
(+) (coccen) * ontwijken fagocytose * afbraak bindweefsel/ * hemotoxine dat inwerkt op membraan - keel-, oor-, neusontsteking
hyaluronzuur ⇒ cellyse - Huidinfecties: impetigo, cellulitis
• Oppervlakteproteine: * stimuleert vrijgave van lysosomale inhoud - Wond- en weefselinfecties: snelle afbraak
Β-hemolytisch → M- proteïne • Streptokinase A en B van bindt-, spier- en vetweefsel
na opname in fagocyten → dood
volledige lyse rbc * enkel aanwezig * omzetting plasminogen fagocystische cel
(heldere halo rond op virulente naar plasmine
kolonie) stammen bloedklonter oplossen • Toxicogene ziektes
* verhindert waarin bacterie gevangen
• Streptolysine O (O2 labiel exotoxine) - Scarlatina/roodvonk
Aanwezig in orofarynx * huiduitslag op romp en extremiteiten
opsonisatie en zit * vorming porie ⇒ cellyse
en op de huid * rode tong (aardbei-tong)
fagocytose * cholesterol afhankelijk
Overdracht via aerosol * door pyrogene toxines (superantigenen)
* zit gebonden aan • Streptodornase
of huid * afbraak DNA •
Pyrogene exotoxine
peptidoglycaan
voedselbron + vangnet * superantigen - STSS = Streptococcus toxic shock syndroom
van DNA afbreken (netosis) * gecodeerd op profagen * door pyrogene exotoxine
* beperkt tot risicogroepen
• C5a-peptidase * leidt tot bloeddrukdaling en multi-orgaanfalen
* afbraak
complementfactor 5a (rol
in fagocytactivatie) • Postinfectieuze complicaties
- Acuut reuma
* ontstekingsreactie t.h.v. gewrichten, hart,
nieren
* reden: immuunreactie (kruisreactie antistoffen)
- Acute glomerulonefritis
behandeling
Structurele componenten Enzymen Toxines
Staphylococcus aureus • Clumping factor • Coagulase • cytotoxines • Huidinfecties
(+) (coccen) (celgebonden coagulase) - α-toxine (= α-hemolysine) - Wondinfecties
Fibrinogeen fibrine
bacteriële cel omgeven * vorming porie → influx Na+/Ca2+ en efflux K+ - Folliculitis
met een fibrinelaag * verhindering fagocytose
(Coagulase positief) • Katalase → osmotische instabiliteit → cellyse - Furunkel (= steenpuist)
* celaggregatie
Aanwezig op de huid en * bescherming tegen H2O2 - Karbonkel
* beschermen tegen
slijmvliezen • ≠ spreidingsfactoren - β-toxine (= sfingomyelinase C) - Impetigo
fagocytose
Overdracht via direct * hydrolyse sfingomyeline en lysofosfaticholine - Bulleuze impetigo
contact of voorwerpen • Stafylokinase (= membraan) toxisch, cellen gaan kapot - Cellulitis
• Proteïne A (Quorum sensing
bindt IgG’s via niet- gereguleerde
- leukotoxine (ao. γ-hemolysine en Panton- • SSSS = staphylococcus
specifiek Fc-deel spreidingsfactor) scalded skin syndroom
* verhindering opsonisatie * omzetting plasminogeen Valentine- leukocidine (PVL) loskomen v/d huid,
(IgG kan niet meer tot plasmine: afbraak * superantigenactiviteit (WBC activeren) vorming van blaren
herkend worden door de fibrineklonters → * oligomerisatie vorming porie → hogere
Fc-receptor v/d fagocyt verspreiding permeabiliteit kationen → osmotische
instabiliteit → cellyse • TSS = toxic shock syndroom
= immuunsysteem
omzeilen) ⇒ weefselschade, huidinfecties
• β-lactamase • Voedselintoxicatie
* inactiveert penicilline
• Exfoliatieve toxines A en B
* serineproteasen → vernietiging desmosomen in de • Bacteriëmie
epidermis → loskomen epidermis ⇒ SSSS * hematogene verspreiding
mogelijk → sepsis (shock)
• TSST-1 = toxic shock-syndroom toxine-1
* superntigen • MRSA =
* hitte- en proteolyse-resistent methycellineresistente S.
aureus
- Nosocominale MSRA
• Enterotoxine (in ziekenhuis)
* superantigen ⇒ voedselintoxicatie - Community acquired
MSRA
Clostridium perfringens Endospore (O2 resistent) ≠ verspreidingsenzymes Exotoxines: • Infectie zacht weefsel Behandeling
(+) (staafvormig) • α-toxine (α-, en θ-toxine) • toediening van
* 7 types: A-F o.b.v. * fosfolipase C → cellyse → lysosomale inhoud vrijzetten - Cellulitis (ontsteking bindweefsel antistoffen is niet
⇒ hemolyse, bloedingen, weefseldestructie,
met gasvorming) effectief
toxineproductie
- Myositis (ettervorming in
• Obligaat anaeroob levertoxiciteit en hartspierfalen spierweefsel)
• Vorming endospore - Myonecrose (= koudvuur, • Wondes debrideren
• β-toxine gasgangreen) (spiernecrose
* porievorming met gasvorming) • gelokaliseerde
infecties :
⇒ letsels in darmslijmvlies, necrotiserende enteritis antibioticum
• Necrotiserende enteritis
(= necrose in de darm)
• Perfringolysine O (= θ-toxine) (β-toxine)
* cholesterol afh. hemolysine (enkel menselijke cellen beschadigen)
* porievorming membraan kapot
• Voedselintoxicatie door
sporeontwikkeling (CPE)
,• C. perfringens enterotoxine (CPE)
* vorming CPE-proteinekristal tijdens sporulatie → komt
vrij samen met spore
* bindt claudine op darmepitheel
* porievorming (hexameer) → osmotische instabiliteit
⇒ voedselintoxicatie
, Bacterie Virulentiefactoren Infecties Preventie en
behandeling
Structurele componenten Enzymen Toxines
Clostridium tetani (+) Endospore (O2 resistent) Tetanospasmine • Veralgemeende tetanus Preventie
• O resistent neurotoxine • Vaccin met tetanus
(staafvormig) accidentele pathogeen 2 - Kaakklem (spasme van gelaatspieren)
• Obligaat anaeroob
•
AB-toxine - Opisthotonus (spasme van rugspieren) anatoxine (DiTePer)
• Vorming endospore - L-keten: toxine (A) - Aantasting autonoom zenuwstelsel:
(terminaal gelegen) - H-keten: ligand (B) hartritmestoornissen, problemen met Behandeling
bloeddruk, zweten, dehydratatie • Wonde debrideren
B-deel bindt receptor motorisch neuron 50% mortaliteit • Antibiotica
endocytose via endosoom: retrograad • Passieve immunisatie
axonaal transport tot in ruggenmerg/hersenen met anti-tetanus
toxine wordt vrijgezet en opgenomen door • Neonatale tetanus IgGs enkel binding
inhibitorisch neuron aanzuring endosoom * infectie d.m.v. spore in de van toxines buiten de
conformatieverandering toxine A-deel wordt navelstreng → evolueert tot neuronen
vrijgezet in cytoplasma van inhibitorisch neuron veralgemeende tetanus
snare-eiwitten klieven geen inhibitorische * 90% mortaliteit;
NT (GABA) vrijzetten geen inhibitorisch ontwikkelingsstoornissen bij overleving
signaal, wel activerend signaal naar de spier
spieren gaan continue samen trekken • Gelokaliseerde tetanus
* stijfheid spieren t.h.v. infectieplaats
Streptococcus pyogenes • Kapsel: hyaluronan • Hyaluronidase • Streptolysine S (O2 stabiel, celgebonden) • Ontstekingsreacties
(+) (coccen) * ontwijken fagocytose * afbraak bindweefsel/ * hemotoxine dat inwerkt op membraan - keel-, oor-, neusontsteking
hyaluronzuur ⇒ cellyse - Huidinfecties: impetigo, cellulitis
• Oppervlakteproteine: * stimuleert vrijgave van lysosomale inhoud - Wond- en weefselinfecties: snelle afbraak
Β-hemolytisch → M- proteïne • Streptokinase A en B van bindt-, spier- en vetweefsel
na opname in fagocyten → dood
volledige lyse rbc * enkel aanwezig * omzetting plasminogen fagocystische cel
(heldere halo rond op virulente naar plasmine
kolonie) stammen bloedklonter oplossen • Toxicogene ziektes
* verhindert waarin bacterie gevangen
• Streptolysine O (O2 labiel exotoxine) - Scarlatina/roodvonk
Aanwezig in orofarynx * huiduitslag op romp en extremiteiten
opsonisatie en zit * vorming porie ⇒ cellyse
en op de huid * rode tong (aardbei-tong)
fagocytose * cholesterol afhankelijk
Overdracht via aerosol * door pyrogene toxines (superantigenen)
* zit gebonden aan • Streptodornase
of huid * afbraak DNA •
Pyrogene exotoxine
peptidoglycaan
voedselbron + vangnet * superantigen - STSS = Streptococcus toxic shock syndroom
van DNA afbreken (netosis) * gecodeerd op profagen * door pyrogene exotoxine
* beperkt tot risicogroepen
• C5a-peptidase * leidt tot bloeddrukdaling en multi-orgaanfalen
* afbraak
complementfactor 5a (rol
in fagocytactivatie) • Postinfectieuze complicaties
- Acuut reuma
* ontstekingsreactie t.h.v. gewrichten, hart,
nieren
* reden: immuunreactie (kruisreactie antistoffen)
- Acute glomerulonefritis
