Samenvatting sociaal zekerheidsrecht

1


Samenvatting Sociaal zekerheidsrecht
Deel 1: inleiding
De sociale verzekeringen
Zeven takken:
 Ouderdoms- en overlevingspensioenen
 Werkloosheid
 Arbeidsongevallenverzekering
 Beroepsziekteverzekering
 Gezinsbijslag
 Ziekte- en invaliditeitsverzekering
 Jaarlijkse vakantie

Doel: financiële gevolgen arbeid gerelateerde sociale risico’s ondervangen

Twee manieren bestaanszekerheid aantasten
 Inkomen verminderen → vervangingsinkomen
 Uitgaven vermeerderen → aanvullend inkomen


De sociale bijstand
 Bestaansuitkering
 Residuaire stelsels van de sociale zekerheid:
 Maatschappelijke integratie (leefloon)
 Inkomensgarantie voor ouderen
 Tegemoetkoming aan personen met een handicap
 Maatschappelijke dienstverlening


Theoretische onderbouw Belgische sociale zekerheid
Bismarck
 Bescherming tegen aan arbeid verbonden risico’s
 Enkel voor werkenden
 Solidariteit onder werkenden
 Uitkering in verhouding tot loon
 Doel: behoud verworven levenstandaard
 Voor pensioen: ook staat

Beveridge
 Iedereen uitkering
 Enkel overheidsinbreng
 Gelijke uitkering voor iedereen
 Solidariteitsprincipe

België:
 Sociale zekerheid = Bismarck
 Sociale bijstand = Beveridge



Sociaal Zekerheidsrecht

, 2



Verschillende stelsel van de sociale zekerheid
 Stelsel der loontrekkenden
 Zelfstandigenstelsel
 Ambtenarenstelsel


Sociale zekerheid voor werknemers
Toepassingsgebied:
 Territoriaal:
 Plaats van arbeid in België
 Vestiging werkgever in België
 Personeel toepassingsgebied:
 Bestaan arbeidsovereenkomst: arbeid, loon en gezag
 Dual leren: gelijkgesteld met werknemers
 Uitbreiding:
* Zonder arbeidsovereenkomst arbeid verrichten tegen loon onder
gezag
* Arbeid verrichten in gelijkaardige omstandigheden
 Beperking:
* Sommige sectoren
* Bv: contractuelen overheidsdienst, sportbeoefenaars,
onthaalouders
 Uitsluiting:
* Bijkomstige betrekkingen
* Bv: vrijwillige brandweer, monitoren

Studentenarbeid:
 Max 12 maand en max 600u
 Voltijds studeren en nier meer voltijds leerplichtig
 Niet onderworpen aan sociale zekerheid
 Enkel solidariteitsbijdrage
 Werkuren ingeven in DIMONA


Administratieve structuur sociale zekerheid werknemers
Algemeen:
 Instellingen op 3 niveaus:
 Overheid
 Openbare instellingen sociale zekerheid
 Meewerkende instellingen
 Bevoegdheid van 3 ministers
 Minister van sociale zaken
 Minister van pensioen
 Minsister van werk
 Sociale zekerheid werknemers bevoegdheid van:
 FOD Sociale Zekerheid
 FOD WASO
 Waken over concrete toepassing en zorgen voor voogdij
 Beheer kent 4 kenmerken:

Sociaal Zekerheidsrecht

, 3


 Gemengd
 Paritair
 Institutioneel pluralisme
 Gedecentraliseerd

Gemengd beheer:
 Openbare instellingen van sociale zekerheid (OISZ)
 Rijksdienst Sociale zekerheid = overkoepelend
 Per sector openbare instelling die bijdragen verdeelt over
betalingsinstellingen
 samengesteld uit vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers
 meewerkende instellingen (MI):
 particuliere instellingen
 rol van uitbetalingsinstelling
 onderworpen aan toezicht/controle
 meestal ideologisch of levensbeschouwelijk

Paritair beheer
 Evenveel vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers
 Soms ruimer beheer
 Belangrijke sectoren: 3-partijdenbeheer: overheid als 3 de
 Centrale plaats sociale partners

Institutioneel pluralisme
 Keuzevrijheid voor uitbetalen van prestaties
 Naast private instellingen ook tekens openbare instelling

Gedecentraliseerd beheer
 Uitvoering door zelfstandige openbare instellingen
 Autonomie binnen raam van de wetgeving

Rijksdienst voor sociale zekerheid
 Overkoepelende OISZ
 gefinancierd door bijdragen uit loon en overheidssubsidies

Overzicht: zie schema

Kruispuntenbank
 Gegevensuitwisseling tussen instellingen
 Elektronisch netwerk
 Om recht op sociale uitkering vast te stellen en te bereken


Financiering sociale zekerheid
Bijdragen op loon
 Alleen werkgever aansprakelijk
 Onderscheid tussen:
 Gewone soc. Zekerheidsbijdrage:
* Op brutoloon
* Werknemer: 13,07%
* Werkgever
* Arbeiders: berekend op 108% (vakantiegeld)
* Loonbeschermingswet

Sociaal Zekerheidsrecht