INHOUDSOPGAVE
H1: De organisatie .......................................................................................................................................... 4
Wat zijn organisaties?......................................................................................................................................... 4
Hoe werken organisaties? ................................................................................................................................... 4
Hiërarchie en arbeidsverdeling ........................................................................................................................... 5
Management in organisaties .............................................................................................................................. 5
Functies en processen = management taken ................................................................................................. 5
Management in lagen ..................................................................................................................................... 5
Managementvaardigheden volgens Robert Katz ........................................................................................... 6
Competenties ................................................................................................................................................. 6
Top 10 soft skills ............................................................................................................................................. 6
Managementrollen volgens Mintzberg .......................................................................................................... 6
H2: De omgeving............................................................................................................................................. 7
Taakomgeving..................................................................................................................................................... 7
Klanten............................................................................................................................................................ 7
Leveranciers .................................................................................................................................................... 7
Concurrentie ................................................................................................................................................... 8
Overheid ......................................................................................................................................................... 8
Drukkingsgroepen........................................................................................................................................... 8
Financiers........................................................................................................................................................ 8
Media.............................................................................................................................................................. 8
Gemeenschappen ........................................................................................................................................... 8
Maatschappelijke omgeving: DESTEMP.............................................................................................................. 9
Demografie ..................................................................................................................................................... 9
Economische factoren .................................................................................................................................. 10
Sociaal-maatschappelijke factoren ............................................................................................................... 10
Technologische factoren .............................................................................................................................. 11
Ecologische factoren..................................................................................................................................... 11
Marktfactoren .............................................................................................................................................. 12
Politieke factoren ......................................................................................................................................... 12
Duurzaamheid & MVO ...................................................................................................................................... 13
Greenwashing ............................................................................................................................................... 13
Cradle2cradle................................................................................................................................................ 13
H3: Visie, missie, doelstellingen en strategie ................................................................................................. 14
Plannen ............................................................................................................................................................. 14
Criteria voor effectieve plannen ................................................................................................................... 14
Planniveaus en -termijnen ............................................................................................................................ 14
Missie, visie en waarden............................................................................................................................... 14
Het strategisch planningsproces................................................................................................................... 15
De strategisch plannende organisatie............................................................................................................... 15
Hoofdvorm voor strategie ............................................................................................................................ 15
Uitganspunt voor strategie ........................................................................................................................... 16
, Richting voor de strategie............................................................................................................................. 16
Strategiemethode ......................................................................................................................................... 17
Strategiekeuze .............................................................................................................................................. 17
H4: Organisatiestructuren ............................................................................................................................. 18
Structureren van organisaties ........................................................................................................................... 18
Taken ............................................................................................................................................................ 18
Functies ........................................................................................................................................................ 18
Functies groeperen tot afdelingen ............................................................................................................... 19
Afdeling......................................................................................................................................................... 20
Organisatiestelsel ......................................................................................................................................... 20
Mate waarin de structuur ‘past’ ................................................................................................................... 21
Informele organisatie ................................................................................................................................... 22
Coördinatie in organisaties ............................................................................................................................... 22
Mintzbergs coördinatiemechanismen .......................................................................................................... 22
andere vorm van coördinatie ............................................................................................................................ 23
Trends in organisatieontwikkeling .................................................................................................................... 23
H5: Organisatiecultuur .................................................................................................................................. 24
Lagen in een organisatiecultuur ........................................................................................................................ 24
Normen & waarden ...................................................................................................................................... 24
Rituelen en tradities ..................................................................................................................................... 24
Helden en verhalen ...................................................................................................................................... 24
Symbolen en taal .......................................................................................................................................... 25
Uitingen van de organisatiecultuur .............................................................................................................. 25
Cultuurtypering volgens Hofstede ..................................................................................................................... 25
Cultuurtypering volgens Trompenaars .............................................................................................................. 26
Sterke vs zwakke culturen ................................................................................................................................. 27
Cultuurveranderingen ....................................................................................................................................... 27
H6: Samenwerkingsverbanden en BCG ......................................................................................................... 28
Strategiemethode ............................................................................................................................................. 28
Keuze van het beste alternatief uit de verschillende strategieën ................................................................ 30
Belgische mededingingsautoriteit ................................................................................................................ 30
Strategiekeuze .................................................................................................................................................. 30
Business Model Canvas (BMC)...................................................................................................................... 30
BCG-matrix = Boston Consulting Group Matrix ............................................................................................ 31
H7: Leidinggeven .......................................................................................................................................... 32
Leiders, leidinggevenden en managers ............................................................................................................. 32
Leiderschapsstijl ................................................................................................................................................ 32
Gedragsthema’s in organisaties (Organisational Behaviour) ........................................................................... 33
Macht............................................................................................................................................................ 33
Weerstand .................................................................................................................................................... 34
, Motivatie ...................................................................................................................................................... 35
De tweefactorentheorie van Herzberg ......................................................................................................... 35
De essentie van coaching is léren leren ........................................................................................................ 35
Coachingstijlen ............................................................................................................................................. 36
Trends in leidinggeven .................................................................................................................................. 36
H8: Beheersen/ controleren .......................................................................................................................... 37
Planning en controlecyclus ................................................................................................................................ 37
Waarom beheersen? .................................................................................................................................... 37
Vormen van beheersing................................................................................................................................ 37
Managementmethoden voor beheersing .................................................................................................... 38
Meetpunten ten behoeve van de beheersing: productiviteit, efficiëntie en effectiviteit ............................ 38
, H1: DE ORGANISATIE
WAT ZIJN ORGANISATIES?
Organisatie = samenwerking tussen mensen die samen een bepaald doel gaan bereiken
• Synergie-effect = door samen te werken bereik je meer dan dat je alleen werkt
• Schaaleffect = totaal vh samenwerkingsverband is altijd groter dan de optelsom van elke
individuele prestatie
• 2 hoofddoelen:
o Financiële winst = profit à interne hoofddoelstelling
o Maatschappelijke winst = social profit à externe hoofddoelstelling
• Organisatie wil blijven bestaan, waardoor lange termijn en korte termijnbeslissingen goed
tegen elkaar afgewogen moeten worden
Het begrip ‘organisatie’
• Functioneel: het op elkaar afstemmen van activiteiten
• Institutioneel: de organisatie als instituut (naam, adres…)
• Instrumenteel: de manier van organisatie (taakverdeling, afstemming, structuur,)
Organisatie, bedrijf en onderneming
- Social profit <> (financial) profit
- Organisatie: 3 elementen, maar niet noodzakelijk bedrijf of onderneming, niet de
bedoeling om winst te maken, social profit (Chiro, politie, brandweer)
- Bedrijf: goederen of diensten maken om te verkopen op afzetmarkt (SP <> P), maar
zonder winstoogmerk (ziekenhuis)
- Onderneming: bedrijf met winstoogmerk (Appel, Zara)
Juridische keuze: rechtsvormen
• Natuurlijke persoon: eenmanszaak, maatschap, VOF (vennootschap onder firma), CV
(commanditaire vennootschap
• Rechtspersoon: NV, BV, CV
HOE WERKEN ORGANISATIES?
Het transformatieproces
Gewenste vs ongewenste output
• Gewenste = verkoopbare producten
• Ongewenste = afval, milieuvervuiling, onverkoopbare producten
Omgeving
Middelen (resources) en materialen:
Financieel, menselijk, grondstoffen
• Efficiëntie: Zo weinig mogelijk middelen en materialen gebruiken (en
daarbij zoveel mogelijk doelen bereiken)
• Effectiviteit: Zo veel mogelijk doelen bereiken
Een goede manager bereikt zo veel mogelijk doelen met zo weinig mogelijk
middelen en materialen.
Bv: een textielbedrijf maakt stof, ze hebben hiervoor materialen (grondstoffen, katoen) en middelen
(machines, personeel) nodig (INPUT). De gewenste OUTPUT is het eindproduct de ongewenste OUPUT
H1: De organisatie .......................................................................................................................................... 4
Wat zijn organisaties?......................................................................................................................................... 4
Hoe werken organisaties? ................................................................................................................................... 4
Hiërarchie en arbeidsverdeling ........................................................................................................................... 5
Management in organisaties .............................................................................................................................. 5
Functies en processen = management taken ................................................................................................. 5
Management in lagen ..................................................................................................................................... 5
Managementvaardigheden volgens Robert Katz ........................................................................................... 6
Competenties ................................................................................................................................................. 6
Top 10 soft skills ............................................................................................................................................. 6
Managementrollen volgens Mintzberg .......................................................................................................... 6
H2: De omgeving............................................................................................................................................. 7
Taakomgeving..................................................................................................................................................... 7
Klanten............................................................................................................................................................ 7
Leveranciers .................................................................................................................................................... 7
Concurrentie ................................................................................................................................................... 8
Overheid ......................................................................................................................................................... 8
Drukkingsgroepen........................................................................................................................................... 8
Financiers........................................................................................................................................................ 8
Media.............................................................................................................................................................. 8
Gemeenschappen ........................................................................................................................................... 8
Maatschappelijke omgeving: DESTEMP.............................................................................................................. 9
Demografie ..................................................................................................................................................... 9
Economische factoren .................................................................................................................................. 10
Sociaal-maatschappelijke factoren ............................................................................................................... 10
Technologische factoren .............................................................................................................................. 11
Ecologische factoren..................................................................................................................................... 11
Marktfactoren .............................................................................................................................................. 12
Politieke factoren ......................................................................................................................................... 12
Duurzaamheid & MVO ...................................................................................................................................... 13
Greenwashing ............................................................................................................................................... 13
Cradle2cradle................................................................................................................................................ 13
H3: Visie, missie, doelstellingen en strategie ................................................................................................. 14
Plannen ............................................................................................................................................................. 14
Criteria voor effectieve plannen ................................................................................................................... 14
Planniveaus en -termijnen ............................................................................................................................ 14
Missie, visie en waarden............................................................................................................................... 14
Het strategisch planningsproces................................................................................................................... 15
De strategisch plannende organisatie............................................................................................................... 15
Hoofdvorm voor strategie ............................................................................................................................ 15
Uitganspunt voor strategie ........................................................................................................................... 16
, Richting voor de strategie............................................................................................................................. 16
Strategiemethode ......................................................................................................................................... 17
Strategiekeuze .............................................................................................................................................. 17
H4: Organisatiestructuren ............................................................................................................................. 18
Structureren van organisaties ........................................................................................................................... 18
Taken ............................................................................................................................................................ 18
Functies ........................................................................................................................................................ 18
Functies groeperen tot afdelingen ............................................................................................................... 19
Afdeling......................................................................................................................................................... 20
Organisatiestelsel ......................................................................................................................................... 20
Mate waarin de structuur ‘past’ ................................................................................................................... 21
Informele organisatie ................................................................................................................................... 22
Coördinatie in organisaties ............................................................................................................................... 22
Mintzbergs coördinatiemechanismen .......................................................................................................... 22
andere vorm van coördinatie ............................................................................................................................ 23
Trends in organisatieontwikkeling .................................................................................................................... 23
H5: Organisatiecultuur .................................................................................................................................. 24
Lagen in een organisatiecultuur ........................................................................................................................ 24
Normen & waarden ...................................................................................................................................... 24
Rituelen en tradities ..................................................................................................................................... 24
Helden en verhalen ...................................................................................................................................... 24
Symbolen en taal .......................................................................................................................................... 25
Uitingen van de organisatiecultuur .............................................................................................................. 25
Cultuurtypering volgens Hofstede ..................................................................................................................... 25
Cultuurtypering volgens Trompenaars .............................................................................................................. 26
Sterke vs zwakke culturen ................................................................................................................................. 27
Cultuurveranderingen ....................................................................................................................................... 27
H6: Samenwerkingsverbanden en BCG ......................................................................................................... 28
Strategiemethode ............................................................................................................................................. 28
Keuze van het beste alternatief uit de verschillende strategieën ................................................................ 30
Belgische mededingingsautoriteit ................................................................................................................ 30
Strategiekeuze .................................................................................................................................................. 30
Business Model Canvas (BMC)...................................................................................................................... 30
BCG-matrix = Boston Consulting Group Matrix ............................................................................................ 31
H7: Leidinggeven .......................................................................................................................................... 32
Leiders, leidinggevenden en managers ............................................................................................................. 32
Leiderschapsstijl ................................................................................................................................................ 32
Gedragsthema’s in organisaties (Organisational Behaviour) ........................................................................... 33
Macht............................................................................................................................................................ 33
Weerstand .................................................................................................................................................... 34
, Motivatie ...................................................................................................................................................... 35
De tweefactorentheorie van Herzberg ......................................................................................................... 35
De essentie van coaching is léren leren ........................................................................................................ 35
Coachingstijlen ............................................................................................................................................. 36
Trends in leidinggeven .................................................................................................................................. 36
H8: Beheersen/ controleren .......................................................................................................................... 37
Planning en controlecyclus ................................................................................................................................ 37
Waarom beheersen? .................................................................................................................................... 37
Vormen van beheersing................................................................................................................................ 37
Managementmethoden voor beheersing .................................................................................................... 38
Meetpunten ten behoeve van de beheersing: productiviteit, efficiëntie en effectiviteit ............................ 38
, H1: DE ORGANISATIE
WAT ZIJN ORGANISATIES?
Organisatie = samenwerking tussen mensen die samen een bepaald doel gaan bereiken
• Synergie-effect = door samen te werken bereik je meer dan dat je alleen werkt
• Schaaleffect = totaal vh samenwerkingsverband is altijd groter dan de optelsom van elke
individuele prestatie
• 2 hoofddoelen:
o Financiële winst = profit à interne hoofddoelstelling
o Maatschappelijke winst = social profit à externe hoofddoelstelling
• Organisatie wil blijven bestaan, waardoor lange termijn en korte termijnbeslissingen goed
tegen elkaar afgewogen moeten worden
Het begrip ‘organisatie’
• Functioneel: het op elkaar afstemmen van activiteiten
• Institutioneel: de organisatie als instituut (naam, adres…)
• Instrumenteel: de manier van organisatie (taakverdeling, afstemming, structuur,)
Organisatie, bedrijf en onderneming
- Social profit <> (financial) profit
- Organisatie: 3 elementen, maar niet noodzakelijk bedrijf of onderneming, niet de
bedoeling om winst te maken, social profit (Chiro, politie, brandweer)
- Bedrijf: goederen of diensten maken om te verkopen op afzetmarkt (SP <> P), maar
zonder winstoogmerk (ziekenhuis)
- Onderneming: bedrijf met winstoogmerk (Appel, Zara)
Juridische keuze: rechtsvormen
• Natuurlijke persoon: eenmanszaak, maatschap, VOF (vennootschap onder firma), CV
(commanditaire vennootschap
• Rechtspersoon: NV, BV, CV
HOE WERKEN ORGANISATIES?
Het transformatieproces
Gewenste vs ongewenste output
• Gewenste = verkoopbare producten
• Ongewenste = afval, milieuvervuiling, onverkoopbare producten
Omgeving
Middelen (resources) en materialen:
Financieel, menselijk, grondstoffen
• Efficiëntie: Zo weinig mogelijk middelen en materialen gebruiken (en
daarbij zoveel mogelijk doelen bereiken)
• Effectiviteit: Zo veel mogelijk doelen bereiken
Een goede manager bereikt zo veel mogelijk doelen met zo weinig mogelijk
middelen en materialen.
Bv: een textielbedrijf maakt stof, ze hebben hiervoor materialen (grondstoffen, katoen) en middelen
(machines, personeel) nodig (INPUT). De gewenste OUTPUT is het eindproduct de ongewenste OUPUT
