ENDOCRINOLOGIE
1. Beschrijf de fysiologische acties van schildklierhormoon.
Calorigeen effect:
o Verhogen het basale metabolisme
o Thermogenese: verhogen van lichaamstemperatuur
Effect op KH-metabolisme:
o Versnellen de intestinale absorptie van glucose
o Verhogen van de gluconeogenese o.i.v. T3
Effect op het vetmetabolisme:
o Lipolyse (afbraak van vetten tot vrije VZ) -> synthese van triglyceriden
Effect op het eiwitmetabolisme:
o Verhogen van eiwitsynthese (groei!) o.i.v. T3 en T4
Effect op het vitamine metabolisme:
o Vitamine gebruikt stijgt
o Hyperthyroïdie: CAVE deficiëntie van vitamine D en E
Effect op het lichaamsstelsel:
o Zenuwstelsel: ontwikkeling en rijping
o Cardiovasculair: versnellen van het hartritme, verhoogde out-put en
contractiekracht van het hart, potentialiserenhet effect van catacholamines op
de hartwerking.
o Perifere: vasodilatatie en toename van warmteverlies (zweten)
o Spijsverteringstelsel: versnelling van intestinale motiliteit en verhoogen de
secretie van spijsverteringsenzymen.
o Bevorderen van spiergroei
o Versnellen de vorming van epifysaire beenkernen.
1
,2. Bespreek de ziekte van Graves (definitie en etiologie, symptomen en tekenen,
diagnostiek, behandeling).
Definitie
De ziekte van Graves is de meest frequent oorzaak van hyperthyroïdie. Het is een
auto-immune aandoening waarbij TSH-receptor- antistoffen worden geactiveerd die een
effect gaan hebben op de TSH-receptor en daardoor de schildklierhormoonsynthese
gaan activeren. Het zorgt voor een versterkte activatie van cAMP. Hyperthyroïdie is een
aandoening waarbij een overproductie is van schildklierhormonen.
Etiologie
Twee vormen:
o Hoge radio-iodiumopname: de novo
TSH onderdrukt en T3/T4 verhoogd
▪ Ziekte van Graves (50%)
▪ Toxisch adenoom (5%)
▪ Toxisch multinodulair goiter (35%)
TSH niet onderdrukt en T3/T4 verhoogd
▪ TSH adenoom/ T4 resistentie (<1%)
o Lage radio-iodiumopname: inflammatie en destructie van het
schildklierweefsel
TSH onderdrukt en T3/T4 verhoogd
▪ Destructie infectieus (<1%)
▪ Destructie auto-immuun (1%)
▪ Iodium geïnduceerd (5%)
▪ Iatrogeen (< 1%)
Symptomen en tekenen
Symptomen Tekenen
o Zenuwachtigheid o Tremor
o Moeheid o Goiter
o Warmte intolerantie o Zweten
o Hartkloppingen o Tachycardie
o Vermagering
2
,Diagnostiek
o Anamnese (wat patiënten over klachten en ziekte kan vertellen) en kliniek:
hyperthyroïdie
o Palpatie schildklier:
▪ 90% heeft een diffusie goiter die 2-3x vergroot is
▪ Thrille (trilling voelbaar) e/o souffle (geruis)
o 20% oftalmopathie (->blindheid) en 5% dermopathie
Labo- diagnostiek
o TSH verlaagd en T3/T4 verhoogd
o TSH-R- AL: bevestiging klinische diagnose (80-90%); hoge titters: recidief; lage
titters: geen prognostische betekenis
o TPO-antilichamen (uiting van auto-immuniteit, geen pathologische rol)
Scintigrafie: uitgesproken capatie van schildklier, weinig achtergrondscapatie
Behandeling
o Medische behandeling
Propylthiouracyl (PTU) Methimazole (strumazol)
Inhibitie van: Inhibitie van:
o Stap 2: oxidatie van iodium o Stap 2: oxidatie van iodium
o Stap 3: iodering van o Stap 3: iodering van
tyrosilresiduen van tyrosilresiduen van
thyroglobuline (organificatie) thyroglobuline (organificatie)
o Stap 4: Koppeling (MIT+DIT= T3 o Stap 4: Koppeling (MIT+DIT= T3
en DIT+ DIT= T4) en DIT+ DIT= T4)
Verlagen convertie T4 -> T3 /
Verlagen immuunrespons Verlagen immuunrespons
Beperkte placenta passage Duidelijke placenta passage
Rash 10% (huiduitslag) Rash 10% (huiduitslag)
Agranulocytose 5% (neveneffect): Agranulocytose 5% (neveneffect):
gevaarlijk want wegvallen van verweer gevaarlijk want wegvallen verweer
tegen bacteriële en virale infecties tegen bacteriële en virale infecties
AntithyroÏdea
o Propylthiouracyl en methimazole gedurende 4-6 weken alvorens
schildkliertesten normaliseren
o Nadien “block and replace” gedurende 6-12-18 maanden: zelfde dosis
antithroïdea + levothyroxine
o Stop wanneer TSH-R-AL negativeren
- blokkers
o Adjuvante therapie in beginfase (Propanolol en metopropol).
3
, o Radioactief I* behandeling
(TSH-receptoren zijn aanwezig op de spieren van de ogen. Radioactief iodium bij
iemand met oogproblematiek kan het oog ernstig beschadigen! Zeker als iemand
rookt mag je geen radioactief iodium toedienen. Dit zal leiden tot permanente
scheefstand v/d ogen)
3-15 mCI:
o Na voorbereiding met antithyroïdea
o Nadien antithyroïdea afbouwend
Indicaties:
o Recidief (opnieuw optreden van de ziekte)
o Allergie op antithyroïdea
Complicaties:
o Recidieve hyperthyroïdie
o Permanente hypothyroïdie
o Exacerbatie (=plots vererging) oftalmopathie (preventie met corticoïden)
o Geen inductie maligniteiten
o Chirugische behandeling
Bilaterale Thyroïdectomie:
o Na voorbereiding met antithyroïdea en jodium
Indicaties:
o Grote goiter
o Recidief
o Allergie op antithyroïdea
Complicaties:
o Recidieve hyperthyroïdie
o Permanente hypothyroïdie
o Hypoparathyroïdie
o Stembandparalyse
4
1. Beschrijf de fysiologische acties van schildklierhormoon.
Calorigeen effect:
o Verhogen het basale metabolisme
o Thermogenese: verhogen van lichaamstemperatuur
Effect op KH-metabolisme:
o Versnellen de intestinale absorptie van glucose
o Verhogen van de gluconeogenese o.i.v. T3
Effect op het vetmetabolisme:
o Lipolyse (afbraak van vetten tot vrije VZ) -> synthese van triglyceriden
Effect op het eiwitmetabolisme:
o Verhogen van eiwitsynthese (groei!) o.i.v. T3 en T4
Effect op het vitamine metabolisme:
o Vitamine gebruikt stijgt
o Hyperthyroïdie: CAVE deficiëntie van vitamine D en E
Effect op het lichaamsstelsel:
o Zenuwstelsel: ontwikkeling en rijping
o Cardiovasculair: versnellen van het hartritme, verhoogde out-put en
contractiekracht van het hart, potentialiserenhet effect van catacholamines op
de hartwerking.
o Perifere: vasodilatatie en toename van warmteverlies (zweten)
o Spijsverteringstelsel: versnelling van intestinale motiliteit en verhoogen de
secretie van spijsverteringsenzymen.
o Bevorderen van spiergroei
o Versnellen de vorming van epifysaire beenkernen.
1
,2. Bespreek de ziekte van Graves (definitie en etiologie, symptomen en tekenen,
diagnostiek, behandeling).
Definitie
De ziekte van Graves is de meest frequent oorzaak van hyperthyroïdie. Het is een
auto-immune aandoening waarbij TSH-receptor- antistoffen worden geactiveerd die een
effect gaan hebben op de TSH-receptor en daardoor de schildklierhormoonsynthese
gaan activeren. Het zorgt voor een versterkte activatie van cAMP. Hyperthyroïdie is een
aandoening waarbij een overproductie is van schildklierhormonen.
Etiologie
Twee vormen:
o Hoge radio-iodiumopname: de novo
TSH onderdrukt en T3/T4 verhoogd
▪ Ziekte van Graves (50%)
▪ Toxisch adenoom (5%)
▪ Toxisch multinodulair goiter (35%)
TSH niet onderdrukt en T3/T4 verhoogd
▪ TSH adenoom/ T4 resistentie (<1%)
o Lage radio-iodiumopname: inflammatie en destructie van het
schildklierweefsel
TSH onderdrukt en T3/T4 verhoogd
▪ Destructie infectieus (<1%)
▪ Destructie auto-immuun (1%)
▪ Iodium geïnduceerd (5%)
▪ Iatrogeen (< 1%)
Symptomen en tekenen
Symptomen Tekenen
o Zenuwachtigheid o Tremor
o Moeheid o Goiter
o Warmte intolerantie o Zweten
o Hartkloppingen o Tachycardie
o Vermagering
2
,Diagnostiek
o Anamnese (wat patiënten over klachten en ziekte kan vertellen) en kliniek:
hyperthyroïdie
o Palpatie schildklier:
▪ 90% heeft een diffusie goiter die 2-3x vergroot is
▪ Thrille (trilling voelbaar) e/o souffle (geruis)
o 20% oftalmopathie (->blindheid) en 5% dermopathie
Labo- diagnostiek
o TSH verlaagd en T3/T4 verhoogd
o TSH-R- AL: bevestiging klinische diagnose (80-90%); hoge titters: recidief; lage
titters: geen prognostische betekenis
o TPO-antilichamen (uiting van auto-immuniteit, geen pathologische rol)
Scintigrafie: uitgesproken capatie van schildklier, weinig achtergrondscapatie
Behandeling
o Medische behandeling
Propylthiouracyl (PTU) Methimazole (strumazol)
Inhibitie van: Inhibitie van:
o Stap 2: oxidatie van iodium o Stap 2: oxidatie van iodium
o Stap 3: iodering van o Stap 3: iodering van
tyrosilresiduen van tyrosilresiduen van
thyroglobuline (organificatie) thyroglobuline (organificatie)
o Stap 4: Koppeling (MIT+DIT= T3 o Stap 4: Koppeling (MIT+DIT= T3
en DIT+ DIT= T4) en DIT+ DIT= T4)
Verlagen convertie T4 -> T3 /
Verlagen immuunrespons Verlagen immuunrespons
Beperkte placenta passage Duidelijke placenta passage
Rash 10% (huiduitslag) Rash 10% (huiduitslag)
Agranulocytose 5% (neveneffect): Agranulocytose 5% (neveneffect):
gevaarlijk want wegvallen van verweer gevaarlijk want wegvallen verweer
tegen bacteriële en virale infecties tegen bacteriële en virale infecties
AntithyroÏdea
o Propylthiouracyl en methimazole gedurende 4-6 weken alvorens
schildkliertesten normaliseren
o Nadien “block and replace” gedurende 6-12-18 maanden: zelfde dosis
antithroïdea + levothyroxine
o Stop wanneer TSH-R-AL negativeren
- blokkers
o Adjuvante therapie in beginfase (Propanolol en metopropol).
3
, o Radioactief I* behandeling
(TSH-receptoren zijn aanwezig op de spieren van de ogen. Radioactief iodium bij
iemand met oogproblematiek kan het oog ernstig beschadigen! Zeker als iemand
rookt mag je geen radioactief iodium toedienen. Dit zal leiden tot permanente
scheefstand v/d ogen)
3-15 mCI:
o Na voorbereiding met antithyroïdea
o Nadien antithyroïdea afbouwend
Indicaties:
o Recidief (opnieuw optreden van de ziekte)
o Allergie op antithyroïdea
Complicaties:
o Recidieve hyperthyroïdie
o Permanente hypothyroïdie
o Exacerbatie (=plots vererging) oftalmopathie (preventie met corticoïden)
o Geen inductie maligniteiten
o Chirugische behandeling
Bilaterale Thyroïdectomie:
o Na voorbereiding met antithyroïdea en jodium
Indicaties:
o Grote goiter
o Recidief
o Allergie op antithyroïdea
Complicaties:
o Recidieve hyperthyroïdie
o Permanente hypothyroïdie
o Hypoparathyroïdie
o Stembandparalyse
4
