Samenvatting Ouderschap

Ouderschap

Les 1: Visie op ouderschap door de jaren heen & ouderschap in ontwikkeling

Visie op ouderschap door de jaren heen: reizend museum voor ouders en opvoeders
 opvoedadviezen worden al eeuwen gegeven

Moderne tijd - predikanten verspreiden opvattingen over hoe ouders moeten opvoeden
- godsdienstig geïnspireerde opvoedingsadviezen
19de eeuw - belang van gezonde leefwijze en hygiëne kwam erbij
- geestelijken hadden in moreel opzicht autoriteit
Eind 19de eeuw - onderwijzers gaven ook advies
Vanaf 1900 - moeders spelen een rol als opvoedingsvoorlichters
- aandacht voor pedagogische aspecten

Sandberg en Gunning: richten Nationaal reizend museum voor ouders en opvoeders op
Intentie en doel:
 In grotere steden oudercursussen opzetten
 Verdeling, verdieping en wetenschappelijke opvattingen van de taak van de ouders en opvoeders
 hoger peil brengen der gezinsopvoeding

Sandberg Gunning
 stammoeder van oudervoorlichting  vond onderwijs voor moeders niet nodig
 concludeerde dat je moederschap moet leren  het leven is een leerschool
 pleitte voor het oprichten van een opleiding  hij vindt dat Sandberg voorbij ging aan de rol
voor moeders waarin zij geadviseerd worden van vaders
om zo goed mogelijk te handelen en hun
kwaliteit als opvoeder constant te verbeteren

Sandberg: benadrukte de ouder in zijn rol als opvoeder
 vond dat ouders zich bewust moeten zijn van hun innerlijke leven en richtingsgevoel, met als doel
inzicht te krijgen op de behoeften van het kind en daaraan sturing geven.

1. Ouderschap als crisis
= aandacht voor wat ouderschap voor ouders betekent, hoe gaat het met hen
ouders geven aan dat ze een lichte of ernstige crisis ervaren bij de overgang naar ouderschap
Verklaringen: mensen hebben weinig of geen voorbereiding gehad + kind en verantwoordelijkheid komt
niet geleidelijk + ouderschap is onomkeerbaar

2. Krampachtig ouderschap
= ouderschap wordt als zwaar ervaren
1945-1970:
- Deskundige opvoeding gezien als meest invloedrijke factoren in het functioneren van de
samenleving
- Eisen die aan ouders werden gesteld waren dan ook erg hoog
- Ouders dienden aan zichzelf te werken, niet voor hun eigen ontwikkeling maar om een goede
opvoeder te zijn

Vanaf jaren 70: een plotselinge verandering na verschijnen van methodeboeken
 auteurs constateerden dat opvoeding in praktijk vaak niet goed genoeg was, maar ze verweten niet
langer de ouders, wel de deskundigen die niet waarmaakten wat ze pretendeerden
 ouders verdienen medeleven

2. Positief ouderschap

1

, ouders slaagden er in om een omgang met hun kinderen te ontwikkelen waarin zijzelf en de kinderen
zich goed konden vinden
 authenticiteit van ouders werd gezien als belangrijke factor van ouderschap
 vertrouwen in de ouder werd uitgesproken
 ouderschap ging steeds meer over het maken van individuele keuzes, over ouders die
verantwoordelijk zijn voor hun eigen geluk en dat van hun kinderen en het opvoeden dat men niet
moet leren, maar KAN leren

Huidige tijd:
- ouders verantwoordelijk voor geluk van hun kinderen + opvoeden kan je al doende leren
- opvoeden moet vooral leuk zijn + goede opvoeding is maakbaar  ouders moeten prestaties leveren
“effectief opvoeden”
- insinuatie: directe relatie tussen ontwikkeling van kinderen en thuissituatie
 niet-eenduidige info maakt de kans op onzekere en afhankelijke ouders
 krampachtig ouderschap
- ouders worden in toenemende mate verantwoordelijk gehouden als hun kinderen in publieke ruimtes
zich niet gedragen of op school onvoldoende hun best doen
- opvoeden is steeds meer een individuele aangelegenheid  we vinden privacy en onafhankelijkheid
belangrijke waarden
- problematisch gedrag wordt sneller gediagnostiseerd en behandeld, terwijl niet altijd nodig is
- ouders maken snel gebruik van professionele hulpverlening
- jeugdwet (zo kan dure zorg worden beperkt door problemen op voorhand te signaleren, niet teveel
en te snel te problematiseren en de eigen kracht van ouders te versterken)

4. Krachtig ouderschap

Doel jeugdwet:
 Rol van ouders veranderen
 uders bevorderen om bij opvoedvragen en problemen minder afhankelijk te zijn van zorg doordat
zij vaker en eerder gebruik maken van de mogelijkheden die ze zelf hebben
 ouders de regie van hun eigen leven en die van hun kinderen zelf in handen te laten nemen
 nadruk op versterken, uitbreiden en gebruiken van sociaal netwerk op deze manier minder
zorgafhankelijkheid en doorverwijzing
 sterk netwerk kan een beschermende factor zijn
 nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen vragen een ander manier van denken, een andere
houding en anders handelen van ouders
 ouders moeten zelfredzamer zijn en hiervoor gebruik maken van sociaal netwerk samenredzaam

Recente heersende opvatting: Ouders als ervaringsdeskundigen
=deskundigheid moet niet in eerste plaats uit standaardkennis over ouderschap bestaan, maar ouders
moeten zelf kunnen bepalen welke vragen opgepakt worden
 ouders worden onvoldoende herkend in hun deskundigheid, om hier zicht op te krijgen is een co-
creactieperspectief nodig. Dit kan men bekomen door in dialoog met professionals en wetenschappers 3
vragen te stellen en beantwoorden:
 Wat willen de ouders weten?
 Wat willen de ouders bereiken?
 Wat willen de ouders kunnen?




Ouderschap in ontwikkeling

2

, Wat verstaan deskundigen onder ouderschap:
 deel van identiteit als je kinderen hebt
 ouders zijn formeel aanspreekbaar
 ouderschap duurt levenslang
 leidt tot gevoelens van kwetsbaarheid en wijst op een zich primair verantwoordelijk willen voelen
voor de opvoeding en het welbevinden van kinderen
 oe ouder heeft als taak zoveel mogelijk tradities, wijsheden en inzichten over te brengen op het
kind
 ouderschap staat niet gelijk aan opvoederschap, opvoederschap is een onderdeel van ouderschap

Ouderschap als prestatie: er wordt steeds meer van ouders verwacht
 onderzoek toont aan dat ouders die betrokken zijn bij het leergedrag van hun kinderen, dit leer- en
levensvaardigheden van kinderen vergroot
 Leergerichte activiteiten ondernemen is onvoldoende, het is belangrijk dat zij het op een
duidelijke manier doen die past bij ontwikkelingsniveau van het kind
 Ouders moeten kinderen complimenten geven als het goed gaat
 Ouders moeten een veilige en stimulerende speel- en leeromgeving aanbieden

Wat betekenen deze verwachtingen voor ouders:
- Weinig onderzoek naar, enkel kindgerichte en schoolgerichte kijk
- Ouders moeten meer presteren  dit vraagt om aandacht voor ouderschap en oudervieringen
- Door grote verwachtingen van ouders is het steeds moeilijker om aan goede ouderervaringen te
komen en hierdoor kunnen ouders onzekerder worden.

Positieve ouderervaringen:
 Kunnen ouders zich zekerder en emotioneel sterker voelen
 Risicofactoren uit verleden kunnen hierdoor herstellen

Ouderschap is meer dan opvoeden: ouders ervaren opvoeden anders dan ouderschap
 ouderschap als zwaarder ervaren (opvoeden+ huishouden+ sociale contacten+ werken)
 als ouders niet goed in hun vel zitten beïnvloedt dit het opvoedingsgedrag negatief en omgekeerd

Ouderschap is een levenslang leerproces:
- Het zorgt voor een unieke combinatie van stress en beloning
- Ouderschap is een levenslang proces dat verandert en ontwikkelt
- Proces waarin interactie is tussen kind, ouder en omgeving en ouders als kind worden beïnvloed
- Proces dat verandering teweeg brengt binnen partnerrelatie, familie, op gebied van sociale en
emotionele vaardigheden en het vormen van een nieuwe identiteit

Fasen en opdrachten van ouderschap:
 Voorstellen van toekomstig ouderschap en zich hierop
voorbereiden
1. Voorstellingsfase
 Evalueren van relatie met hun eigen ouders
(zwangerschap tot
 Accepteren van zwangerschap en voorbereiden op geboorte
geboorte)
 thema’s: ‘controle en verlies van controle’ en
‘gescheidenheid en verbondenheid’
 Baby leren kennen en zich hieraan hechten
 Ouderrol accepteren en zichzelf leren kennen als ouder
 Leren reageren op kind balans zoeken tussen loslaten en
2. Voedingsfase
vasthouden
(geboorte tot 1-1,5j)
 Veel vragen rond waar ze hun prioriteiten leggen  balans
eigen identiteit en zichzelf als ouder
 Andere bestaande relaties veranderen

3