Samenvatting ontwikkelingspsychologie
2023-2024, 2e semester, 1e jaar
Sterre Theunis
Sterre Theunis, schooljaar 23’-24’
,Hoofdstuk 1: inleiding en historiek:
Inleiding:
Ontwikkelingspsychologie = wetenschappelijke studie over de patronen van groei, verandering
en stabiliteit tot de latere ouderdom (fysiek, cognitief, persoonlijk en sociaal-emotioneel)
Ontwikkelingsfasen:
- Prenataal 🡺 Wij behandelen tot adolescentie
- Babytijd 🡪 Onderzoek gebaseerd op ‘WEIRD’
- Peuter – en kleutertijd = Western, Educated, Industrialized,
- Schooltijd Rich, Democratic
- Adolescentie
- Ontluikende volwassenheid 🡪 Sociale constructie= idee over de realiteit dat
- Volwassenheid breed geaccepteerd wordt, maar afhankelijk
- Ouderdom is van maatschappij/cultuur/moment/ …
Ook andere namen voor fases: ‘pre-puberteit’, ‘opkomende volwassenheid’,… afhankelijk van
welke ontwikkelingspsycholoog
- Cohort = een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde tijd zijn geboren
⇨ Normatieve gebeurtenissen hebben ook invloed = gebeurtenissen die zich voor de
meeste individuen binnen een groep op dezelfde manier voltrekken (bv. historisch)
⇨ Leeftijdgebonden invloeden = biologisch en omgevings – invloeden voor een groep in
dezelfde omgeving (bv. het bereiken van de puberteit)
⇨ Sociaal-culturele invloeden
⇨ Niet-normatieve invloeden = een specifieke gebeurtenis van 1 persoon, waar andere
personen niet mee te maken krijgen
Historiek:
- Philippe Aries (20e eeuw)
⇨ Ontdekker van ‘het kind’ als onderwerp van historisch onderzoek
⇨ Cultuurhistorische studie over kind en kindertijd sinds middeleeuwen aan de hand van
afbeeldingen en dagboeken (zagen ze eerst als ‘mini-volwassenen’)
⇨ Historische evolutie: kindertijd geen natuurlijk biologische vorm, maar sociale
constructie van vrij recente datum (rond 1600)
‘Standing on the shoulders of the giants’ = wetenschap boekt zijn vooruitgang door voort te bouwen
op eerdere ontdekkingen
- Vroege denkers:
1. John Locke: 1634-1704
⇨ Empirisme, ‘Tabula rasa’
Sterre Theunis, schooljaar 23’-24’
, ⇨ Ontwikkeling gebeurt onder invloed van de omgeving, die vormgeeft aan het gedrag van
het kind
⇨ ‘Iedereen kan alles worden’
2. Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
⇨ Nativisme (=we ontwikkelen ons als wat de natuur voorzien heeft, alles ligt al vast bij de
geboorte)
⇨ Kinderen worden geboren met inherent potentieel talent en vaardigheden, wanneer we
goed opgroeien kunnen we dat potentieel helemaal gebruiken
⇨ ‘Nobele wilden’ = we zijn in wezen goed
⇨ Groei in afzonderlijke fasen die zich automatisch uitbouwen
⇨ Als kinderen frustratie ervaren bij het proberen ontwikkelen van de aangeboren goedheid
zullen ontwikkelingsuitkomsten negatief zijn
Start van de wetenschappelijke ontwikkelingspsychologie
Charles Darwin • Parallel tussen de ontwikkeling van
individuen binnen een soort en hoe de soort
1809-1922 zelf ontwikkeld is
Evolutietheorie • Schreef een babybiografie over het eerste
levensjaar van zijn zoon
• Systematische observatie van kinderen
• Start wetenschappelijke studie van
ontwikkeling
Granville Stanley Hall • Amerikaans psycholoog
1844-1924 • Geïnspireerd door Darwin: ontogenese als
herhaling van fylogenese
Amerikaans psycholoog
• Ontwikkeling als rijpingsproces (reeks
genetisch bepaalde gebeurtenissen die zich
automatisch ontvouwen, zoals een bloem)
"Men kan de typische wildheid van kinderen maar beter toelaten tot een jaar of twaalf"
• Stichter Child Study Movement
• Eerste gebruik van vragenlijsten, normatieve
benadering
• Adolescentie als afzonderlijke
ontwikkelingsfase (“storm en stress”)
Sterre Theunis, schooljaar 23’-24’
, Arnold Gesell • "father of child development"
1880-1961 • Bestudeerde 10.000 kinderen via observatie
en ouderinterviews
Leerling Hall
"Als we effectieve hulpmiddelen gebruiken, onthult het kind zichzelf aan iedereen die stopt en
luistert naar wat het zegt en die met ziende ogen kijkt naar wat het doet.“
• Alle kinderen doorlopen zelfde stadia, zij het
op eigen tempo
• Sterke focus op maturatie, beperkte rol van
ervaring
• Gesell Developmental Schedules
• Wees als eerste op ‘volgorde’ van
ontwikkeling van een kind (Hoofd🡪voeten en
centrum🡪buitenkant)
Alfred Binet • Eerste intelligentietest op vraag van het
ministerie van onderwijs
1857-1911
• Stimuleerde interesse in individuele
Frans psycholoog verschillen in ontwikkeling
Leta Stetter Hollingworth • Studie van intelligentie, met focus op
hoogbegaafdheid
1886-1939
• Onderwijs en omgeving cruciale rol in
Amerikaans psycholoog ontwikkeling
Ging in tegen visie dat • Veel aandacht voor schoolpsychologische
intelligentie genetisch is praktijk
Maria Montessori • Italiaans arts en docent
1870-1952 • Onderwijsaanpak gebaseerd op
zelfredzaamheid (laten zien ipv zeggen)
Lewis Terman • Oprichter Genetic Studies of the Genius
(later: Terman Study of the Gifted)
1877-1956
• Gestart in 1921
Amerikaans psycholoog
• Langstlopende longitudinale studie
Begrippen ● Ontogenese = groei en differentiatie van cellen
● Fylogenese = studie van afstammingen
Sterre Theunis, schooljaar 23’-24’
2023-2024, 2e semester, 1e jaar
Sterre Theunis
Sterre Theunis, schooljaar 23’-24’
,Hoofdstuk 1: inleiding en historiek:
Inleiding:
Ontwikkelingspsychologie = wetenschappelijke studie over de patronen van groei, verandering
en stabiliteit tot de latere ouderdom (fysiek, cognitief, persoonlijk en sociaal-emotioneel)
Ontwikkelingsfasen:
- Prenataal 🡺 Wij behandelen tot adolescentie
- Babytijd 🡪 Onderzoek gebaseerd op ‘WEIRD’
- Peuter – en kleutertijd = Western, Educated, Industrialized,
- Schooltijd Rich, Democratic
- Adolescentie
- Ontluikende volwassenheid 🡪 Sociale constructie= idee over de realiteit dat
- Volwassenheid breed geaccepteerd wordt, maar afhankelijk
- Ouderdom is van maatschappij/cultuur/moment/ …
Ook andere namen voor fases: ‘pre-puberteit’, ‘opkomende volwassenheid’,… afhankelijk van
welke ontwikkelingspsycholoog
- Cohort = een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde tijd zijn geboren
⇨ Normatieve gebeurtenissen hebben ook invloed = gebeurtenissen die zich voor de
meeste individuen binnen een groep op dezelfde manier voltrekken (bv. historisch)
⇨ Leeftijdgebonden invloeden = biologisch en omgevings – invloeden voor een groep in
dezelfde omgeving (bv. het bereiken van de puberteit)
⇨ Sociaal-culturele invloeden
⇨ Niet-normatieve invloeden = een specifieke gebeurtenis van 1 persoon, waar andere
personen niet mee te maken krijgen
Historiek:
- Philippe Aries (20e eeuw)
⇨ Ontdekker van ‘het kind’ als onderwerp van historisch onderzoek
⇨ Cultuurhistorische studie over kind en kindertijd sinds middeleeuwen aan de hand van
afbeeldingen en dagboeken (zagen ze eerst als ‘mini-volwassenen’)
⇨ Historische evolutie: kindertijd geen natuurlijk biologische vorm, maar sociale
constructie van vrij recente datum (rond 1600)
‘Standing on the shoulders of the giants’ = wetenschap boekt zijn vooruitgang door voort te bouwen
op eerdere ontdekkingen
- Vroege denkers:
1. John Locke: 1634-1704
⇨ Empirisme, ‘Tabula rasa’
Sterre Theunis, schooljaar 23’-24’
, ⇨ Ontwikkeling gebeurt onder invloed van de omgeving, die vormgeeft aan het gedrag van
het kind
⇨ ‘Iedereen kan alles worden’
2. Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
⇨ Nativisme (=we ontwikkelen ons als wat de natuur voorzien heeft, alles ligt al vast bij de
geboorte)
⇨ Kinderen worden geboren met inherent potentieel talent en vaardigheden, wanneer we
goed opgroeien kunnen we dat potentieel helemaal gebruiken
⇨ ‘Nobele wilden’ = we zijn in wezen goed
⇨ Groei in afzonderlijke fasen die zich automatisch uitbouwen
⇨ Als kinderen frustratie ervaren bij het proberen ontwikkelen van de aangeboren goedheid
zullen ontwikkelingsuitkomsten negatief zijn
Start van de wetenschappelijke ontwikkelingspsychologie
Charles Darwin • Parallel tussen de ontwikkeling van
individuen binnen een soort en hoe de soort
1809-1922 zelf ontwikkeld is
Evolutietheorie • Schreef een babybiografie over het eerste
levensjaar van zijn zoon
• Systematische observatie van kinderen
• Start wetenschappelijke studie van
ontwikkeling
Granville Stanley Hall • Amerikaans psycholoog
1844-1924 • Geïnspireerd door Darwin: ontogenese als
herhaling van fylogenese
Amerikaans psycholoog
• Ontwikkeling als rijpingsproces (reeks
genetisch bepaalde gebeurtenissen die zich
automatisch ontvouwen, zoals een bloem)
"Men kan de typische wildheid van kinderen maar beter toelaten tot een jaar of twaalf"
• Stichter Child Study Movement
• Eerste gebruik van vragenlijsten, normatieve
benadering
• Adolescentie als afzonderlijke
ontwikkelingsfase (“storm en stress”)
Sterre Theunis, schooljaar 23’-24’
, Arnold Gesell • "father of child development"
1880-1961 • Bestudeerde 10.000 kinderen via observatie
en ouderinterviews
Leerling Hall
"Als we effectieve hulpmiddelen gebruiken, onthult het kind zichzelf aan iedereen die stopt en
luistert naar wat het zegt en die met ziende ogen kijkt naar wat het doet.“
• Alle kinderen doorlopen zelfde stadia, zij het
op eigen tempo
• Sterke focus op maturatie, beperkte rol van
ervaring
• Gesell Developmental Schedules
• Wees als eerste op ‘volgorde’ van
ontwikkeling van een kind (Hoofd🡪voeten en
centrum🡪buitenkant)
Alfred Binet • Eerste intelligentietest op vraag van het
ministerie van onderwijs
1857-1911
• Stimuleerde interesse in individuele
Frans psycholoog verschillen in ontwikkeling
Leta Stetter Hollingworth • Studie van intelligentie, met focus op
hoogbegaafdheid
1886-1939
• Onderwijs en omgeving cruciale rol in
Amerikaans psycholoog ontwikkeling
Ging in tegen visie dat • Veel aandacht voor schoolpsychologische
intelligentie genetisch is praktijk
Maria Montessori • Italiaans arts en docent
1870-1952 • Onderwijsaanpak gebaseerd op
zelfredzaamheid (laten zien ipv zeggen)
Lewis Terman • Oprichter Genetic Studies of the Genius
(later: Terman Study of the Gifted)
1877-1956
• Gestart in 1921
Amerikaans psycholoog
• Langstlopende longitudinale studie
Begrippen ● Ontogenese = groei en differentiatie van cellen
● Fylogenese = studie van afstammingen
Sterre Theunis, schooljaar 23’-24’
