Samenvatting - dictactiek en praktijk

 Hoe-vraag
 ‘ de wetenschap die bestudeert op welke manier een LK kennis,
vaardigheden en attitudes kan onderwijzen aan LLng’
Bv. structuur, voorbereid zijn, vakkennis, …


 Wetenschappelijke basis voor effectief lesgeven
1. Cognitieve psychologie (in het hoofd van de llng)
- Studie van mentale processen
- Hoe wordt info opgeslagen, verwerkt, …
2. Lerareneffectiviteit studies
- Evidence based education
 Studie van leereffecten
- Beter evidence informed werken (= alles werkt soms niet altijd)
=> verschillende effectgrootte (bv. Huiswerk heft positief leereffect)
5 Inzichten uit de wetenschap die de basisvormen voor de didactische
bouwstenen
1. Het werkgeheugen heeft beperkte capaciteit
- Vanuit het sensorieel geheugen verliezen we veel info
2. Expert denkt anders dan beginner
- Uitgebreid kennisschema
 Focus op biologisch secundair leren -> veel energie insteken (actief
leren)

Vakdidactische kennis Pedagogische- didactische kennis
De kennis over de wijze waarop het Weten wanneer het goed of minder
onderwerp moet onderwezen worden goed is om bepaalde werkvorm in te
zetten
! Curse of knowledge: jij hebt te veel kennis waardoor je llng overschat
3. Generieke vaardigheden aanleren
4. Leren (LT) is niet hetzelfde als presteren (KT)
5. Gewoon goed les geven

,12 didactische bouwstenen
1. Activeer relevante voorkennis
 Voorkennis activeren bij llng.
 Géén voorkennis => advanced organizer =mentale kapstok voor
aandacht te trekken
Bv. mindmap
2. Duidelijke, gestructureerde en uitdagende instructie
 Deductieve – inductieve lesopbouw
Vb. leerkracht Ned. wilt het begrip schaarste aanleren
 Deductief leren: via het woordenboek
 Inductief leren: vertrek vanuit een situatie

Deductief werken Inductief werken
- Aanleren algemene principes - Aanleren via voorbeeld
en regels - Afleiden van een aantal
- Verduidelijken via voorbeeld regels
en oefening


3. Gebruik voorbeelden
 Gebruik situaties die ze kennen van het dagelijks leven
1.1.1. Worked examples ( = uitgewerkte voorbeelden)
1.1.2. Mondeling examples
 Demonstratie met expliciete stappen
1.1.3. Concrete examples
 Op vlak van de zintuigen werken (vooral zien en voelen)


4. Combineer woord en beeld
BASISPRINCIPE/ multimedia principe: woord + beeld is beter dan woord
alleen!

 Coherentieprincipe: ‘less is more’
 Modaliteitsprincipe: beeld + spraak
is goed
 Nabijheidsprincipe: woord naast
beeld
 Overbondigheidspricipe: woord +
beeld + tekst
 Signaleringsprincipe: essentie benadrukken

, 5. Laat de leerstof actief verwerken
 SOI geheugen model: Selecteren, organiseren en integreren
 Cornell samenvatting helpt voor te studeren of een mindmap
 Minder effectief is overschrijven en lezen
! kwaliteit van het bijproduct is belangrijk: er mogen geen fouten in
sluipen


6. Achterhaal of de hele klas het begrepen heeft
- Formatieve evaluatie (= begeleiden)
- Summatief = eindoordeel over heel de klas niet specifiek per leerling


7. Ondersteun bij moeilijke opdrachten
 Scaffolding = tijdelijke ondersteuning bieden aan llng naarmate kan dit
wegvallen
7.1sturende rol: ik doe het voor
7.2ondersteunende rol: we doen het samen
7.3monitorende rol: je doet bijna alles alleen


8. spreid oefeningen met leerstof in de tijd
 spacing- effect: we oefenen beter gespreid in de tijd dan maar 1 keer
 Herman Ebbinghaus


9. Zorg voor afwisseling in oefentypes
 Interleaved practice: afwisselen van onderdelen


10.Gebruik toetsing als leer- en oefenstrategie
 Retrieval practice = je stelt jezelf een vraag en probeert dit uit je LT
geheugen te halen
‘ proberen te herinneren’
 Werken met quiz, flashcards, …
- Versterkt het gehuegenspoor -> beter onthouden


11.Geef feedback die llng aan het denken zet
Eefectieve feedback
= alles wat je als leraar doet om houvast te geven
bij hun leren en ze te verduidelijken wat van hen
verwacht wordt
 Feedback kan zeer effectief zijn in het leerporces