KLASSENINDELING
Sarcomagistophora
Nemathelminthes
Nematoda
= rondwormen
Apicomplexa
Wormen
Protozoa =
ééncelligen Trematoda
Platyhelminthes =
Ciliophora platwormen
Cestoda
Microspora
Insecta
Geleedpotigen Arthropoda
Arachnida =
spinachtigen
,PROTOZOA
Kenmerk Sarcomagistophora Apicomplexa Ciliophora Microspora
Voortbeweging flagellen/pseudopodia / ciliën /
Voortplanting aseksueel aseksueel & seksueel aseksueel & seksueel aseksueel
Lokalisatie extracellulair intracellulair extracellulair intracellulair
Andere / apicomplex macro- & micronucleus uitstotingsorganel/polair
filament
HELMIINTHS
Kenmerk Nematoda = rondwormen Trematoda = botten Cestoda = lintwormen
Lichaamsbouw cylindrisch dorso-ventraal afgeplat dorso-ventraal afgeplat
niet gesegmenteerd niet gesegmenteerd gesegmenteerd
zuignappen (meestal 2) scolex (zuignappen), hals,
proglotiden
Spijsverteringsstelsel volledig (mond-anus) onvolledig (mond-caecum) afwezig
Geslacht gescheiden meestal hermafrodiet hermafrodiet/proglotide
Levenscyclus direct/indirect indirect indirect
ARTHROPODA
Kenmerk Insecta Arachnida
Lichaamsbouw 3 paar poten 4 paar poten
hoofd, thorax, abdomen fusie van lichaamsdelen
,• pre-patente periode = periode tussen infectie/opname parasiet en het uitscheiden van de nakomelingen
• Parasiet met kortste prepatent periode kan het grootste aantal nakomelingen produceren in dezelfde tijdsspanne
• Complexiteit:
o Monoxeen= direct→1 gastheer
o Heteroxeen= indirect→ ≥2 gastheren (tussengastheer en eindgastheer)→adult stadium in eindgastheer
• Selectiviteit:
o Stenoxeen= 1 diersoort
o Euryxeen= meerdere
• Infectie/transmissie
o Oraal
• drinken gecontamineerd water
• eten gecontamineerd groenten, besmet vlees/vis
• melk
o Percutaan
• zwemmen
• blootvoets rondlopen
• Transplacentair
• Vectoren
• Adaptaties van de parasiet
o hoge uitscheiding van nakomelingen
o hermafroditisme (trematoden/cestoden)
o veelvoud van geslachtsorganen = aaneenschakeling van proglottiden (cestoden)
o parasiet vermenigvuldigt op verschillende momenten levenscyclus (protozoa)
o infectieuze stadia overleven lang in omgeving
o cuticula beschermt worm vb. tegen maagzuur
o vasthechtingsorganen (zuignappen, haken)
, o verandering in oppervlakte antigenen
• Trypanosoma
• kan oppervlakte antigenen veranderen→lichaam opnieuw immuunrespons reactie aanmaken→nieuwe
antilichamen aanmaken
o gedrag van de parasiet
• gedrag van gastheer aanpassen
▪ Toxoplasmose rat
• Infectieus stadium: Het stadium in de levenscyclus van een parasiet waarin deze in staat is een gastheer te infecteren en de
parasitaire cyclus voort te zetten. Dit is het actieve, overdragende stadium
• Vegetatief stadium: Het actieve, groeiende en delende stadium van de parasiet, waarin deze zich in de gastheer bevindt, vaak
verantwoordelijk voor het veroorzaken van symptomen en schade aan de gastheer
• Diagnostisch stadium: Het stadium in de levenscyclus van een parasiet dat kan worden gedetecteerd in het lichaam van de
gastheer of in uitgescheiden materialen (zoals ontlasting, urine of bloed) en wordt gebruikt voor diagnostische doeleinden om
een parasitaire infectie vast te stellen.
,SAMENVATTING PARASITOLOGIE
Klasse Levens-cyclus Epidemiologie Pathologie Diagnose + Behandeling Symptomen Extra + Preventie
Giardia Sacromasti Monoxeen -interne parasiet -mechanische impact Diagnose -diarree (slijmerig/ -lage infectiedosis = 10 cysten
(duodenalis) gophora Euryxeen -prepatente periode van de ventrale -lichtmicroscopisch waterig) -cysten overleven lang in omgeving
Direct infectieus = 4-8 dagen schijf→ES producten onderzoek (morfologie) -buikkrampen -cysten weinig gevoelig aan
Zoönose -incubatieperiode stimuleren secretie →vers staal = cysten + -flatulentie desinfectantia
→assemblage A = 3-25 dagen Cl→↑ trofozoieten -dehydratatie -handen/ groenten niet wassen,
en B permeabiliteit/verlies →oud staal = cysten -gewichtsverlies zwemmen, gecontamineerd water
van -antigen/ -acuut en chronisch drinken, contact met feces,
enzymen→malabsor antilichaam interactie kinderboerderij
ptie + maldigestie →ELISA -leeftijdspieken
→POC →0-9
→LFA →20-40
→immunofluoresc. -piek in de herfst
-DNA -niet in zuiver oppervlakte water
→qPCR
Behandeling Preventie
-geen enkele behandeling is -contact met stoelgang vermijden
100% efficiënt -handen wassen voor
-S-nitro-imidazoles voedeselbereiding, na toilet, na
→metronidazole contact dieren, na verversen luier
→tinidazole -wassen/koken groenten
-Benzimidazole
→albendazole
→mebendazole
Cryptosporid Api- Monoxeen -interne parasiet -mechanische impact Diagnose -diarree (bloederig/ -lage infectiedosis = 10 oöcysten
ium complexa Euryxeen -prepatente periode van de ventrale -lichtmicroscopisch waterig) -oöcysten overleven lang in
Direct infectieus = 2-5 dagen schijf→ES producten onderzoek (morfologie) -koorts omgeving
Zoönose -incubatieperiode stimuleren secretie -antigen/ -dehydratatie -oöcysten weinig gevoelig aan
= 1-12 dagen Cl→↑ antilichaam interactie -gewichtsverlies desinfectantia
permeabiliteit/verlies -DNA -fataal indien -handen/ groenten niet wassen,
van Behandeling immunodepressie zwemmen, gecontamineerd water
enzymen→malabsor Niets 100% -acuut en chronisch drinken, contact met feces,
ptie + maldigestie kinderboerderij
, -Nitazoxanide (oöcyst↓ in -leeftijdspieken
uitscheiding) →0-9
→20-40
-piek einde zomer-begin herfst
-niet in zuiver oppervlakte water
Preventie
-contact met stoelgang vermijden
-handen wassen voor
voedeselbereiding, na toilet, na
contact dieren, na verversen luier
-wassen/koken groenten
Enterobius Geohelmin Eieren na 4-6u -interne parasiet -jeuk aan per-anale Diagnose -vooral jonge kinderen en ouders
(aarsworm) then infectieus -prepatente periode regio -anamnese = jeuk aan jonge kinderen
Monoxeen = 15-45 dagen -ectopische perianale regio
Stenoxeen lokalisaties bij -aantonen eieren via scotch- Preventie
vrouwen/ meisjes tape methode -nagels kort houden
Behandeling -alles wat in contact komt met
-mebendazole 1 x 100 mg eieren goed wassen
→herhalen na 2 weken
→volledige gezin
behandelen
Ascaris Geohelmin Monoxeen -interne parasiet Diagnose -hoesten -slechte handhygiëne
(lumbricoide then Stenoxeen -prepatente periode -aantonen eieren/wormen -diarree -onvoldoende groenten wassen
s= mens, Extra-intestinale = 7 weken in stoelgang -braaklust -geohelminth (=grond
suum= migratie -200.000 ei- Behandeling -buikpijn overdraagbare helminthen): 1/5
varken) Dunne darm uitscheiding -albendazole + mebendazole -obstructie v/d wereldbevolking heeft het
→1X 400 mg ALB + 1 x 500
mg MEB Preventie
-schoolkinderen
→ontwormingsprogramma’s
→op school veel kinderen snel
behandelen met eenmalige dosis
, Trichuris Geohelmin Monoxeen -interne parasiet Diagnose -anemie -slechte handhygiëne
(trichiura= then Stenoxeen -prepatente periode -aantonen eieren/wormen -bloederige diarree -onvoldoende groenten wassen
mens, Dikke darm = 8 weken in stoelgang -rectum prolaps = -geohelminth (=grond
vulpis= -2000-10.000 ei- Behandeling endeldarmwand is overdraagbare helminthen): 1/5
hond) uitscheiding -albendazole + mebendazole uitgezakt v/d wereldbevolking heeft het
zweepworm → 2 X 200 mg/dag voor 3-5 Preventie
dagen -schoolkinderen
→ontwormingsprogramma’s
→op school veel kinderen snel
behandelen met eenmalige dosis
Trichomonas Sarcomasti -interne parasiet -strawberry cervitis Diagnose -vrouw -risicofactoren
vaginalis gophora -incubatieperiode →2% -opsporen in natief →vaginale uitscheiding →leeftijd (41-45 j)
= 3-28 dagen →puntbloedingen preparaat : slecht ruikend, →humaan papillomavirus positief
→pahtognomonisch →DNA en trofozoiten geelgroen, schuimig →allochtone origine
= als je het ziet zeker -opsporen in cultuur →vulvair erytheem →prostitués
zijn dat het om deze →trofozoiten →oedeem
infectie gaat Behandeling →zwelling
-beide partners →urethritis
→metronidazole (suspensie) -man
#dagen →jeuk
→metronidazole (ovula, →uitvloei
vrouw) 1 X 500 mg voor 10 →dysurie
dagen →prostatitisch
→epididymitis
→balanoposthitis
Toxoplasma Protozoa Heteroxeen -over hele wereld Toxoplasmosis Mens Transplacentaire Kat -weefselcysten vernietigd door
gondii Euryxeen -in België 50% -80% subklinisch besmetting -meestal →bakken, braden, koken
Zoönose verwerft infectie in -20% klinisch -enkel bij primaire infectie asymptomatisch →diepvriezen -15 tot -20 °C min 3d
leven -griepachtig (koorts, tijdens zwangerschap -vooral jonge katten →in koelkast : 21-68 d overleven
-levenslange hoofdpijn, -foetus is scheiden oöcysten uit -oöcysten overleven ≥1 jaar
immuniteit huiduitslag) immunoincompetent -sterke immuniteit -België
-placenta laat infectie door -20-70% katten →20-30 jarigen 50% positief (35%)
in sommige gevallen seropositief België
Sarcomagistophora
Nemathelminthes
Nematoda
= rondwormen
Apicomplexa
Wormen
Protozoa =
ééncelligen Trematoda
Platyhelminthes =
Ciliophora platwormen
Cestoda
Microspora
Insecta
Geleedpotigen Arthropoda
Arachnida =
spinachtigen
,PROTOZOA
Kenmerk Sarcomagistophora Apicomplexa Ciliophora Microspora
Voortbeweging flagellen/pseudopodia / ciliën /
Voortplanting aseksueel aseksueel & seksueel aseksueel & seksueel aseksueel
Lokalisatie extracellulair intracellulair extracellulair intracellulair
Andere / apicomplex macro- & micronucleus uitstotingsorganel/polair
filament
HELMIINTHS
Kenmerk Nematoda = rondwormen Trematoda = botten Cestoda = lintwormen
Lichaamsbouw cylindrisch dorso-ventraal afgeplat dorso-ventraal afgeplat
niet gesegmenteerd niet gesegmenteerd gesegmenteerd
zuignappen (meestal 2) scolex (zuignappen), hals,
proglotiden
Spijsverteringsstelsel volledig (mond-anus) onvolledig (mond-caecum) afwezig
Geslacht gescheiden meestal hermafrodiet hermafrodiet/proglotide
Levenscyclus direct/indirect indirect indirect
ARTHROPODA
Kenmerk Insecta Arachnida
Lichaamsbouw 3 paar poten 4 paar poten
hoofd, thorax, abdomen fusie van lichaamsdelen
,• pre-patente periode = periode tussen infectie/opname parasiet en het uitscheiden van de nakomelingen
• Parasiet met kortste prepatent periode kan het grootste aantal nakomelingen produceren in dezelfde tijdsspanne
• Complexiteit:
o Monoxeen= direct→1 gastheer
o Heteroxeen= indirect→ ≥2 gastheren (tussengastheer en eindgastheer)→adult stadium in eindgastheer
• Selectiviteit:
o Stenoxeen= 1 diersoort
o Euryxeen= meerdere
• Infectie/transmissie
o Oraal
• drinken gecontamineerd water
• eten gecontamineerd groenten, besmet vlees/vis
• melk
o Percutaan
• zwemmen
• blootvoets rondlopen
• Transplacentair
• Vectoren
• Adaptaties van de parasiet
o hoge uitscheiding van nakomelingen
o hermafroditisme (trematoden/cestoden)
o veelvoud van geslachtsorganen = aaneenschakeling van proglottiden (cestoden)
o parasiet vermenigvuldigt op verschillende momenten levenscyclus (protozoa)
o infectieuze stadia overleven lang in omgeving
o cuticula beschermt worm vb. tegen maagzuur
o vasthechtingsorganen (zuignappen, haken)
, o verandering in oppervlakte antigenen
• Trypanosoma
• kan oppervlakte antigenen veranderen→lichaam opnieuw immuunrespons reactie aanmaken→nieuwe
antilichamen aanmaken
o gedrag van de parasiet
• gedrag van gastheer aanpassen
▪ Toxoplasmose rat
• Infectieus stadium: Het stadium in de levenscyclus van een parasiet waarin deze in staat is een gastheer te infecteren en de
parasitaire cyclus voort te zetten. Dit is het actieve, overdragende stadium
• Vegetatief stadium: Het actieve, groeiende en delende stadium van de parasiet, waarin deze zich in de gastheer bevindt, vaak
verantwoordelijk voor het veroorzaken van symptomen en schade aan de gastheer
• Diagnostisch stadium: Het stadium in de levenscyclus van een parasiet dat kan worden gedetecteerd in het lichaam van de
gastheer of in uitgescheiden materialen (zoals ontlasting, urine of bloed) en wordt gebruikt voor diagnostische doeleinden om
een parasitaire infectie vast te stellen.
,SAMENVATTING PARASITOLOGIE
Klasse Levens-cyclus Epidemiologie Pathologie Diagnose + Behandeling Symptomen Extra + Preventie
Giardia Sacromasti Monoxeen -interne parasiet -mechanische impact Diagnose -diarree (slijmerig/ -lage infectiedosis = 10 cysten
(duodenalis) gophora Euryxeen -prepatente periode van de ventrale -lichtmicroscopisch waterig) -cysten overleven lang in omgeving
Direct infectieus = 4-8 dagen schijf→ES producten onderzoek (morfologie) -buikkrampen -cysten weinig gevoelig aan
Zoönose -incubatieperiode stimuleren secretie →vers staal = cysten + -flatulentie desinfectantia
→assemblage A = 3-25 dagen Cl→↑ trofozoieten -dehydratatie -handen/ groenten niet wassen,
en B permeabiliteit/verlies →oud staal = cysten -gewichtsverlies zwemmen, gecontamineerd water
van -antigen/ -acuut en chronisch drinken, contact met feces,
enzymen→malabsor antilichaam interactie kinderboerderij
ptie + maldigestie →ELISA -leeftijdspieken
→POC →0-9
→LFA →20-40
→immunofluoresc. -piek in de herfst
-DNA -niet in zuiver oppervlakte water
→qPCR
Behandeling Preventie
-geen enkele behandeling is -contact met stoelgang vermijden
100% efficiënt -handen wassen voor
-S-nitro-imidazoles voedeselbereiding, na toilet, na
→metronidazole contact dieren, na verversen luier
→tinidazole -wassen/koken groenten
-Benzimidazole
→albendazole
→mebendazole
Cryptosporid Api- Monoxeen -interne parasiet -mechanische impact Diagnose -diarree (bloederig/ -lage infectiedosis = 10 oöcysten
ium complexa Euryxeen -prepatente periode van de ventrale -lichtmicroscopisch waterig) -oöcysten overleven lang in
Direct infectieus = 2-5 dagen schijf→ES producten onderzoek (morfologie) -koorts omgeving
Zoönose -incubatieperiode stimuleren secretie -antigen/ -dehydratatie -oöcysten weinig gevoelig aan
= 1-12 dagen Cl→↑ antilichaam interactie -gewichtsverlies desinfectantia
permeabiliteit/verlies -DNA -fataal indien -handen/ groenten niet wassen,
van Behandeling immunodepressie zwemmen, gecontamineerd water
enzymen→malabsor Niets 100% -acuut en chronisch drinken, contact met feces,
ptie + maldigestie kinderboerderij
, -Nitazoxanide (oöcyst↓ in -leeftijdspieken
uitscheiding) →0-9
→20-40
-piek einde zomer-begin herfst
-niet in zuiver oppervlakte water
Preventie
-contact met stoelgang vermijden
-handen wassen voor
voedeselbereiding, na toilet, na
contact dieren, na verversen luier
-wassen/koken groenten
Enterobius Geohelmin Eieren na 4-6u -interne parasiet -jeuk aan per-anale Diagnose -vooral jonge kinderen en ouders
(aarsworm) then infectieus -prepatente periode regio -anamnese = jeuk aan jonge kinderen
Monoxeen = 15-45 dagen -ectopische perianale regio
Stenoxeen lokalisaties bij -aantonen eieren via scotch- Preventie
vrouwen/ meisjes tape methode -nagels kort houden
Behandeling -alles wat in contact komt met
-mebendazole 1 x 100 mg eieren goed wassen
→herhalen na 2 weken
→volledige gezin
behandelen
Ascaris Geohelmin Monoxeen -interne parasiet Diagnose -hoesten -slechte handhygiëne
(lumbricoide then Stenoxeen -prepatente periode -aantonen eieren/wormen -diarree -onvoldoende groenten wassen
s= mens, Extra-intestinale = 7 weken in stoelgang -braaklust -geohelminth (=grond
suum= migratie -200.000 ei- Behandeling -buikpijn overdraagbare helminthen): 1/5
varken) Dunne darm uitscheiding -albendazole + mebendazole -obstructie v/d wereldbevolking heeft het
→1X 400 mg ALB + 1 x 500
mg MEB Preventie
-schoolkinderen
→ontwormingsprogramma’s
→op school veel kinderen snel
behandelen met eenmalige dosis
, Trichuris Geohelmin Monoxeen -interne parasiet Diagnose -anemie -slechte handhygiëne
(trichiura= then Stenoxeen -prepatente periode -aantonen eieren/wormen -bloederige diarree -onvoldoende groenten wassen
mens, Dikke darm = 8 weken in stoelgang -rectum prolaps = -geohelminth (=grond
vulpis= -2000-10.000 ei- Behandeling endeldarmwand is overdraagbare helminthen): 1/5
hond) uitscheiding -albendazole + mebendazole uitgezakt v/d wereldbevolking heeft het
zweepworm → 2 X 200 mg/dag voor 3-5 Preventie
dagen -schoolkinderen
→ontwormingsprogramma’s
→op school veel kinderen snel
behandelen met eenmalige dosis
Trichomonas Sarcomasti -interne parasiet -strawberry cervitis Diagnose -vrouw -risicofactoren
vaginalis gophora -incubatieperiode →2% -opsporen in natief →vaginale uitscheiding →leeftijd (41-45 j)
= 3-28 dagen →puntbloedingen preparaat : slecht ruikend, →humaan papillomavirus positief
→pahtognomonisch →DNA en trofozoiten geelgroen, schuimig →allochtone origine
= als je het ziet zeker -opsporen in cultuur →vulvair erytheem →prostitués
zijn dat het om deze →trofozoiten →oedeem
infectie gaat Behandeling →zwelling
-beide partners →urethritis
→metronidazole (suspensie) -man
#dagen →jeuk
→metronidazole (ovula, →uitvloei
vrouw) 1 X 500 mg voor 10 →dysurie
dagen →prostatitisch
→epididymitis
→balanoposthitis
Toxoplasma Protozoa Heteroxeen -over hele wereld Toxoplasmosis Mens Transplacentaire Kat -weefselcysten vernietigd door
gondii Euryxeen -in België 50% -80% subklinisch besmetting -meestal →bakken, braden, koken
Zoönose verwerft infectie in -20% klinisch -enkel bij primaire infectie asymptomatisch →diepvriezen -15 tot -20 °C min 3d
leven -griepachtig (koorts, tijdens zwangerschap -vooral jonge katten →in koelkast : 21-68 d overleven
-levenslange hoofdpijn, -foetus is scheiden oöcysten uit -oöcysten overleven ≥1 jaar
immuniteit huiduitslag) immunoincompetent -sterke immuniteit -België
-placenta laat infectie door -20-70% katten →20-30 jarigen 50% positief (35%)
in sommige gevallen seropositief België
